Mỹ rút máy bay ném bom B-1 khỏi Anh: Mất "bàn đạp thuận lợi" đối phó Iran

Tuần trước, một vụ việc an ninh nghiêm trọng tại căn cứ không quân Fairford, nơi một robot xử lý bom được triển khai và 85 hộ gia đình phải sơ tán, đã được Mỹ viện dẫn làm lý do cho quyết định rút đội bay B-1. Mặc dù Tehran phủ nhận mọi liên hệ với âm mưu tấn công, Washington vẫn bày tỏ lo ngại về các mối đe dọa tiềm tàng khác.

Mất "bàn đạp thuận lợi" để đối phó Iran

Fairford từng là một căn cứ chiến lược, cho phép Mỹ nhanh chóng tung ra các đòn tấn công dồn dập nhắm vào Iran. Dania Thafer, Giám đốc điều hành của Diễn đàn Gulf International, nhận định: "Mỹ đã mất đi một bàn đạp thuận lợi chứ không phải mất đi năng lực tấn công cốt lõi".

Cùng chung quan điểm, Christoph Bergs, nhà phân tích tại Royal United Services Institute, cho biết việc Mỹ rút máy bay làm giảm khả năng nhanh chóng gia tăng số lượng phi vụ tấn công, qua đó phần nào làm giảm mức độ đe dọa đối với Iran. Ông Thafer cũng giải thích rằng, tùy thuộc vào vị trí triển khai các khí tài khác, việc này có thể khiến một chiến dịch ném bom kéo dài trở nên khó khăn hơn.

Arun Dawson, nghiên cứu sinh tại Đại học King's College London, chỉ ra rằng B-1 có khả năng mang theo khối lượng vũ khí thông thường lớn nhất trong số các loại máy bay của quân đội Mỹ, lên tới ít nhất 34 tấn.

"Điều này giúp B-1 đặc biệt hiệu quả trong việc triển khai số lượng lớn vũ khí dẫn đường chính xác nhằm vào nhiều mục tiêu khác nhau trong một chiến dịch không kích kéo dài", ông Dawson nói. Các mục tiêu này có thể bao gồm trận địa phòng không, bãi phóng tên lửa đạn đạo và các cơ sở của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Việc rút B-1 có thể buộc Mỹ phải phụ thuộc nhiều hơn vào các nhiệm vụ bay tầm xa từ chính nước Mỹ hoặc các căn cứ xa xôi khác, làm kéo dài thời gian bay, gây mệt mỏi cho phi hành đoàn và gia tăng nhu cầu tiếp nhiên liệu trên không.

Chuyên gia Dawson cho rằng quyết định rút quân có thể được Washington đưa ra sau khi cân nhắc kỹ lưỡng các rủi ro. "Việc rút đi đột ngột cho thấy có thể đã xuất hiện những mối đe dọa cụ thể nhắm vào chính các máy bay, phi hành đoàn hoặc căn cứ này", ông nhận định.

Washington có thể đã tính toán rằng việc tạm thời rút các máy bay ném bom sẽ giúp bảo toàn lực lượng cho những hoạt động trong tương lai, đặc biệt khi Mỹ không dự báo xung đột với Iran sẽ leo thang trong thời gian ngắn hạn.

Giáo sư David Des Roches, cựu quan chức Lầu Năm Góc, nhận định việc rút B-1 cho thấy những rủi ro tiềm ẩn đã vượt xa lợi ích. Sự cố an ninh tuần trước đã "bộc lộ một lỗ hổng" do các máy bay nằm "lộ thiên" và dễ bị tổn thương trước các mối đe dọa như tấn công bằng UAV hoặc đạn cối.

Các lựa chọn tiếp theo

Mỹ có 2 lựa chọn tiềm năng nếu cần tái triển khai các máy bay ném bom: đến Diego Garcia - một đảo san hô hẻo lánh ở trung tâm Ấn Độ Dương - hoặc đến các căn cứ của Mỹ tại Vùng Vịnh.

Ông Thafer chỉ ra rằng Diego Garcia mang lại khả năng bảo vệ tốt hơn trước các cuộc tấn công tiềm tàng từ Iran, nhưng lại đòi hỏi quãng đường bay dài hơn. Ông Bergs lưu ý rằng việc chuyển hướng máy bay ném bom đến Diego Garcia cũng phụ thuộc vào khả năng tích hợp thêm máy bay vào cơ sở hạ tầng căn cứ tại đó.

Việc bố trí máy bay tại Vùng Vịnh sẽ mang lại lợi thế về thời gian di chuyển ngắn hơn và giảm nhu cầu tiếp nhiên liệu trên không. Tuy nhiên, các chuyên gia đều đồng ý rằng việc đặt căn cứ tại khu vực Vùng Vịnh đòi hỏi phải có những cuộc đàm phán kỹ lưỡng về vấn đề giảm thiểu rủi ro, do các quốc gia này đã phải hứng chịu phần lớn các đòn đáp trả của Iran trong suốt cuộc xung đột và muốn tránh bị coi là bên tham gia trực tiếp vào chiến dịch của Mỹ.

Do đó, ông Thafer cho rằng Fairford từng là một giải pháp trung gian "hữu ích". Khi Fairford không còn là một lựa chọn khả thi, ông Dawson nhận định Diego Garcia sẽ là phương án hợp lý hơn, bởi nơi này không chỉ có khoảng cách an toàn hơn so với Iran mà còn cung cấp môi trường tác chiến bảo đảm an ninh tốt hơn.

Trước mắt, việc rút quân dường như chỉ làm suy giảm chứ không triệt tiêu hoàn toàn năng lực ném bom của Mỹ nhắm vào Iran. Ông Bergs cho rằng tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào việc liệu chính quyền của Tổng thống Donald Trump có nhận thấy sự cần thiết phải thực hiện các cuộc tấn công vào lúc này hay không.

Trong khi đó, ông Dawson cho biết việc nhóm tác chiến tàu sân bay Theodore Roosevelt và Lực lượng Viễn chinh Thủy quân Lục chiến Makin Island dự kiến đến Trung Đông vào tháng 11 tới sẽ bổ sung đáng kể sức mạnh không quân từ các hàng không mẫu hạm của Mỹ tại khu vực này.

"Xét về tương quan từng chiếc máy bay, tiêm kích trên tàu sân bay không thể thay thế được khả năng mang tải trọng vũ khí khổng lồ của oanh tạc cơ B-1; tuy nhiên, số lượng tiêm kích lại vượt trội hơn nhiều, qua đó mang đến cho các tướng lĩnh có thêm những lựa chọn thực hiện chiến dịch tấn công ở cự ly gần hơn", ông nhận định.

Sự kiện vừa qua đã làm nổi bật tầm quan trọng - cũng như những điểm yếu - của các liên minh và hệ thống căn cứ quân sự ở nước ngoài mà Mỹ sở hữu.

Ông Dawson cảnh báo rằng, nếu các căn cứ này phải đối mặt với những cuộc tấn công hoặc hạn chế về mặt chính trị, hậu quả sẽ không chỉ dừng lại ở phạm vi cuộc chiến với Iran, mà còn ảnh hưởng đến "cách quân đội Mỹ tổ chức lực lượng, bố trí khí tài, tạo dựng sức mạnh chiến đấu và duy trì các hoạt động quân sự ở nước ngoài".