Một năm trước, tiền mã hóa đang hưởng lợi từ sự ủng hộ của Nhà Trắng, sự hào hứng của Phố Wall và kỳ vọng về một “kỷ nguyên vàng” mới. Rồi cú sập lịch sử hồi tháng 10 ập đến. Chỉ trong một ngày, nó xóa sổ con số kỷ lục 19 tỷ USD các vị thế đặt cược bằng đòn bẩy, mở đầu một đợt thu hẹp trên toàn ngành và phơi bày sự mong manh của một cấu trúc thị trường vốn được cho là đã trưởng thành.
12 tháng sau, bitcoin, đồng tiền được xem là thước đo của cả thị trường, vẫn thấp hơn mức đỉnh kỷ lục hơn 30%. Các nỗ lực tạo đà tăng bền vững liên tục thất bại. Giới giao dịch cũng chậm chạp trong việc xây dựng lại các vị thế đòn bẩy, vốn từng là động lực của những đợt bùng nổ lớn nhất trong lịch sử tiền mã hóa.
Theo dữ liệu của CryptoQuant, tổng khối lượng hợp đồng mở (open interest) của hợp đồng tương lai vĩnh cửu gắn với bitcoin, một thước đo mức độ sẵn sàng đặt cược đòn bẩy của giới giao dịch, ở mức khoảng 45 tỷ USD vào một năm trước.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Bitcoin - tiền mã hóa có giá trị nhất (Ảnh minh họa: CTV)
Con số này giảm hơn một nửa trong sáu tháng sau cú sập. Đợt tăng giá gần đây đưa bitcoin lên trên 80.000 USD đã khôi phục phần nào niềm tin, nhưng khối lượng hợp đồng mở của đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới vẫn còn cách xa mức đỉnh.
Dù vậy, bầu không khí ảm đạm này không ngăn được các ngân hàng và công ty giao dịch lớn thử nghiệm với tài sản số. Theo bà Julia Zhou, chủ tịch công ty tạo lập thị trường tiền mã hóa Caladan, câu hỏi quan trọng hơn việc đòn bẩy có quay lại hay không là liệu bản thân thị trường đã trở nên vững vàng hơn hay chưa.
“Hơn 19 tỷ USD vị thế đòn bẩy đã bị thanh lý trong vòng 24 giờ, nhưng vấn đề lớn hơn là thanh khoản biến mất nhanh đến mức đúng vào lúc thị trường cần nó nhất”, bà Zhou nói. Bà cho biết thêm, ngày nay giới giao dịch tuy đã hiểu rõ rủi ro hơn, nhưng “thị trường vẫn rất phân mảnh, và thanh khoản vẫn có thể suy giảm nhanh chóng”.
Những người cho rằng thị trường hiện nay vững mạnh hơn đưa ra các lý do sau: mức đòn bẩy đã thấp hơn, các sàn giao dịch cung cấp những tài sản ít tương quan với nhau hơn, và một số sàn đã củng cố hệ thống thanh lý.
Trong khi đó, nhà đầu tư vẫn chưa hết “máu đỏ đen”, nhưng họ đã chuyển sang những sân chơi mới.
Thị trường dự đoán đang thu hút đông đảo người tham gia. Hợp đồng tương lai vĩnh cửu, hay “perps”, vốn là sản phẩm chủ lực trong giao dịch tiền mã hóa, nay được dùng để đặt cược đòn bẩy vào cổ phiếu, hàng hóa và các tài sản thực khác.
Nói cách khác, chính một phần bộ máy từng biến tiền mã hóa thành một hiện tượng đầu cơ nay đang tìm được ứng dụng vượt xa những đồng token mà nó được tạo ra để giao dịch. Phố Wall đang mạnh tay tiến tới với stablecoin, token hóa tài sản và hạ tầng tài chính xây dựng trên công nghệ blockchain.
Theo dữ liệu của DefiLlama, khối lượng hợp đồng mở của hợp đồng tương lai vĩnh cửu cho tài sản thực, vốn gần như không tồn tại một năm trước, nay đã vượt 17 tỷ USD. Phần lớn mức tăng này đến từ Hyperliquid, một sàn giao dịch tiền mã hóa đặt ở nước ngoài, đơn vị đi tiên phong trong việc gắn perps với cổ phiếu và hàng hóa.
Ông Adam McCarthy, trưởng bộ phận nghiên cứu của công ty giao dịch LO:TECH, nhận định rằng sự dịch chuyển này “kể một câu chuyện tăng trưởng của những người muốn có lợi suất và được thanh toán trên một hệ thống không bao giờ đóng cửa, chứ không phải của những người chạy theo trào lưu hay một đồng memecoin đang gây sốt”.
Chính cuộc săn tìm lợi nhuận cao hơn không ngừng nghỉ đã giúp bitcoin trở thành tài sản tài chính có hiệu suất tốt nhất thế giới kể từ khi ra đời 17 năm trước. Với những người tham gia thị trường tiền mã hóa lâu năm, việc ngành ngày càng được thể chế hóa, cùng với sự trỗi dậy của các lựa chọn mới từ hợp đồng tương lai vĩnh cửu đến cá cược thể thao, được xem là một bước ngoặt.
Trong báo cáo công bố tuần này, QCP Capital dự báo bitcoin sẽ đi ngang trong vùng 80.000 đến 90.000 USD trong quý IV. Công ty này cho rằng nền tảng dài hạn của tiền mã hóa vẫn còn nguyên, nhưng chỉ riêng dòng vốn là chưa đủ nếu thiếu một chất xúc tác đủ mạnh.
Galaxy Digital cho biết trong báo cáo công bố hôm thứ sáu rằng sau một năm, thị trường đã khác hẳn về bản chất. Dù nỗ lực ban hành khung pháp lý cho tiền mã hóa tại Mỹ đã thất bại vào tháng 9, các cơ quan quản lý liên bang vẫn đang xúc tiến kế hoạch làm cho hoạt động giao dịch an toàn hơn, thông qua các hướng dẫn về việc sử dụng tài sản thế chấp và ký quỹ.
Tất cả những điều đó cho thấy một ngành vốn ra đời từ lý tưởng muốn phá vỡ trật tự cũ, và từng gắn liền với đầu cơ thái quá, nay đang ngày càng hòa nhập với chính hệ thống tài chính truyền thống mà nó từng muốn thay thế. Và khi trí tuệ nhân tạo đang chiếm phần lớn sự chú ý của thị trường, tiền mã hóa đang đứng trước một tương lai khác với hình dung trong những năm bùng nổ đầu tiên: Không còn là cuộc nổi loạn chống lại Phố Wall, mà chỉ là thêm một góc nhỏ của chính Phố Wall.
“Về cơ bản, thị trường đã sụp đổ vào ngày 10/10/2025 không còn tồn tại nữa”, ông Lucas Tcheyan, phó chủ tịch nghiên cứu của Galaxy Digital, viết.