Nga siết gọng kìm quanh Donetsk, "đồng hồ đang đếm ngược" với Ukraine?

Hình thành thế trận gọng kìm

Gọng kìm của Nga đang từ từ khép lại quanh 2 thành phố lớn trong vành đai pháo đài mà Ukraine còn kiểm soát ở miền Đông là quanh Sloviansk và Kramatorsk. Mùa đông sẽ chỉ là khoảng thời gian tạm thời để giảm sức ép, nhưng "đồng hồ đếm ngược" dường như đang lên dây cót, các chuyên gia cảnh báo.

Trong tháng 8, đà tiến quân của Nga trên một số khu vực trọng yếu dọc chiến tuyến dài 1.200km đã tăng nhẹ. Mùa đông sắp tới có thể làm gây thách thức cho Nga khi cây cối rụng lá, khiến các nhóm bộ binh thâm nhập không còn lá chắn từ trên không để ngăn UAV quan sát thấy.  

Tuy nhiên, trong 1-2 tháng tới, cây cối vẫn còn lá và các nhóm bộ binh thâm nhập của Nga vẫn sẽ còn có nơi ẩn nấp. Điều đó có nghĩa là khi mùa thu chuyển sang mùa đông, Ukraine có thể tiếp tục mất thêm lãnh thổ ở miền Bắc và đặc biệt là khu vực Donbass, nơi Nga đang có ưu thế đáng kể về nhân lực và hỏa lực.

“Các lực lượng Nga vẫn nắm quyền chủ động về tác chiến và đang từ từ giành quyền kiểm soát tỉnh Donetsk cũng như các khu vực biên giới ở tỉnh Sumy và Kharkov”, chuyên gia lập bản đồ quân sự Thorkill cảnh báo.

Theo thống kê của ông Thorkill, Nga kiểm soát thêm đến 220km2 lãnh thổ Ukraine trong tháng 8. Con số này nhiều hơn 25% so với diện tích Nga giành được trong tháng 7.

“Tình hình tại Donbass đã xấu đi đáng kể trong tháng 8”, nhà lập bản đồ Clément Molin nhận định.

Để ngăn Nga siết gọng kìm quanh Sloviansk và Kramatorsk, Ukraine đang tìm cách phản công và tăng viện. Theo ông Molin, Nga đang tiến quân chậm hơn so với một năm trước, tức tháng 8/2025, khi diện tích Nga giành được giảm một nửa.

Tuy nhiên, Nga vẫn đang tiến quân và đưa lực lượng mạnh hàng đầu, đã trải qua nhiều trận đấu lớn vào Donetsk. Đây sẽ là một thách thức đáng kể với Ukraine.

Bản đồ của Thorkill cho thấy các lực lượng Nga ở vị trí tiến xa nhất đã tới Mykolaivka, chỉ cách Sloviansk 4km về phía Đông. Đây là khớp nối ở giữa của gọng kìm Nga.

Mũi gọng kìm phía nam là khu vực đang tranh chấp quyền kiểm soát, kéo dài dọc tuyến đường nối những khu vực đổ nát của thành phố Kostiantynivka với thị trấn chiến trường Oleksiievo - Druzhkivka.

Nếu Nga có thể tiến qua Oleksiievo - Druzhkivka, họ có thể bao vây thị trấn Druzhkivka, nằm cách đó vài km về phía tây bắc. Nếu giành được Druzhkivka, lực lượng Nga có thể chuyển hướng lên phía bắc và tấn công Kramatorsk, chỉ cách 6km.

Niềm hy vọng của Ukraine

Phần mong manh nhất của gọng kìm nằm ở phía bắc. Tại đây, lực lượng Ukraine đã phản công tại nhiều khu vực trong tháng 8.

Đáng chú ý nhất, một số lữ đoàn cơ giới và đổ bộ đường không Ukraine đã chậm rãi tiến qua thị trấn Nove, phần lớn cắt ngang một vùng nhô ra rộng khoảng 100km2 do các lực lượng Nga kiểm soát, nằm cách Sloviansk khoảng 25km về phía đông bắc.

Các cuộc phản công tại Nove mang lại một tia hy vọng rằng những hành động quân sự có mục tiêu của Ukraine có thể làm chậm bước tiến của Nga về phía Sloviansk và Kramatorsk từ phía bắc.

Trong khi đó, việc tái bố trí các đơn vị Ukraine ở phía nam Kramatorsk có thể củng cố khả năng phòng thủ trước một cuộc tấn công nhằm vào 2 thành phố này từ phía Nam.

Khi tân Tổng tư lệnh Ukraine Mykhailo Drapatyi từng bước giải quyết một số điểm mất cân đối trong lực lượng lục quân Ukraine, một số đơn vị chủ chốt đang nhận được sự hỗ trợ.

Đáng chú ý nhất, Trung đoàn xung kích 425, đơn vị chịu trách nhiệm phòng thủ Kramatorsk. Lực lượng này đang ngăn chặn hết tốc lực các nhóm bộ binh của Nga thâm nhập vào thực địa.

Các nhóm bộ binh thâm nhập không phải vấn đề duy nhất. Chiến thuật quen thuộc của Nga kết hợp các nhóm bộ binh nhỏ với hỏa lực đường không khổng lồ dưới dạng bom lượn KAB dẫn đường chính xác, được phóng từ các máy bay tiêm kích bom Su-34.

“Bom lượn gây thiệt hại rất lớn. Đó là khoảng 200kg thuốc nổ đang bay thẳng về phía bạn. Và bạn thực sự không thể đánh chặn chúng như cách đánh chặn UAV. Chúng có thể đánh sập các công trình kiên cố, hầm trú ẩn và toàn bộ khu phố hiệu quả hơn nhiều so với pháo binh", Lữ đoàn Vệ binh Quốc gia Ukraine số 4 cho biết.

Sau khi bụi đất lắng xuống từ những vụ bom lượn đánh trúng mục tiêu, bộ binh Nga “thâm nhập qua các khu vực bị phá hủy, sử dụng đống đổ nát để che chắn và ẩn nấp”, lữ đoàn này giải thích.

Việc thiếu hệ thống phòng không tầm xa khiến các lực lượng Ukraine phơi mình trước những cuộc oanh kích không ngừng của Nga, đặc biệt là tại tiền tuyến.

Vì vậy, Nga có thể tiếp tục ném bom và đưa bộ binh thâm nhập chừng nào cây cối vẫn còn đủ khả năng che giấu các nhóm bộ binh.

Theo các chuyên gia quân sự, thời gian của Ukraine sẽ không còn nhiều khi đồng hồ đã bắt đầu đếm ngược. Nga sẽ tìm cách bố trí lực lượng để tiến hành các cuộc tấn công trực diện hơn nhằm vào Kramatorsk và Sloviansk chậm nhất vào năm tới.

Ukraine được dự đoán sẽ tìm cách làm chậm bước tiến của Nga, nhằm câu giờ. Đây là khoảng thời gian mà ông Drapatyi có thể tận dụng để tiến hành thêm các cải tổ trong lực lượng lục quân Ukraine và bổ sung thêm nguồn lực để ngăn chặn mục tiêu mà Moscow đặt ra từ lâu.