Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/9 tuyên bố cuộc chiến ở Iran sẽ kết thúc "ngay lập tức" sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, vì Tehran "không thể trụ thêm được nữa".
WSJ dẫn các nguồn tin am hiểu cho biết ông Trump thường bày tỏ riêng với các trợ lý về mong muốn nhanh chóng chấm dứt xung đột, vốn đã bước sang tháng thứ 7 và khiến 18 binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Đồng thời, ông cũng ủng hộ chiến lược bao vây kinh tế lâu dài, kết hợp phong tỏa cảng biển và các lệnh trừng phạt nhằm buộc chính quyền Iran phải từ bỏ chương trình hạt nhân. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent mô tả "Chiến dịch Cô lập Kinh tế" này là phương án thay thế cho các chiến dịch quân sự quy mô lớn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một cuộc họp nội các tại Nhà Trắng hôm 27/5. Ảnh: Reuters
Tuy nhiên, ở hậu trường, Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio cùng các quan chức khác đã thảo luận với Tổng thống về khả năng Iran tiếp tục chống trả sức ép của Mỹ, khiến xung đột có thể kéo dài đến hết nhiệm kỳ của ông Trump vào tháng 1/2029, WSJ dẫn các nguồn tin giới chức Mỹ.
Tuần trước, ông Vance trả lời báo chí rằng ông không coi xung đột hiện tại là "chiến tranh", dù lệnh phong tỏa và các đợt tấn công vẫn diễn ra. Ông cũng cho biết chưa rõ khi nào giao tranh sẽ kết thúc và từ chối đưa ra "mốc thời gian giả tạo" để Iran có thể lợi dụng.
"Thật là thiếu trách nhiệm nếu chúng ta vạch sẵn chiến lược và mốc thời gian cho Iran, quốc gia vốn không biết tôn trọng cam kết và không chịu ngừng tấn công các tàu thương mại", ông nói.
Iran đã đáp trả chiến dịch gây áp lực của Mỹ bằng các đợt tấn công tên lửa, cho thấy hai bên khó tránh những cuộc đụng độ quân sự lẻ tẻ tại eo biển Hormuz. Ngày 8/9, Mỹ đã đánh chìm 5 tàu chở dầu của Iran sau khi Tehran nhắm mục tiêu vào nhiều tàu chiến Mỹ. Quân đội Mỹ cho biết tất cả các cuộc tấn công đều thất bại, nhưng một số vụ được đánh giá là "suýt trúng".
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth được cho là đã gia hạn thời gian triển khai một số đơn vị quân đội tại Trung Đông đến năm 2027, tạo tiền đề để ông Trump duy trì các phương án quân sự khi xung đột kéo dài, theo WSJ.
Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, Lầu Năm Góc lên kế hoạch kéo dài thời gian đóng quân của một số đơn vị phòng không tại Trung Đông mà không ấn định ngày rút quân. Các đơn vị này, nằm trong số khoảng 50.000 quân được điều động đến khu vực, được bố trí khắp vùng Vịnh để đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái.
Vị trí Iran và eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Một đơn vị Thủy quân lục chiến viễn chinh thứ 3 đang chuẩn bị tới Trung Đông vào mùa thu này, dấu hiệu cho thấy quân đội Mỹ vẫn luân phiên triển khai các lực lượng đổ bộ trên cụm tàu chiến, một quan chức Mỹ nói với WSJ. Đơn vị Thủy quân lục chiến viễn chinh số 31 tới khu vực này hồi tháng 3 và được đơn vị số 11 thay thế vào tháng 6.
Lầu Năm Góc cũng đang luân phiên các phi đội tiêm kích tại khu vực này, trong đó F-16 của Vệ binh Quốc gia sẽ được triển khai để thay thế các máy bay trở về căn cứ Mỹ tại Aviano, Italy.
Giới phân tích nhận định việc chính quyền ông Trump chuẩn bị tinh thần cho một cuộc chiến trường kỳ là điều hoàn toàn dễ hiểu.
"Cuộc phong tỏa cảng biển Iran của Mỹ khó tạo ra kết quả quyết định trong ngắn hoặc thậm chí trung hạn. Biện pháp này chỉ thực sự khả thi nếu Mỹ có kế hoạch triển khai lâu dài", Suzanne Maloney, chuyên gia về Iran và phó chủ tịch phụ trách đối ngoại tại Viện Brookings ở Washington, nhận định.
Maloney lưu ý ngay cả khi thực thi lệnh phong tỏa đó lâu dài, triển vọng thành công vẫn không cao, bởi nó kéo theo nhiều hệ lụy ngoài dự tính như các vụ tấn công vào mục tiêu năng lượng và kinh tế tại các nước vùng Vịnh.
Tiêm kích Mỹ cất cánh từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln, trên biển Arab, ngày 10/3 cho chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng. Ảnh: USAF
Một cuộc phong tỏa kéo dài nhiều năm và duy trì lực lượng quân sự tại Trung Đông cũng có thể khiến Mỹ phải phân tán nguồn lực khỏi châu Âu và châu Á. Các quan chức Mỹ cũng ngày càng lo ngại Iran có thể thích ứng với các cuộc tấn công và khôi phục kho tên lửa, UAV, radar cùng các thiết bị quân sự khác.
"Cả hai bên đều đang phải trả giá, nhưng chưa bên nào phải trả giá đủ đắt để chấp nhận các điều khoản của đối phương", Ali Vaez, chuyên gia về Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nhận định.
Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)