'Mừng, lo' dịch vụ y tế tận nhà cho người cao tuổi

Như Thanh Niên thông tin, tại Hội nghị khoa học kỹ thuật thường niên năm 2026 với chủ đề "Lão khoa tích hợp trong kỷ nguyên già hóa dân số" do Bệnh viện Thống Nhất tổ chức, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhận định Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh hàng đầu, vì vậy việc chăm sóc người cao tuổi cần được tổ chức toàn diện, từ bệnh viện đến gia đình và cộng đồng, phù hợp với định hướng của Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị. Cụ thể, Thứ trưởng Bộ Y tế đề cập việc phát triển các mô hình chăm sóc tại nhà, trung tâm chăm sóc ban ngày, cơ sở chăm sóc nội trú và các câu lạc bộ dành cho người cao tuổi. Việc mở rộng các dịch vụ này không chỉ đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe mà còn tạo điều kiện phát triển "kinh tế chăm sóc", góp phần đào tạo nhân lực và tạo việc làm. Ông cũng đề nghị các cơ sở đào tạo, đặc biệt là cơ sở đào tạo y tế, tổ chức bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ chăm sóc người cao tuổi tại nhà và các trung tâm.

Ảnh: Sỹ Đông

Sau khi thông tin về định hướng phát triển mạng lưới chăm sóc người cao tuổi tận nhà được đề cập, hàng loạt bình luận từ bạn đọc (BĐ) đã gửi về tòa soạn với nhiều cảm xúc đan xen. BĐ Trịnh Cường gọi đây là một "tin vui, tín hiệu tích cực không chỉ cho người cao tuổi mà cho cả con cháu". Đồng quan điểm, BĐ Nguyễn Thế Kiên và Nguyễn Hồng Nam đều chung góc nhìn rằng tốc độ già hóa dân số ở Việt Nam đang diễn ra quá nhanh, do đó xây dựng hệ thống y tế hỗ trợ người già tại nhà là bước đi hoàn toàn cấp thiết để tránh nguy cơ quá tải trong tương lai.

MINH BẠCH CÁC KHOẢN CHI

Bên cạnh ủng hộ, BĐ cũng đặt ra hàng loạt câu hỏi xoay quanh khía cạnh tài chính. BĐ Bùi Đình Hùng phân tích về áp lực kinh tế: "Một tháng lương chia ra bao nhiêu khoản, ai đang nuôi con nhỏ và chăm cha mẹ già cùng lúc chắc hiểu. Nếu dịch vụ chăm sóc tại nhà hoàn toàn phải trả theo giá thị trường, e rằng các gia đình đang khó khăn càng thêm áp lực. Tôi mong có chính sách giảm chi phí cho những trường hợp người già mắc bệnh nặng, cần chăm sóc dài hạn. Các cơ sở cung cấp dịch vụ cũng nên cho gia đình biết trước tổng chi phí dự kiến, tránh phát sinh quá nhiều khoản. Có như vậy con cháu mới chủ động tính toán"…

Về phía người cao tuổi, nhiều người cũng e ngại trở thành gánh nặng cho con cháu. BĐ Nguyễn Thế Đức thẳng thắn bày tỏ: "Người nghỉ hưu đang vừa mừng vừa lo. Mừng vì nếu sau này sức khỏe yếu, không tự đi bệnh viện được thì có người đến tận nhà hỗ trợ. Lo là không biết mức phí thế nào. Mức lương hưu vốn dĩ phải gánh vác tiền ăn uống, điện nước, thuốc men nên không phải ai cũng dư dả để chi trả dịch vụ", và đề xuất: "Dịch vụ chăm sóc tại nhà nên có mức phí phù hợp với từng nhóm. Ai có khả năng thì trả theo dịch vụ, còn người thu nhập thấp cần có chính sách hỗ trợ".

Bảo hiểm y tế cũng được đề cập nhiều khi bàn về chi trả dịch vụ chăm sóc người già. "Nếu bác sĩ hoặc điều dưỡng đến tận nhà chăm sóc người cao tuổi thì bảo hiểm có thanh toán không, và thanh toán những khoản nào?", BĐ Vũ Quang Hợp đặt câu hỏi và phân tích thêm: "Nếu đến bệnh viện thì thủ tục đã quen thuộc, nhưng khi gọi dịch vụ đến nhà, các khoản tiền khám, đi lại của nhân viên y tế, vật tư thay băng sẽ được tính toán ra sao cần phải quy định rõ. Tôi nghĩ ngành y tế và cơ quan bảo hiểm nên công bố thật rõ phần nào thuộc phạm vi bảo hiểm y tế, phần nào người dân phải tự trả".

Đầu tư cho y tế cơ sở

Ngoài chi phí, những khó khăn thực tế trong vận hành mạng lưới y tế cơ sở cũng được BĐ thảo luận. BĐ Nguyễn Bích Thủy chia sẻ: "Đến nhà rồi lấy gì để khám cũng là vấn đề. Một số thiết bị cơ bản như máy đo huyết áp, máy đo đường huyết thì còn có thể mang theo, chứ những trường hợp cần theo dõi kỹ hơn đâu phải chỉ nhìn bên ngoài là biết được. Không đáp ứng đủ máy móc chuyên sâu sẽ dẫn đến tình trạng y bác sĩ đành phải khuyên người nhà đưa bệnh nhân lên tuyến trên, khiến mô hình chăm sóc tại nhà vơi đi ý nghĩa".

Đồng quan điểm về tính hiệu quả của trang thiết bị, nhưng BĐ Phạm Văn Quang cho rằng đầu tư cho tuyến y tế cơ sở không chỉ mua sắm máy móc, mà quan trọng là nguồn nhân lực, vì "cấp thiết bị là cần, nhưng có thiết bị rồi ai sử dụng, sử dụng được đến mức nào và kết quả kiểm tra sẽ được xử lý ra sao cũng phải tính". "Khi đến nhà theo dõi một người bệnh tim mạch, nhân viên y tế phải biết nhận diện dấu hiệu nguy hiểm để báo bác sĩ chuyên khoa. Nếu chỉ có máy mà thiếu tập huấn, thiếu quy trình phối hợp thì thiết bị khó phát huy hết giá trị", BĐ này phân tích.

Chăm người già bệnh nặng còn ảnh hưởng sức khỏe của chính người chăm. Nếu có thêm dịch vụ chăm thay vài giờ để người thân nghỉ ngơi thì rất tốt. Người chăm cũng cần được quan tâm, bởi họ kiệt sức thì người bệnh cũng khó được chăm sóc chu đáo.

Nguyễn Xuân Thứ

"Già hóa dân số" là vấn đề không chỉ của riêng Việt Nam. Người dân tăng tuổi thọ là đáng mừng, quan trọng là hệ thống y tế kịp thích nghi, đừng để người già tự xoay xở thì tội lắm.

Nguyễn Văn Hóa