Mỹ, Trung Quốc, EU đang đi theo 3 con đường khác nhau trong việc quản lý AI - Ảnh minh họa: AI
Theo Hãng tin AFP, Mỹ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) đang đi theo 3 con đường khác nhau trong việc quản lý trí tuệ nhân tạo (AI), giữa bối cảnh ngày càng có nhiều lời kêu gọi trên toàn cầu về việc kiểm soát những hệ thống AI mạnh nhất.
Mỹ
Gần hai năm sau khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xây dựng chính sách AI của mình gần như hoàn toàn dựa trên các cam kết tự nguyện của ngành công nghệ và các sắc lệnh hành pháp nhằm duy trì sự bùng nổ của AI, động lực thúc đẩy nền kinh tế Mỹ.
Ngay trong ngày đầu tiên trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã hủy bỏ sắc lệnh năm 2023 của người tiền nhiệm Joe Biden, trong đó yêu cầu các nhà phát triển những hệ thống AI mạnh nhất chia sẻ kết quả kiểm tra an toàn với chính phủ.
Tháng 7-2025, Nhà Trắng công bố "Kế hoạch hành động về AI", liệt kê hơn 90 biện pháp nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển công nghệ này.
Một sắc lệnh đi kèm có tiêu đề "Ngăn AI thức tỉnh trong chính quyền liên bang" yêu cầu các cơ quan liên bang chỉ mua những mô hình được đánh giá là trung lập về mặt ý thức hệ.
Quốc hội Mỹ - vốn chia rẽ về quan điểm và chịu sự vận động hành lang mạnh mẽ của các tập đoàn công nghệ lớn - vẫn chưa thông qua luật AI liên bang.
Ông Trump đã nỗ lực ngăn chặn các đạo luật về AI của các tiểu bang, nhưng Quốc hội Mỹ đã nhiều lần từ chối bác bỏ chúng. Các đạo luật cấp tiểu bang đang lần lượt có hiệu lực trên khắp nước Mỹ.
Năm nay, sự xuất hiện của những mô hình AI có khả năng thực hiện các cuộc tấn công mạng đã khiến trọng tâm chuyển sang vấn đề an ninh.
Một sắc lệnh hồi tháng 6 thiết lập cơ chế tự nguyện cho phép các nhà phát triển cung cấp cho chính phủ quyền tiếp cận sớm đối với những mô hình mạnh nhất của họ.
Trong bối cảnh sự lo lắng của cử tri ngày càng tăng, lãnh đạo các công ty AI lớn đã ký một thỏa thuận với Nhà Trắng vào ngày 29-9, cam kết tiến hành các cuộc kiểm toán độc lập và tăng cường giám sát đối với các mô hình AI tiên tiến.
Thỏa thuận này không đưa ra hình phạt đối với các công ty không thực hiện đúng cam kết, dù ông Trump gọi đây là thỏa thuận "mang tính ràng buộc về đạo đức".
Cùng ngày, ông Trump yêu cầu các cơ quan liên bang thay thuật ngữ "trí tuệ nhân tạo" (AI) bằng "siêu trí tuệ" (SI) trong các thông báo chính thức.
Trung Quốc
Trung Quốc đã có một hệ thống quy định phức tạp và đang tiếp tục được cập nhật về cách thức sử dụng AI, trong đó có các quy định áp dụng cho trẻ em.
Các quy định về chatbot AI đóng vai trò như người bạn đồng hành có hiệu lực từ tháng 7, nhằm hạn chế sự phụ thuộc về mặt cảm xúc và cấm tạo bản sao kỹ thuật số của người thật nếu chưa được họ đồng ý.
Mùa hè năm nay, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói rằng AI phải "luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người", đồng thời kêu gọi tăng cường "luật pháp và quy định, giám sát công nghệ, hệ thống cảnh báo sớm và ứng phó khẩn cấp".
Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường cũng cảnh báo thế giới có nguy cơ "mất kiểm soát" đối với những công nghệ tiên tiến như AI, nếu các chính phủ quá chậm trễ trong việc quản lý chúng.
Chatbot AI có tên Doubao của công ty công nghệ Trung Quốc ByteDance - Ảnh: VCG
Tuy nhiên hồi tháng 9, các nhà phân tích của Phòng thí nghiệm Chính sách Trung Quốc thuộc Đại học Oxford nhận định "việc tạm dừng hoặc làm chậm quá trình phát triển AI có chủ ý vẫn chưa trở thành quan điểm chủ đạo trong chính sách của Trung Quốc".
Họ nói một số người tại Trung Quốc nhận thấy những lời kêu gọi làm chậm tiến độ phát triển AI khó có cơ sở, "đặc biệt khi cho rằng các biện pháp của Mỹ như kiểm soát xuất khẩu đã hạn chế sự phát triển AI của Trung Quốc trong nhiều năm".
Trung Quốc kiểm soát nội dung do AI tạo ra tương tự như với các nội dung trực tuyến khác. Hồi tháng trước, người đứng đầu cơ quan tình báo Trung Quốc cảnh báo AI có thể gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia.
Bộ trưởng An ninh quốc gia Trung Quốc Trần Nhất Tân (Chen Yixin) cho biết các thế lực thù địch đang lợi dụng AI tạo sinh để "bịa đặt các tin đồn chính trị và lan truyền thông tin có hại".
Châu Âu
Trong khi đó Liên minh châu Âu đã nhanh chóng thông qua Đạo luật AI vào năm 2024, được Brussels coi là bộ quy định toàn diện nhất thế giới về công nghệ này.
Tuy nhiên các công ty châu Âu lo ngại những quy định này sẽ kìm hãm đổi mới, khi họ đang nỗ lực bắt kịp các đối thủ như Mỹ và Trung Quốc. Họ sau đó đã giành được sự trì hoãn trong việc áp dụng các quy định liên quan đến các hệ thống rủi ro cao.
Trong bối cảnh ngày càng có nhiều lời kêu gọi trên toàn cầu về việc kiểm soát AI, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tháng trước cho rằng các quy định về AI đã "đặt châu Âu vào vị thế định hình các nỗ lực toàn cầu".
Các công ty châu Âu tỏ ra thận trọng hơn với việc làm chậm tốc độ phát triển AI, lo ngại các tập đoàn Mỹ đang nỗ lực củng cố vị thế thống trị.
EU còn có những công cụ khác để quản lý AI.
Hồi tháng 8, ChatGPT trở thành chatbot AI đầu tiên được đưa vào danh sách các dịch vụ kỹ thuật số của EU chịu sự giám sát pháp lý chặt chẽ hơn, theo các quy định về nội dung trực tuyến.
Tháng trước, Brussels cũng đề xuất buộc các công ty phải bảo đảm các chatbot an toàn trước khi cho trẻ em sử dụng.
EU cho biết các chatbot AI không được "mô phỏng các mối quan hệ giữa người với người theo cách tạo ra sự phụ thuộc về mặt cảm xúc", sau hàng loạt vụ tự tử trên khắp thế giới có liên quan đến việc trẻ em tương tác với những trợ lý ảo này.
Lộ diện nhân vật được Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm làm 'ông trùm AI' mớiTổng thống Mỹ Donald Trump bổ nhiệm Giám đốc Tình báo quốc gia Jay Clayton đứng đầu hội đồng mới của Nhà Trắng, phụ trách đánh giá rủi ro và cơ hội từ trí tuệ nhân tạo (AI).