Lần đầu tiên, một không gian biểu diễn quy mô chưa từng có, quy tụ hơn 100 nghệ sĩ, kỹ thuật viên trong nước cùng các đồng nghiệp Pháp, sẽ mang trọn vẹn diện mạo sân khấu Việt từ di sản truyền thống đến sáng tạo đương đại đến với công chúng châu Âu.
Dấu ấn trong ngoại giao văn hóa
Được tổ chức dưới sự phối hợp giữa Bộ Ngoại giao Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp, Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO, cùng các đối tác Việt Nam và Pháp theo sáng kiến của bà Ngô Phương Ly, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, “Vietnam en Scène” không chỉ đơn thuần là một chuỗi biểu diễn nghệ thuật mà còn là nhịp cầu giao lưu văn hóa giữa hai dân tộc.
Sự kiện diễn ra vào thời điểm mang ý nghĩa sâu sắc - kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO (1976-2026) và hướng tới hưởng ứng Nghị quyết của Liên hợp quốc về Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì sự phát triển bền vững (2027-2036) theo sáng kiến do Việt Nam đề xuất.
Phát biểu tại cuộc họp báo công bố sự kiện ở Paris chiều 6/10, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải khẳng định, việc lựa chọn Paris - thủ đô của đối tác chiến lược toàn diện, trung tâm nghệ thuật thế giới và nơi đặt trụ sở UNESCO - mang tính chiến lược nhằm đưa tiếng nói của sân khấu Việt Nam vào dòng chảy văn hóa toàn cầu.
Theo Đại sứ, sân khấu không chỉ là sự trình diễn mà là điểm hội ngộ nhân văn giữa truyền thống và hiện đại, giữa nghệ sĩ và công chúng hai nước. Ngoại giao văn hóa thông qua sức mạnh ngôn ngữ nghệ thuật có thể đạt được sự thấu hiểu sâu sắc mà những bài diễn văn ngoại giao thông thường khó lòng thay thế, từng bước đưa quan hệ hợp tác văn hóa Việt-Pháp chuyển dịch từ việc “giới thiệu” sang “cùng nhau sáng tạo”.
Ở góc nhìn ngoại giao đa phương, Đại sứ-Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO Nguyễn Thị Vân Anh nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện nhân dịp kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO. Sự phát triển từ vị thế một quốc gia thụ hưởng sang một đối tác chủ động, đề xuất các sáng kiến tầm vóc toàn cầu như “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì sự phát triển bền vững” được Liên hợp quốc thông qua vào tháng 9 vừa qua đã chứng minh năng lực kiến tạo của Việt Nam.
“Nhìn lại 50 năm qua, chúng ta rất vui mừng nhận thấy mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và UNESCO đã có bước phát triển vượt bậc. Việt Nam đã chuyển mình từ vị thế một quốc gia thành viên nhận hỗ trợ từ UNESCO trở thành một đối tác chủ động, tích cực đóng góp và khởi xướng các sáng kiến. Mối quan hệ giữa Việt Nam và UNESCO được chính UNESCO cùng các quốc gia thành viên đánh giá là một trong những mô hình hợp tác thành công, năng động, thực chất và hiệu quả nhất”, Đại sứ Nguyễn Thị Vân Anh nhấn mạnh.
Theo Đại sứ, Tuần lễ Sân khấu Việt Nam tại Pháp chính là bước đi cụ thể hóa chiến lược đưa văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững, khẳng định Việt Nam đang chủ động tham gia cùng quốc tế định hình chương trình nghị sự văn hóa toàn cầu.
Trong suốt một tuần lễ, với “Vietnam en Scène”, nhiều không gian biểu tượng của thủ đô Paris như Quảng trường Bastille, Nhà hát Théâtre Marigny, Le Grand Rex, Carreau du Temple và Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp sẽ trở thành những sân khấu tràn ngập hơi thở văn hóa Việt.
Theo bà Mai Ngô, Giám đốc Sản xuất dự án, “Vietnam en Scène” là một sáng kiến nghệ thuật có quy mô chưa từng có của Việt Nam trên đất Pháp. Lần đầu tiên, một chuỗi sự kiện quy mô dành riêng cho nghệ thuật biểu diễn Việt Nam được tổ chức tại Pháp, quy tụ hơn 100 nghệ sĩ, kỹ thuật viên từ Việt Nam cùng sự đồng hành của hàng chục đồng nghiệp Pháp.
Chương trình hội tụ tài năng từ các đơn vị nghệ thuật hàng đầu trong nước, gồm Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam, Nhà hát Múa rối Việt Nam, Nhà hát Vũ kịch Việt Nam, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng, cùng Công ty Sân khấu Winterreise tại Paris.
“Vietnam en Scène” được cấu trúc như một hành trình nghệ thuật đa giác quan, giúp công chúng khám phá trọn vẹn các hình thái nghệ thuật sân khấu đặc sắc của Việt Nam từ tinh hoa truyền thống cho đến các sáng tạo đương đại ngay giữa lòng Paris.
Theo đó, tuần lễ khởi đầu với các suất diễn múa rối nước ngoài trời vào ngày 24-25/10, khi sân khấu mặt nước rực rỡ tại Quảng trường Bastille sẽ tái hiện nhịp sống làng quê Việt Nam qua các tích trò rồng phượng, chú Tễu, ngư phủ...
Tiếp đó, trong 2 ngày 26 và 29/10, vở kịch nói “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” - kiệt tác của nhà biên kịch tài hoa Lưu Quang Vũ do dàn diễn viên Nhà hát Tuổi trẻ biểu diễn, dưới bàn tay dàn dựng của nữ đạo diễn Pháp Anne Bouvier.
Vào ngày 27/10, đêm nhạc kịch “Huyền thoại” sẽ diễn ra với 2 câu chuyện dân gian Đinh Bộ Lĩnh và Trương Chi được biến tấu thành nhạc kịch đương đại qua góc nhìn của các nghệ sĩ Pháp thuộc Công ty Sân khấu Winterreise.
Đêm nghệ thuật “Từ Di sản đến Đương đại” vào ngày 28 và 30/10 sẽ tiếp nối mạch chảy di sản với 3 trụ cột sân khấu truyền thống: Tuồng, Chèo, và Cải lương.
Khép lại tuần lễ sẽ là đêm giao lưu nghệ thuật vào ngày 31/10 tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp, nơi các nghệ sĩ và công chúng sẽ cùng ngồi lại để lắng nghe những câu chuyện phía sau tấm màn nhung, nối dài những nhịp cầu hữu nghị Việt-Pháp bằng ngôn ngữ của nghệ thuật.
Để công chúng Pháp khám phá văn hóa và tâm hồn Việt Nam
Không chỉ dừng lại ở việc mang những sản phẩm đóng gói sẵn đi lưu diễn, chiều sâu của Tuần lễ Sân khấu năm nay nằm ở tính chất “đồng sáng tạo” giữa các nghệ sĩ hai nước.
Qua video gửi tới buổi họp báo, nữ đạo diễn Pháp Anne Bouvier xúc động chia sẻ về quá trình làm việc cùng các nghệ sĩ Việt Nam: “Không cùng ngôn ngữ, chúng tôi tìm thấy tiếng nói chung qua ánh mắt và cảm xúc. Điều khiến tôi trân trọng nhất ở các nghệ sĩ Việt Nam là sự khiêm nhường, thái độ làm việc hết mình vì tác phẩm”.
Dưới góc nhìn của bà, Việt Nam mang một vẻ đẹp cuốn hút bởi sự hòa quyện giữa cội nguồn truyền thống và một sức sống hiện đại đầy bứt phá. Bà kỳ vọng công chúng Pháp sẽ mở rộng trái tim để đón nhận tài năng của dàn diễn viên Việt Nam cùng tầm vóc vượt thời gian thông qua tác phẩm kinh điển của nhà viết kịch nổi tiếng Lưu Quang Vũ.
Ở một góc nhìn giao thoa khác, đạo diễn mang hai dòng máu Việt-Pháp Olivier Dhénin Hữu (nhà sáng lập kiêm Giám đốc nghệ thuật của Winterreise) bày tỏ sự xúc động sâu sắc khi được mang những huyền thoại Việt Nam trở lại sân khấu Paris.
Trở lại sau dự án hợp tác nhân kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam-Pháp cách đây 3 năm, ông lựa chọn hai trích đoạn về Đinh Bộ Lĩnh và thiên tình sử Trương Chi để giới thiệu tới công chúng châu Âu.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Pháp, đạo diễn Olivier Dhénin Hữu nhận định, tri thức của khán giả phương Tây về Việt Nam lâu nay thường bị thu hẹp trong những ký ức chiến tranh của thế kỷ XX. Việc tái hiện các truyền thuyết dân gian chính là cửa sổ giúp người xem tiếp cận với chiều sâu tâm hồn văn hóa và bề dày 4.000 năm văn hiến của dân tộc Việt Nam.
Nhìn nhận về vốn di sản nghệ thuật Việt Nam, đạo diễn Olivier Dhénin Hữu đánh giá, sân khấu Việt mang sự phong phú và năng lượng biểu diễn dồi dào. Mang trong mình một nửa dòng máu Việt, ông coi việc vun đắp gốc rễ và quảng bá nét đẹp cội nguồn tại Paris là một sứ mệnh cá nhân linh thiêng.
Theo ông, từng bộ môn từ Múa rối, Tuồng, Chèo cho đến Cải lương hay Múa đương đại đều sở hữu những ngôn ngữ biểu đạt hoàn toàn riêng biệt. Sự quy tụ trọn vẹn này tại tuần lễ năm nay sẽ tạo nên một cú hích thẩm mỹ, giúp khán giả Pháp khám phá sự giàu có và đa dạng của nền nghệ thuật biểu diễn Việt Nam.
Bên cạnh các buổi biểu diễn còn có các cuộc gặp gỡ chuyên sâu để các nhà sáng tạo từ cả 2 quốc gia có thể trao đổi ý tưởng về đạo diễn, diễn xuất, quy trình sáng tạo và sự phát triển của sân khấu đương đại.
Một điểm nhấn khác trong chuỗi sự kiện là ra mắt cuốn sách giới thiệu sân khấu Việt Nam đến độc giả Pháp, trong đó tập hợp các bài bình luận, nghiên cứu và bản thảo của các vở kịch kinh điển.
Không chỉ hướng tới một sự kiện biểu diễn đơn thuần, “Vietnam en Scène” được kỳ vọng sẽ mở đường cho những sự hợp tác mới giữa các tổ chức văn hóa, nghệ sĩ và các chuyên gia Việt Nam và Pháp, tạo nền móng cho mối quan hệ hợp tác dài hạn giữa nghệ thuật sân khấu hai nước.
KHẢI HOÀN-TRUNG HƯNG
Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Pháp