Ngày Du lịch thế giới (27/9) năm 2026 diễn ra trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi đối với ngành Du lịch toàn cầu. Từ cách tìm kiếm điểm đến, tổ chức chuyến đi đến trải nghiệm dịch vụ, công nghệ đang từng bước định hình lại hành vi của du khách và phương thức vận hành của ngành. Đây cũng là cơ hội để Quảng Ninh đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác hiệu quả giá trị di sản và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.
Du lịch bước vào kỷ nguyên dữ liệu và công nghệ
Năm 2026, Ngày Du lịch thế giới có chủ đề “Chương trình nghị sự số và trí tuệ nhân tạo tái định hình du lịch,” phản ánh một trong những chuyển đổi mang tính thời đại đang diễn ra mạnh mẽ trong ngành. Công nghệ ngày càng tác động sâu rộng đến cách du khách tìm kiếm, lựa chọn điểm đến và trải nghiệm các dịch vụ du lịch.
Trong thông điệp nhân Ngày Du lịch thế giới, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh AI đang thay đổi cách du khách lựa chọn điểm đến, cách ngành du lịch vận hành, thiết kế các trải nghiệm. Công nghệ có thể hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra những cơ hội mới. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát và định hướng phù hợp, AI có thể khiến du khách tập trung vào một số ít điểm đến và nền tảng, trong khi nhiều điểm đến giàu tiềm năng khác có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc cho rằng công nghệ phải phục vụ con người. Người lao động trong ngành du lịch, cộng đồng địa phương cùng các điểm đến mới nổi cần cùng nhau định hình tương lai. Điều này đòi hỏi đầu tư đào tạo kỹ năng số, mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ, bảo đảm đổi mới sáng tạo mang lại lợi ích cho các điểm đến và cộng đồng làm du lịch.
Du lịch ngày càng giữ vai trò quan trọng trong thương mại quốc tế, trở thành một trong những ngành chủ chốt và là nguồn thu nhập chính của nhiều quốc gia đang phát triển. Sự tăng trưởng của ngành cũng đi cùng quá trình đa dạng hóa sản phẩm và cạnh tranh ngày càng lớn giữa các điểm đến. Trong bối cảnh đó, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ nét đối với các quốc gia, địa phương phát triển du lịch.
Tại Việt Nam, Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành đồng bộ hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia, nền tảng số du lịch quốc gia.
Thực tế trong hơn hai thập kỷ qua, ngành du lịch đã trải qua hai làn sóng chuyển đổi lớn, từ quá trình toàn cầu hóa, mở rộng thị trường đến chuyển đổi số và công nghệ hóa. Du lịch ngày nay không chỉ là trải nghiệm, cảm xúc và khám phá mà trở thành ngành của dữ liệu, công nghệ và năng lực thích ứng. Trong bối cảnh đó, số hóa giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu trải nghiệm của du khách, góp phần bảo vệ tài nguyên.
Động lực mới cho du lịch Quảng Ninh
Bắt nhịp với xu hướng chung, Quảng Ninh đã có những bước đi rõ nét trong ứng dụng công nghệ vào hoạt động du lịch. Nhiều doanh nghiệp lữ hành đã ứng dụng nền tảng OTA (đại lý du lịch trực tuyến), marketing số và bán hàng trực tuyến. Một số địa phương triển khai bản đồ số, cổng thông tin du lịch, vé điện tử và trung tâm điều hành thông minh.
Một hướng đi đáng chú ý của Quảng Ninh là lấy di sản làm điểm tựa cho chuyển đổi số. Đến hết năm 2025, Quảng Ninh đã hoàn thành số hóa 17 di sản văn hóa vật thể và 7 di sản văn hóa phi vật thể. Bảo tàng Quảng Ninh số hóa hơn 25.000 hiện vật, trong đó có nhiều bảo vật quốc gia được tái hiện bằng công nghệ 3D. Tại Yên Tử, công nghệ VR360, mô hình 3D và mã QR đa ngôn ngữ được sử dụng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận di sản.
Việc số hóa không chỉ giúp bảo tồn, lưu trữ các giá trị di sản mà còn mở thêm phương thức để du khách tiếp cận, tìm hiểu và trải nghiệm các giá trị văn hóa. Trong bối cảnh công nghệ ngày càng tham gia sâu vào hành trình du lịch, đây cũng là cơ sở để Quảng Ninh tăng cường quảng bá điểm đến trên môi trường số.
Kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định 5 trụ cột gồm: chính quyền số; hạ tầng và dữ liệu số; kinh tế số, xã hội số; an toàn thông tin và nhân lực số. Trong đó, xây dựng kho dữ liệu dùng chung và phát triển quản trị số là những nhiệm vụ quan trọng.
Những định hướng này đặt ra yêu cầu tăng cường kết nối dữ liệu, tạo nền tảng để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực du lịch có thể khai thác hiệu quả hơn nguồn thông tin phục vụ quản lý, quảng bá và phát triển sản phẩm.
Tại Hội nghị Lữ hành toàn quốc năm 2026 và Hội nghị công tác xúc tiến du lịch năm 2026 tổ chức tại Quảng Ninh ngày 24/9 vừa qua, các đại biểu cũng đã đóng góp nhiều ý kiến về việc đưa công nghệ, AI vào hoạt động du lịch, nâng tầm trải nghiệm và thu hút du khách.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Hồ An Phong đánh giá các tham luận, ý kiến trao đổi tại hai Hội nghị đã tập trung vào những vấn đề cốt lõi của hoạt động du lịch, từ lữ hành, phát triển thị trường, sản phẩm, liên kết chuỗi giá trị đến xúc tiến, quảng bá và chuyển đổi số. Thứ trưởng cho rằng, qua các ý kiến tại hai Hội nghị cho thấy yêu cầu xuyên suốt hiện nay là phải tăng cường liên kết, phát huy vai trò của doanh nghiệp và chuyển mạnh từ tư duy phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả của du lịch.
Thứ trưởng nhấn mạnh, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 263/NQ-CP của Chính phủ, ngành du lịch cần tiếp tục đổi mới phương thức phát triển, chuyển mạnh từ tư duy tăng trưởng về số lượng sang chú trọng chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả. Hoạt động lữ hành, phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường và xúc tiến, quảng bá cần được triển khai đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với nhau, tránh tình trạng mỗi địa phương, mỗi đơn vị thực hiện riêng lẻ, thiếu liên kết.
Đối với chuyển đổi số, Thứ trưởng nhấn mạnh đây không còn là một nội dung bổ trợ mà phải trở thành một bộ phận của toàn bộ chuỗi hoạt động du lịch, từ nghiên cứu thị trường, xây dựng sản phẩm, quảng bá, tiếp thị đến bán hàng và quản trị.
Công tác xúc tiến cần tăng cường ứng dụng dữ liệu, các nền tảng số và công nghệ mới để xác định đúng thị trường, tiếp cận đúng khách hàng và đánh giá được hiệu quả của từng hoạt động. Đồng thời, ngành Du lịch cần xây dựng hệ thống dữ liệu và cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp, qua đó phục vụ tốt hơn công tác điều hành, nghiên cứu thị trường và xúc tiến.
Đối với Quảng Ninh, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong du lịch diễn ra trên nền tảng những lợi thế sẵn có về tài nguyên thiên nhiên, di sản văn hóa và hệ thống sản phẩm du lịch. Khi các giá trị này được số hóa, kết nối dữ liệu và khai thác hiệu quả, không gian quảng bá và tiếp cận du khách cũng được mở rộng.
Để công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng, ngành du lịch cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, kết nối các nền tảng số và tăng cường sự tham gia của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng. Cùng với đó là đào tạo nhân lực, nâng cao kỹ năng số và bảo đảm công nghệ được ứng dụng phù hợp với nhu cầu thực tế.
Khi dữ liệu được khai thác hiệu quả và AI được ứng dụng đúng hướng, Quảng Ninh sẽ có thêm nền tảng để nâng cao giá trị điểm đến, sức cạnh tranh và xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh. Đây cũng là cơ sở để địa phương từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm du lịch quốc tế đẳng cấp trong giai đoạn phát triển mới./.
(Vietnam+)