Mưa tháng 9 tại TP.HCM năm nay có bất thường?

Phóng viên Tuổi Trẻ có cuộc trò chuyện với ông Lê Đình Quyết - Trưởng Phòng Dự báo Đài khí tượng thủy văn Nam Bộ - về mùa mưa tại TP.HCM năm nay.

Mưa khá bất thường

* Thưa ông, hiện nay có phải cao điểm mùa mưa ở Nam Bộ và TP.HCM hay chưa, dự báo năm nay mùa mưa có thể kết thúc vào thời gian nào?

- Ông Lê Đình Quyết: Tháng 9 và tháng 10 chính là các tháng cao điểm mùa mưa của Nam Bộ và TP.HCM. Năm nay, các hình thế thời tiết cuối tháng 9 và đầu tháng 10 đang có sự chuyển pha nhanh, gió tây nam giữa tháng 9 đang mạnh thì nay nhanh chóng suy yếu và đã có những đợt gió đông bắc yếu.

Các hệ thống khí quyển tầng cao cũng liên tục dịch chuyển vị trí, khiến cho mưa diễn ra khá cực đoan.

Và như các hội thảo dự báo mùa diễn ra định kỳ, Đài khí tượng thủy văn Nam Bộ cũng đã nhấn mạnh năm nay khi El Nino hoạt động mạnh, các trận mưa cực đoan như vừa rồi cũng sẽ tăng hơn. Tuy nhiên mưa khả năng sẽ giảm dần từ giữa tháng 10, nhưng không loại trừ những ngày mưa cực đoan vẫn còn.

Mùa mưa Nam Bộ được nhận định kết thúc vào tuần đầu và tuần giữa tháng 11, sớm hơn so với trung bình nhiều năm.

* Những ngày qua Nam Bộ có những đợt mưa to liên tục trong nhiều ngày. Các cơn mưa to xuất hiện mỗi ngày, thay vì vài ngày mới lặp lại, tần suất mưa trên 100mm cũng cao. Điều này có gì đặc biệt?

- Như đã nói ở trên, đợt mưa này là tổ hợp của rất nhiều hình thế thời tiết tạo nên hội tụ ẩm mạnh, diễn ra trong nhiều ngày.

• 

  Đường Phan Huy Ích ngập sâu bất thường, đã thấy nguyên nhân, đang tập trung xử lýĐỌC NGAY

Ngoài ra trong những ngày cuối tháng 9 đầu tháng 10, hoạt động đối lưu trên khu vực Nam Bộ cũng được hỗ trợ bởi pha thuận của sóng Equatorial Rossby (ER), với tín hiệu sóng thể hiện rõ trên khu vực Đông Dương và Biển Đông. Sóng ER góp phần tăng cường hội tụ và điều kiện ẩm, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho đối lưu phát triển mạnh.

Khi kết hợp với gió mùa tây nam và nguồn ẩm dồi dào, điều này đã khiến cơn mưa dông xuất hiện trên khu vực Nam Bộ và TP.HCM diễn ra mạnh mẽ hơn.

Do đó đợt mưa lớn sẽ kéo dài trong nhiều ngày, chứ không phải chỉ 1-2 ngày như thông thường. Đây cũng là một kiểu thời tiết cực đoan trong năm nay với khu vực Nam Bộ và TP.HCM.

Tháng 10 mưa sẽ giảm và hụt

* Lượng mưa tháng 9 năm nay có nhiều hơn so với cùng kỳ năm ngoái và nhiều năm không? Dự báo thời tiết tháng 10 thế nào?

- Năm nay, tổng lượng mưa tháng 9 các nơi trên toàn Nam Bộ phần lớn đều vượt trung bình nhiều năm từ 30-100%. Tại TP.HCM, lượng mưa tháng 9 cũng vượt trung bình nhiều năm từ 40-100%, thậm chí có nơi vượt trung bình nhiều năm trên 100% như Nhà Bè (vượt 141%), Bà Rịa (vượt 148%), Thủ Dầu Một (vượt 128%).

Theo dự báo khí hậu mới phát hành của chúng tôi, dự báo tổng lượng mưa tháng 10 khu vực TP.HCM xấp xỉ trung bình nhiều năm ở khu vực trung tâm và phía bắc thành phố, riêng khu vực phía đông (Vũng Tàu cũ) sẽ có tổng lượng mưa dự báo hụt so với trung bình nhiều năm từ 5-15%.

Còn các tỉnh Nam Bộ sẽ có tổng lượng mưa tháng 10 phân hóa, khu vực Đồng Nai, Lâm Đồng sẽ vượt trung bình nhiều năm từ 10-15%, còn các khu vực khác xấp xỉ và hụt so với trung bình nhiều năm từ 5-20%.

* Những cơn mưa gần đây thường kèm dông sét rất mạnh, nguyên nhân do nền nhiệt sáng tới trưa cao, đến chiều mây ẩm vào. Hai hình thái tạo nên nhiễu động mạnh. Tại sao trong mùa mưa mà Nam Bộ và TP.HCM vẫn có nền nhiệt khá cao, thậm chí có những ngày lên tới 35 độ C?

- Nền nhiệt cao là do vị trí áp cao cận nhiệt đới những ngày qua tương đối thuận lợi với Nam Bộ. Áp cao cận nhiệt đới hoạt động mạnh, vị trí trục ban đầu qua Nam Bộ, sau đó mới nâng dần lên phía Trung Bộ, làm cho nắng ban ngày diễn ra mạnh.

Cùng với đó cộng thêm hiệu ứng đô thị (Heat island) làm cho việc đốt nóng diễn ra mạnh hơn. Chính vì vậy mà mấy ngày qua nhiệt độ tại TP.HCM và một số tỉnh thành cao hơn 35 độ, nắng gắt.

Quá trình đốt nóng mặt đất diễn ra mạnh mẽ, cộng thêm bất ổn định khí quyển cũng diễn ra mạnh trên khu vực khiến các dòng ẩm liên tục bốc lên cao, tạo nên mây dông đối lưu phát triển rất cao.

Khi mây dông phát triển cao và các dòng khí chuyển động mạnh bên trong, điện tích được tích tụ và phóng điện, vì vậy người dân không chỉ thấy mưa lớn mà còn nghe sấm, chớp và sét xuất hiện liên tục.

Đỉnh triều cường tại TP.HCM ở trạm Thủ Dầu Một được dự báo đạt 1,82 - 1,87m, tại trạm Phú An đạt 1,70 - 1,75m trong các ngày 27 đến 29-10, đều vượt báo động III.