Mỹ - Trung đàm phán nóng tại New York về AI, đất hiếm, thuế quan

Thành phố New York chuẩn bị trở thành tâm điểm chú ý của giới tài chính toàn cầu khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong có cuộc tiếp xúc trực tiếp vào cuối tuần này.

Theo Reuters, cuộc đàm phán cấp cao diễn ra ngay trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Washington vào ngày 24/9 tới.

Tham gia bàn đàm phán còn có Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, mở ra chuỗi làm việc kỹ thuật có thể kéo dài sang đầu tuần sau nhằm giải quyết những nút thắt kinh tế then chốt.

Trọng tâm nổi bật nhất trong nghị trình kinh tế lần này là trí tuệ nhân tạo (AI) - lĩnh vực mà cả Washington và Bắc Kinh đều giữ vai trò chi phối toàn cầu. Theo tuyên bố từ ông Bessent, hai bên sẽ tập trung vào sự khác biệt giữa "mô hình AI có trọng số mở" và "mô hình AI trọng số đóng". Trọng số mở là hệ thống cho phép người dùng tự do tải về và tùy biến theo nhu cầu, trong khi trọng số đóng giữ kín các thuật toán lõi.

Trên thực tế, các mô hình trọng số mở từ Trung Quốc đang ngày càng được nhiều doanh nghiệp Mỹ ưa chuộng do chi phí vận hành tiết kiệm hơn đáng kể so với các sản phẩm đóng từ OpenAI hay Anthropic. Hãng tin Reuters ghi nhận một số cơ quan chính phủ Mỹ thậm chí đã sử dụng mô hình trí tuệ nhân tạo của tập đoàn Alibaba để hỗ trợ tìm kiếm và tra cứu các đề xuất quy định liên bang. Diễn biến này đặt ra bài toán vừa hợp tác vừa quản trị công nghệ giữa hai nền kinh tế.

Bày tỏ lập trường của Washington, ông Bessent khẳng định: "Mỹ vẫn là quốc gia dẫn đầu về AI. Chúng tôi sẵn sàng thảo luận về cách tránh những rủi ro chung và tránh sự phân tách thành hai hệ thống riêng biệt". Người đứng đầu ngành tài chính Mỹ cũng nhấn mạnh sự cần thiết của các "rào chắn" nhằm ngăn công nghệ rơi vào tay các tổ chức phi nhà nước có ý đồ xấu, đồng thời cho rằng các công ty công nghệ phải tự chịu trách nhiệm pháp lý đối với những sản phẩm do mình sáng tạo.

Bên cạnh câu chuyện số hóa, bài toán nguyên liệu công nghiệp vật lý cũng được đặt lên bàn cân với chủ đề đất hiếm và khoáng sản thiết yếu. Đất hiếm, đặc biệt là nam châm vĩnh cửu, đóng vai trò sống còn trong sản xuất vi mạch bán dẫn, linh kiện công nghệ cao và thiết bị điện tử. Mặc dù Bắc Kinh từng cam kết khôi phục dòng chảy khoáng sản sau những đợt hạn chế nguồn cung, giới chức Mỹ nhận định tiến độ bàn giao thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng và cần phải làm rõ trước ngày 24/9.

Song song với chuỗi cung ứng, việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thuế quan, dự kiến hết hiệu lực vào ngày 10/11, là điểm nóng mà cộng đồng doanh nghiệp ngóng đợi. Khung thỏa thuận hiện tại đã giúp kiềm chế mức thuế suất áp dụng dưới thời ông Trump ở ngưỡng khoảng 20%. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Washington mong muốn thúc đẩy quan hệ thương mại cân bằng, tối ưu hóa lưu thông đối với những hàng hóa không nhạy cảm và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho người sản xuất.

Trước đó, hai bên đã thống nhất thành lập cơ chế "Board of Trade" để thảo luận giảm thuế cho các mặt hàng phi chiến lược, đồng thời xúc tiến việc thực thi cam kết Trung Quốc mua thêm nông sản và ít nhất 200 máy bay Boeing. Thậm chí, giới chức Mỹ cũng đang soạn thảo quy định mở đường cho các hãng dược phẩm nước này rót vốn và nhận cấp phép đối với các loại thuốc tiềm năng từ đối tác Trung Quốc...

Nhận định về diễn biến đàm phán, bà Wendy Cutler, Giám đốc chính sách tại Viện Asia Society (Mỹ), cho rằng mục tiêu thực tế nhất của các cuộc gặp cấp bộ trưởng hiện nay không phải là tạo ra một hiệp định chấn động, mà là duy trì sự kiểm soát đối với mối quan hệ kinh tế.

"Nếu có, đây giống như một nỗ lực quản lý quan hệ và bảo đảm rằng các nội dung trong thỏa thuận đình chiến thực sự được thực hiện", bà Cutler chia sẻ.