Xây dựng nhà máy gạch trong khu vực bảo vệ di sản thế giới Thành nhà Hồ

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Một nhà máy sản xuất gạch ngói được xây dựng cạnh di tích Đàn tế Nam Giao, thuộc khu vực bảo vệ di sản thế giới Thành nhà Hồ (Thanh Hóa). Dù đã bị xử phạt 177,5 triệu đồng và yêu cầu tháo dỡ công trình vi phạm, đến nay doanh nghiệp vẫn chưa chấp hành.

Theo ghi nhận của phóng viên Thanh Niên, tại khu vực sườn núi Đốn Sơn, cạnh di tích Đàn tế Nam Giao thuộc di sản thế giới Thành nhà Hồ (xã Vĩnh Lộc, Thanh Hóa), xuất hiện một nhà máy sản xuất gạch ngói do Công ty CP Vĩnh Hòa xây dựng từ năm 2025.

Các hạng mục gồm nhà xưởng, nhà bảo vệ, khu văn phòng, đường giao thông và tường rào đều mới được xây dựng trên khu đất rộng hàng nghìn mét vuông. Diện tích xây dựng chính xác của nhà máy hiện chưa được xác định.

Đáng chú ý, vị trí xây dựng nhà máy nằm trong khu vực 1 của di sản thế giới Thành nhà Hồ, nơi có các di tích cấp quốc gia, cấp tỉnh và công trình tôn giáo, tín ngưỡng.

Theo quy hoạch quản lý di sản thế giới Thành nhà Hồ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2015, vị trí này thuộc vùng nghiêm cấm các hành vi xây dựng trái phép, lấn chiếm đất đai thuộc di tích lịch sử, văn hóa.

Núi Đốn Sơn là khu vực cảnh quan di tích quan trọng trong quy hoạch tổng thể di sản thế giới Thành nhà Hồ, với các di tích vùng lõi và vùng phụ cận, gồm Đàn tế Nam Giao, chùa Giáng và đền thờ Trần Khát Chân. Trong đó, Đàn tế Nam Giao thuộc vùng lõi của di sản.

Ngày 30.6.2025, sau khi phát hiện dấu hiệu xây dựng công trình trong phạm vi quy hoạch bảo vệ di sản, Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa (thuộc Sở VH-TT-DL Thanh Hóa) đã kiểm tra, lập biên bản hiện trạng.

Thời điểm kiểm tra, Công ty CP Vĩnh Hòa đã và đang xây dựng các cụm nhà xưởng sản xuất, kho chứa vật liệu, tường bao và vách ngăn. Các công trình chính được dựng bằng khung thép, lợp mái tôn.

Bị xử phạt 177,5 triệu đồng, yêu cầu tháo dỡ nhưng chưa chấp hành

Trao đổi với phóng viên Thanh Niên, bà Lê Thị Tú, Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Vĩnh Lộc, xác nhận khu nhà xưởng cạnh Đàn tế Nam Giao do Công ty CP Vĩnh Hòa xây dựng không được UBND xã Vĩnh Lộc cấp phép.

Theo bà Tú, do công trình nằm ở khu vực hẻo lánh nên công tác quản lý xây dựng chưa kịp thời.

Phóng viên đã đề nghị bà Tú cung cấp thông tin về quá trình kiểm tra, các biện pháp ngăn chặn khi doanh nghiệp đang thi công, quyết định xử phạt hành chính và yêu cầu tháo dỡ công trình vi phạm. Tuy nhiên, bà Tú cho biết đang bận họp và chưa cung cấp được các thông tin này.

Theo tìm hiểu của phóng viên Thanh Niên, ngày 15.7.2025, UBND xã Vĩnh Lộc đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty CP Vĩnh Hòa, với tổng số tiền 177,5 triệu đồng, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tháo dỡ các công trình vi phạm.

Tuy nhiên, đến nay thời hạn tháo dỡ đã hết, Công ty CP Vĩnh Hòa vẫn chưa thực hiện yêu cầu này.

Vụ việc Công ty CP Vĩnh Hòa ngang nhiên xây dựng nhà máy sản xuất gạch ngói trái phép tại sườn núi Đốn Sơn, cạnh di tích Đàn tế Nam Giao, đang dấy lên hồi chuông báo động về công tác bảo tồn di sản thế giới Thành nhà Hồ (Thanh Hóa). Toàn bộ khu nhà xưởng, văn phòng và tường rào kiên cố được dựng trên diện tích hàng nghìn mét vuông thuộc khu vực 1 bảo vệ nghiêm ngặt của di tích. Hành vi này vi phạm trực tiếp quy hoạch quản lý di sản đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2015. Theo biên bản hiện trạng ngày 30.6.2025 của Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ, doanh nghiệp đã triển khai hàng loạt hạng mục khung thép mái tôn ngay sát vùng lõi cảnh quan văn hóa. Đáng lưu ý, đại diện UBND xã Vĩnh Lộc thừa nhận công trình hoàn toàn không có giấy phép xây dựng nhưng lại chậm trễ phát hiện do vị trí hẻo lánh. Lỗ hổng trong giám sát địa bàn đã tạo điều kiện cho vi phạm hình thành với quy mô lớn trước khi chính quyền can thiệp. Dù ngày 15.7.2025 chính quyền xã đã ra quyết định xử phạt 177,5 triệu đồng và buộc khắc phục hậu quả, doanh nghiệp đến nay vẫn không chấp hành tháo dỡ dù thời hạn đã hết. Việc chây ỳ kéo dài này đặt ra thách thức lớn đối với tính nghiêm minh của pháp luật về quản lý trật tự xây dựng và bảo vệ di sản quốc gia. Sự việc đòi hỏi các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa phải có biện pháp cưỡng chế dứt điểm nhằm bảo vệ toàn vẹn vùng lõi di sản thế giới.