Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Tổng thống Donald Trump ngày 18/9 thông báo Mỹ, Đan Mạch và Greenland đã đạt thỏa thuận về an ninh tại Greenland, theo đó Washington sẽ được tăng cường quyền tiếp cận và hiện diện quân sự tại vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch này.
Trong thông báo trên mạng xã hội, Tổng thống Trump cho biết thỏa thuận trên trao cho Mỹ quyền kiểm soát đối với vấn đề an ninh và tất cả các nhu cầu khác tại Greenland, giải quyết những mối quan ngại của Mỹ, đồng thời cho phép Washington “ngay lập tức” bắt đầu quá trình phát triển sự hiện diện quân sự lớn hơn tại đây.
Ông nhấn mạnh Greenland có vị trí đặc biệt quan trọng đối với an ninh của Mỹ và khu vực Bắc Cực.
Một quan chức giấu tên thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ tiết lộ thỏa thuận bảo đảm nước này có quyền tiếp cận và bay qua Greenland lâu dài, đồng thời mở đường cho Washington mở rộng các cơ sở quân sự tại đây.
Thỏa thuận cũng ngăn các nước không thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) thiết lập căn cứ quân sự tại Greenland và hạn chế “các khoản đầu tư nhạy cảm” từ những đối thủ của Mỹ.
Tuy nhiên, theo phía Đan Mạch, thỏa thuận trên không đồng nghĩa với việc Greenland chuyển chủ quyền cho Mỹ.
Văn phòng Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho biết ba bên dự kiến ký thỏa thuận vào tuần tới, bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York (Mỹ).
Văn bản này vẫn phải trải qua các thủ tục cần thiết tại Quốc hội Đan Mạch và cơ quan lập pháp Greenland trước khi có thể được thực thi.
Thủ tướng Mette Frederiksen khẳng định thỏa thuận công nhận chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch, đồng thời tôn trọng quyền tự quyết của người dân Greenland. Bà cho rằng thỏa thuận sẽ góp phần tăng cường an ninh chung tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, qua đó có lợi cho NATO và châu Âu.
Trong khi đó, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cũng đánh giá thỏa thuận có lợi cho các bên, đồng thời nhấn mạnh văn bản ghi nhận lợi ích của Greenland và vị trí của vùng lãnh thổ này trong hợp tác quốc tế.
Thông báo trên được đưa ra sau nhiều tháng căng thẳng liên quan đến mong muốn kiểm soát Greenland của Tổng thống Trump. Sau khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump nhiều lần kêu gọi Đan Mạch chuyển giao Greenland cho Mỹ, cho rằng hòn đảo có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh Mỹ, đồng thời không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát.
Đan Mạch và Greenland trước đó nhiều lần khẳng định Greenland không phải để bán và nhấn mạnh quyền tự quyết của người dân trên đảo. Những tuyên bố của Tổng thống Trump về khả năng Mỹ kiểm soát Greenland cũng gây quan ngại tại một số nước châu Âu và trong NATO.
Greenland hiện vẫn là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch và có vị trí chiến lược quan trọng tại Bắc Cực. Mỹ từ lâu đã duy trì hiện diện quân sự tại đây, trong đó có Căn cứ Vũ trụ Pituffik ở phía Tây Bắc Greenland, phục vụ các hoạt động cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian.
Thỏa thuận mới được cho là sẽ mở rộng và củng cố các quyền tiếp cận quân sự của Mỹ tại Greenland.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gọi đây là một “thỏa thuận lịch sử” đối với Washington. Theo ông, thỏa thuận này giải quyết triệt để những quan ngại về an ninh quốc gia của Mỹ tại Greenland./.
(TTXVN/Vietnam+)