Theo Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên, cấp xã giữ vị trí đặc biệt quan trọng, bởi đây là cấp sát dân, gần dân nhất, trực tiếp tổ chức thực thi các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước ở địa phương, đồng thời là nơi tiếp nhận, xử lý phần lớn các thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đời sống người dân. Do vậy, việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức có ý nghĩa chiến lược trong xây dựng chính quyền số và phát triển xã hội số.
Theo đánh giá của các chuyên gia, hiện năng lực số của đội ngũ ở cấp xã “chưa đồng đều giữa các địa phương; một bộ phận công chức còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, khả năng khai thác dữ liệu và thích ứng với phương thức làm việc số”. Sự không đồng đều giữa các địa phương, những rào cản về hạ tầng công nghệ, điều kiện làm việc và cơ chế đào tạo, bồi dưỡng... đã và đang tạo ra những thách thức đáng kể đối với quá trình chuyển đổi số ở cấp xã. Bên cạnh đó, việc thiếu các mô hình triển khai hiệu quả và các kinh nghiệm thực tiễn có giá trị tham khảo cũng khiến cho nhiều địa phương gặp khó khăn trong việc xác định cách tiếp cận phù hợp.
Tỉnh Hưng Yên là một trong những địa phương đã có những bước đi chủ động, đồng bộ và đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Ngày 4/12/2025, Hưng Yên trở thành tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn thành nhiệm vụ triển khai mạng truyền số liệu chuyên dùng của Đảng và Nhà nước; 104/104 xã, phường thành lập Tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ giải quyết thủ tục hành chính tại xã, phường với trên 5.800 thành viên. Cùng với đó, theo Kế hoạch số 155/KH-UBND ngày 30/12/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh đề ra mục tiêu “100% cán bộ, công chức, viên chức được tập huấn, bồi dưỡng cơ bản về kỹ năng số, an toàn thông tin”.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Quốc Thành, Hiệu trưởng Trường đại học Thái Bình chia sẻ: Đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã chỉ thật sự phát huy hiệu quả khi được thiết kế trên cơ sở nhu cầu thực tiễn của công việc và đặc thù của từng vị trí chức danh. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng, việc đào tạo theo hướng chung chung, thiên về lý thuyết hoặc tách rời môi trường công vụ cụ thể không những làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực, mà còn tạo ra khoảng cách giữa năng lực được trang bị và năng lực thực thi trên thực tế.
Ngày 22/6/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên ban hành Kế hoạch số 248/KH-UBND tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp giai đoạn 2026-2031 trên địa bàn tỉnh, theo đó xác định năm 2026 “khai thác, sử dụng dữ liệu, hồ sơ số và công cụ số trong quản lý công việc, văn hóa công sở, đạo đức công vụ”, giai đoạn 2029-2031 “Ưu tiên các nội dung như: Kiến thức pháp luật; đạo đức công vụ; văn hóa công sở, liêm chính; ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng số, công nghệ số hỗ trợ hoạt động công vụ”.
Đồng chí Phạm Khắc Huân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Xuân Trúc cho biết: Đặc thù công việc ở cấp xã mang tính đa lĩnh vực, gắn trực tiếp với các quy trình hành chính cụ thể như: Đăng ký hộ tịch, quản lý đất đai, chứng thực... Nắm bắt được vấn đề này, thời gian qua tỉnh đã gắn kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trực tiếp với các phần mềm, hệ thống và quy trình mà cán bộ, công chức đang sử dụng hằng ngày. Khi nội dung đào tạo tập trung vào các thao tác cụ thể trên hệ thống một cửa điện tử, phần mềm quản lý văn bản hoặc cổng dịch vụ công, khả năng tiếp thu và áp dụng của cán bộ, công chức được nâng cao rõ rệt so với các chương trình đào tạo mang tính lý thuyết thuần túy.
Kinh nghiệm rút ra từ việc nâng cao năng lực số cho cán bộ cấp xã ở Hưng Yên là đào tạo phải tính đến sự khác biệt về trình độ, độ tuổi và khả năng tiếp cận công nghệ của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Tại các xã, phường hiện nay có sự không đồng đều về năng lực số giữa các nhóm cán bộ, công chức, trong đó nhóm cán bộ, công chức lớn tuổi hoặc ít tiếp xúc với công nghệ thường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận các nền tảng số. Nếu áp dụng một chương trình đào tạo đồng loạt, không phân tầng, hiệu quả đạt được sẽ hạn chế, thậm chí có thể tạo ra tâm lý e ngại và bị động. Từ nghiên cứu này, tỉnh thiết kế các chương trình đào tạo theo cấp độ, từ cơ bản đến nâng cao, chuyên sâu và kết hợp phương thức “cầm tay chỉ việc” để hỗ trợ trực tiếp những đối tượng còn hạn chế về kỹ năng.
Ông Đào Hồng Vận, Giám đốc Sở Nội vụ khẳng định: Yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số ở cấp xã không nằm ở mức độ hiện đại của công nghệ, mà ở khả năng làm chủ công nghệ của con người và sự phù hợp của cách thức tổ chức thực hiện. Thời gian tới, các địa phương cần tiếp cận nâng cao năng lực số theo hướng hệ thống, lấy con người làm trung tâm, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, thể chế, công nghệ và môi trường làm việc. Chỉ khi đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã thật sự có năng lực số toàn diện và tư duy số vững chắc, mục tiêu xây dựng chính quyền số mới có thể được triển khai một cách hiệu quả, thực chất và bền vững.
MAI TÚ