Minh bạch, công khai thông tin các chương trình đi làm việc ở nước ngoài
Thứ trưởng Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết, công tác đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là một trong những chủ trương rất quan trọng của Đảng, Nhà nước. Chỉ thị số 20-CT/TW ngày 12/12/2022 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài trong tình hình mới đã được ban hành; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng vừa được Quốc hội thông qua. Đây là những khung pháp lý rất quan trọng về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và các quy định pháp luật đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đây là chia sẻ của ông Vũ Chiến Thắng trong lời phát biểu khai mạc hội nghị.
Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu về việc nâng cao chất lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng được đặt lên hàng đầu. Không chỉ chú trọng đến chỉ tiêu về số lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài, mà mà điểm quan trọng là lao động đi làm việc ở nước ngoài được sang làm việc ở những vị trí công việc thế nào, nâng cao tay nghề ra sao, tiếp tục sử dụng tay nghề khi về nước. Vì vậy, việc nâng cao chất lượng tay nghề của lao động đi làm việc ở nước ngoài yêu cầu đòi hỏi rất cao.
Người lao động phải được đào tạo nghề, ngoại ngữ, văn hóa, pháp luật cũng như phong tục tập quán của thị trường tiếp nhận lao động. Quá trình thực tập lao động ở nước ngoài phải được bảo trợ, nâng cao tay nghề, có liên kết và trách nhiệm của Nhà nước và doanh nghiệp để khi người lao động về nước có thể tìm được việc làm đúng với tay nghề và kỹ năng đã được thực hành ở ở nước ngoài.
Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng cũng nhấn mạnh tới yêu cầu minh bạch, công khai các thỏa thuận về hợp tác lao động, để người dân, cán bộ cơ sở và doanh nghiệp hiểu được chương trình, mục tiêu, thông tin rõ ràng các chi phí, thời gian đào tạo để người dân, người lao động biết và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Làm tốt hơn công tác truyền thông
Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng nêu rõ, một thách thức trong công tác đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là vấn đề truyền thông. Nhiều thông tin về các thỏa thuận hợp tác lao động của Nhà nước, các chương trình đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng phi lợi nhuận chưa đến được với người lao động. Trong khi đó, thông qua các dịch vụ, môi giới hay trung gian, các chương trình này đã bị đẩy chi phí lên rất cao, mang đến thiệt thòi cho người lao động. Do công tác tuyên truyền chưa tốt khiến thông tin không đến được với người lao động.
Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, trách nhiệm của chính quyền xã phường trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng mới rất lớn. Do đó, cần có sự phối hợp giữa chính quyền xã, phường với các doanh nghiệp trên địa bàn có nhu cầu cung ứng, tuyển dụng lao động. Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước cũng cần thông tin rõ hơn về những quyền lợi, nghĩa vụ mà người lao động và doanh nghiệp được hưởng khi tham gia Quỹ.
Còn theo đồng chí Mai Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh, công tác đưa người lao động đi làm việc theo hợp đồng ở nước ngoài có ý nghĩa quan trọng với địa phương.
Theo báo cáo của Sở Nội vụ (trước đây là Sở Lao động-Thương binh và Xã hội) thành phố Bắc Ninh, từ năm 2024 đến tháng 9/2026, tổng số lao động tại địa bàn đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là hơn 22.200 người. Trong đó, có 21.223 người đi thông qua các doanh nghiệp hoạt động dịch vụ, và 977 người đi qua Trung tâm Lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ). Trung bình mỗi năm, địa phương đưa được khoảng hơn 7.000 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Thống kê chưa đầy đủ cho thấy, tổng số người Bắc Ninh đang làm việc ở nước ngoài là hơn 30.000 người, tại các thị trường lao động chủ yếu như: Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc. Kết quả đó không chỉ góp phần cải thiện thu nhập, đời sống cho nhiều gia đình mà còn tạo nguồn nhân lực đã tích lũy kỹ năng, ngoại ngữ, kinh nghiệm và tác phong làm việc hiện đại. Khi lao động trở về nước sẽ là nguồn cán bộ nòng cốt trong các doanh nghiệp, các khu công nghiệp. Đây chính là kênh quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của địa phương.
Thành phố Bắc Ninh cũng xác định, đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng không phải chỉ để tạo ra thu nhập, việc làm, mà phải tạo ra một đội ngũ lao động có đủ năng lực để đáp ứng được các yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đặc biệt trong bối cảnh địa phương này được quy hoạch là trung tâm phát triển công nghiệp công nghệ cao, điện tử bán dẫn của khu vực, nên mục tiêu đưa người đi lao động ở nước ngoài theo hợp đồng là nhu cầu rất thiết thực trong giai đoạn tới đây.
Ông Mai Sơn nhấn mạnh, thời gian tới, Bắc Ninh tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển công nghiệp công nghệ cao, ngành điện tử bán dẫn với quy mô lớn. Yêu cầu đặt ra là có nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về tay nghề, ngoại ngữ, kỷ luật và năng lực thích ứng. Do đó, tổ chức tốt công tác đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng không chỉ giải quyết việc làm trước mắt, mà còn là giải pháp chiến lược để chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cho giai đoạn phát triển mới.
Bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Phó Giám đốc Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước, cho biết, cơ quan này đang thực hiện một số chức năng, nhiệm vụ. Trong đó, nổi bật như: Hỗ trợ phát triển, ổn định và mở rộng thị trường; phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro đối với người lao động và doanh nghiệp; bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động; Tổ chức thông tin, tuyên truyền về thị trường lao động ngoài nước, chính sách, quy định, pháp luật của nước tiếp nhận lao động, pháp luật của Việt Nam về người lao động đi làm việc ở nước ngoài, chính sách hỗ trợ từ Quỹ cho người lao động, thân nhân của người lao động.
Sau hơn 20 năm thành lập, Quỹ đã thực hiện hỗ trợ hơn 13.000 lao động, ghi dấu là một công cụ về chính sách tài chính của Nhà nước, vừa mang tính xã hội, vừa có ý nghĩa phát triển kinh tế bền vững, gắn liền với mục tiêu nhân văn “Bảo đảm an toàn, quyền lợi, và tương lai nghề nghiệp của người lao động Việt Nam”.