Ngày 10/10, Thời báo Ấn Độ trích dẫn chia sẻ của tỷ phú Bill Gates về cách các chuyến bay làm nóng hành tinh. Bên cạnh thải carbon từ quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch, một chuyến bay còn phát thải gián tiếp qua "vệt mây" - vệt trắng để lại khi máy bay di chuyển, như nét cọ vẽ trên bầu trời.
Bill Gates, đồng sáng lập Microsoft, là nhà đầu tư vào các giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu từ năm 2015. Năm 2021, ông viết cuốn sách "Cách nào tránh thảm họa khí hậu" (How to Avoid a Climate Disaster), phân tích nguyên nhân gây nóng lên toàn cầu, thách thức trong quá trình chuyển đổi năng lượng và giải pháp đưa lượng phát thải về không (Net Zero).
"Vệt mây" được ngành hàng không gọi là contrail (vệt ngưng tụ). Máy bay thải các hạt muội than li ti từ quá trình đốt cháy nhiên liệu chưa triệt để. Khi qua vùng không khí có nhiệt độ và độ ẩm thích hợp, hơi nước sẽ ngưng tụ quanh các hạt muội than này, tạo thành một vệt tinh thể băng.
Bill Gates nói về hiện tượng vệt ngưng tụ của ngành hàng không. Ảnh cắt từ video trang Gates Notes
Theo Gates, phần lớn vệt ngưng tụ biến mất nhanh chóng. Tuy nhiên, một số tồn tại nhiều giờ, lan rộng thành các đám mây ở độ cao lớn, được gọi là mây ti (cirrus). Những đám mây này hấp thụ nhiệt, và giữ nhiệt vốn sẽ thoát vào không gian. "Các vệt ngưng tụ tồn tại lâu dài là nguyên nhân gây ra khoảng một nửa mức tăng nhiệt độ từ ngành hàng không", ông chia sẻ.
Trong khi đó, cách tránh tình trạng vệt ngưng tụ này lại khá đơn giản, ít chi phí khi so sánh với các giải pháp khí hậu khác. Vùng khí quyển tương thích để hình thành hiện tượng này thường có phạm vi hẹp. Ngành hàng không chỉ cần điều chỉnh lộ trình của khoảng 5% tổng số chuyến bay trên toàn cầu nhằm tránh vùng trên.
Theo tính toán của tỷ phú công nghệ, những thay đổi này có thể chỉ làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình của toàn bộ các chuyến bay khoảng 0,1%. Chi phí tránh tạo ra vệt ngưng tụ có thể chỉ khoảng 1-2 USD để giảm một tấn CO2. Trong khi đó, giải pháp phổ biến giảm thải của ngành hàng không là nhiên liệu bền vững (SAF), với chi phí loại bỏ một tấn CO2 lên tới 130 USD.
Giải pháp tránh vùng tạo vệt ngưng tụ. Nguồn: Contrails.org
Gates giới thiệu tổ chức phi lợi nhuận Contrails.org, do ông đồng sáng lập, đang nghiên cứu và phát triển phần mềm mã nguồn mở miễn phí để các hãng hàng không sử dụng khi lập kế hoạch bay, tránh vùng khí quyển tạo vệt ngưng tụ. Năm ngoái, Contrails.org hợp tác với American Airlines và Google Research trong hơn 100 chuyến bay áp dụng biện pháp tránh tạo hiện tượng trên.
Gates thừa nhận bản thân ông cũng sử dụng máy bay riêng, tác nhân thải lượng lớn khí làm nóng hành tinh. Ông đang nỗ lực sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững và các giải pháp bù trừ lượng phát thải từ hoạt động hàng không của gia đình. Với phát hiện mới, ông hy vọng việc tránh tạo vệt ngưng tụ sẽ trở thành một phần trong quá trình hiện đại hóa hệ thống quản lý không lưu của ngành hàng không.
Bảo Bảo (theo Thời báo Ấn Độ, Gates Notes)