Gian nan giao thông kết nối rừng - biển - Thanh Niên

Hàng loạt cung đường đèo nối biển với cao nguyên Lâm Đồng liên tục sạt lở khi mưa lớn, đe dọa an toàn giao thông và ảnh hưởng du lịch, vận chuyển hàng hóa, cũng như sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Sau sáp nhập, Lâm Đồng trở thành tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất nước, trải rộng từ biển, đô thị, công nghiệp ở phía đông đến cao nguyên với nông nghiệp, khoáng sản, du lịch... ở phía tây. Để các vùng đất này có thể bổ trợ cho nhau phát huy hết tiềm năng và động lực trong phát triển kinh tế - xã hội, bài toán trước hết vẫn là kết nối giao thông.

MƯA XUỐNG LÀ THẤP THỎM

Rạng sáng 24.9, sau những ngày mưa lớn kéo dài, quốc lộ 28B qua khu vực đèo Đại Ninh xảy ra sạt lở đất đá tại Km31 và Km39. Lực lượng chức năng phải có mặt cảnh báo, phân luồng giao thông để khắc phục sự cố. Trước đó một ngày, quốc lộ 28 đoạn qua đèo Gia Bắc cũng tiếp tục sạt lở tại Km50 - 51, trong khi khu vực này vẫn đang khắc phục hậu quả vụ sạt lở xảy ra từ tháng 11.2025. Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không lưu thông qua đèo để bảo đảm an toàn.

Tại đèo Prenn, cửa ngõ vào Đà Lạt, chỉ trong 8 ngày từ 12 - 19.9 liên tiếp xảy ra sạt lở tại Km225+200. Đến 21.9, cơ quan chức năng phát hiện thêm một điểm sạt lở tại Km224+600 - Km224+700, rộng khoảng 10 m, có dấu hiệu ăn vào chân taluy âm, tạo hàm ếch. Đây cũng là khu vực từng xảy ra vụ sạt lở nghiêm trọng tháng 11.2025. Trước diễn biến phức tạp, tối 22.9, UBND tỉnh Lâm Đồng công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai để khắc phục hư hỏng kết cấu hạ tầng đường bộ trên tuyến đèo Prenn.

Đáng lo ngại, sạt lở không chỉ xảy ra ở một cung đèo. Trên quốc lộ 27C, đèo Khánh Lê, tuyến đường huyết mạch nối Nha Trang với Đà Lạt, có địa hình đèo dốc, một bên taluy dương cao, một bên vực sâu, luôn nằm trong vùng cảnh báo sạt lở. Sau vụ sạt lở nghiêm trọng ngày 17.11.2025 khiến một xe khách bị đá đè, làm 6 người chết, 19 người bị thương, tuyến đèo tiếp tục xuất hiện hàng chục điểm sạt lở mới và từng bị tê liệt hoàn toàn trong vài tháng. Hiện 9 vị trí trên đèo Khánh Lê quốc lộ 27C vẫn đang được sửa chữa với tổng mức đầu tư gần 125 tỉ đồng. Trong đó, một số điểm được đặc biệt lưu ý vì có nguy cơ đất đá rơi xuống mặt đường đang khai thác.

"Vào mùa mưa, nhiều vị trí trên đèo Khánh Lê nước từ trên cao tuôn chảy như thác, tiềm ẩn nguy hiểm rất cao. Dọc đèo vẫn có những vị trí có nguy cơ sạt lở nên cảm thấy bất an", anh Nguyễn Văn Lương, một tài xế xe tải thường xuyên chở rau hoa ra miền Trung, nói.

NHỮNG "MẠCH MÁU" KINH TẾ BỊ ẢNH HƯỞNG

Sạt lở trên các cung đèo không chỉ khiến tuyến đường ách tắc vài giờ, vài ngày hoặc vài tuần. Đà Lạt là trung tâm du lịch, đồng thời là đầu mối vận chuyển rau củ, nông sản và nhiều loại hàng hóa từ cao nguyên xuống các đô thị duyên hải, TP.HCM và ngược lại. Khi một cửa ngõ bị chia cắt, doanh nghiệp phải đổi tuyến, hành trình dài hơn, chi phí vận chuyển tăng.

Với du lịch, tác động còn lan rộng hơn. Du khách đến Đà Lạt không chỉ sử dụng một dịch vụ mà trải nghiệm cả chuỗi lưu trú, ăn uống, tham quan, vận chuyển. Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Lâm Đồng, chỉ cần một cung đèo bị đóng, cả chuỗi dịch vụ có thể bị ảnh hưởng; du khách có thể hủy tour hoặc đổi tuyến. Tình trạng sạt lở liên tiếp trong năm ngoái đã tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp du lịch, khiến Hiệp hội Du lịch Lâm Đồng kiến nghị cần có giải pháp căn cơ để hạn chế tình trạng gián đoạn giao thông kéo dài.

Không chỉ riêng du lịch, giao thông còn liên quan trực tiếp đến sức cạnh tranh của nền kinh tế sau sáp nhập. Theo ông Nguyễn Hữu Thành, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng, giao thông là bài toán cốt lõi bởi đây không đơn thuần là chuyện đi lại mà là điều kiện kết nối các vùng. Không gian phát triển mới của Lâm Đồng trải rộng từ cao nguyên Đắk Nông với nông nghiệp, khoáng sản, du lịch đến phía đông với công nghiệp, năng lượng, đô thị, du lịch biển và cảng biển. Nếu giao thông thông suốt, các lợi thế này có thể bổ trợ cho nhau, hình thành chuỗi sản xuất, logistics, xuất khẩu và du lịch. Ngược lại, nếu các cung đèo - những cửa ngõ quan trọng - liên tục bị chia cắt, lợi thế về không gian phát triển rộng lớn sẽ khó chuyển hóa thành hiệu quả kinh tế.

Vấn đề càng rõ hơn khi Lâm Đồng đặt mục tiêu phát triển công nghiệp. Theo ông Phan Dương Cường, Giám đốc Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Lâm Đồng, địa phương có nhiều lợi thế để phát triển công nghiệp nhưng muốn biến lợi thế thành sức cạnh tranh thực sự thì hạ tầng giao thông phải đi trước một bước. Một khu công nghiệp có mặt bằng tốt nhưng nếu chi phí đưa nguyên liệu vào và đưa sản phẩm đến cảng biển cao, thời gian vận chuyển thiếu ổn định thì sức hấp dẫn với nhà đầu tư sẽ giảm.

Vì vậy, giao thông không đơn thuần là hạ tầng phục vụ đi lại mà phải được nhìn nhận như một phần của hạ tầng kinh tế, chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh của các khu công nghiệp. Theo ông Cường, cần ưu tiên các trục giao thông đối ngoại có tính chất động lực, kết nối Tây nguyên với các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp và cảng biển phía đông; đồng thời đồng bộ giao thông nội tỉnh với hạ tầng các khu công nghiệp.

"Dòng nguyên liệu, vật tư từ duyên hải và các trung tâm sản xuất phải có đường ổn định lên Tây nguyên. Ở chiều ngược lại, nông sản, khoáng sản và hàng hóa chế biến cũng cần được đưa xuống các trung tâm logistics, cảng biển nhanh, an toàn với chi phí hợp lý", ông Cường nói.

KHÔNG THỂ CỨ "CHỮA CHÁY" MỖI LẦN SẠT LỞ

Những năm qua, các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng phải liên tục huy động nguồn lực xử lý sạt lở. Giảm tải mái taluy, gia cố rọ đá, đắp taluy âm, làm cầu cạn... là những giải pháp cần thiết trước mắt. Tuy nhiên, khi một số điểm sạt lở chưa sửa chữa hoàn tất thì những điểm mới đã xuất hiện.

Cuối tháng 10.2025, đèo D'Ran trên quốc lộ 20 sạt lở nghiêm trọng tại khu vực cầu Treo. Tỉnh Lâm Đồng phải công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai và chi 5 tỉ đồng để san gạt khoảng 60.000 m³ đất đá có nguy cơ trượt xuống đường. Sau 40 ngày, tuyến đèo mới thông xe trở lại. Gần một năm sau, công tác khắc phục taluy âm tại khu vực cầu Treo đèo D'Ran vẫn chưa hoàn tất. Đêm 11.9.2026, đèo D'Ran lại sạt lở tại Km263+900, khiến lực lượng chức năng phải làm việc suốt đêm, đến 6 giờ sáng hôm sau mới có thể thông xe 2 chiều.

Cuối năm 2025, đèo Ngoạn Mục cũng từng sạt lở hàng chục điểm, khiến xe cộ không thể lưu thông. Cùng thời điểm, hàng loạt cung đường đèo Prenn, Mimosa, D'Ran, Khánh Lê, Ngoạn Mục, Đại Ninh, Gia Bắc... gặp sự cố. Có thời điểm 4/6 cung đường đèo chính kết nối với Đà Lạt bị tê liệt, giao thông chia cắt.

Những diễn biến đó đặt ra yêu cầu phải chuyển từ ứng phó sự cố sang chủ động kiểm soát rủi ro. Theo quyền Giám đốc Sở Xây dựng Lâm Đồng Cao Sơn Dũng, năm 2025 thiên tai gây thiệt hại tại Lâm Đồng khoảng 1.840 tỉ đồng. Trung ương hỗ trợ 500 tỉ đồng, trong đó tỉnh phân bổ 226 tỉ đồng để khắc phục, sửa chữa và phục hồi hệ thống giao thông thiết yếu.

Con số này cho thấy chi phí ứng phó thiên tai rất lớn và bài toán không chỉ là có thêm kinh phí để sửa chữa sau mỗi vụ sạt lở mà cần xây dựng bản đồ nguy cơ, tăng cường quan trắc, cảnh báo, chủ động phương án phân luồng, chuẩn bị các tuyến thay thế; đồng thời xử lý căn cơ những điểm có nguy cơ cao, tái diễn nhiều lần. Về lâu dài, yêu cầu đặt ra là xây dựng mạng lưới giao thông có khả năng chống chịu tốt hơn trước thiên tai, đặc biệt với các trục kết nối biển và cao nguyên.

Lâm Đồng đang có không gian phát triển rộng lớn sau sáp nhập nhưng không gian ấy chỉ thực sự trở thành lợi thế khi các vùng được kết nối bằng những tuyến đường an toàn, ổn định và ít chịu tổn thương trước mưa bão.

Nếu mỗi mùa mưa, các cung đèo lại trở thành những "nút thắt" có nguy cơ đóng cửa, khoảng cách giữa biển và cao nguyên sẽ không chỉ được tính bằng kilômét. Đó còn là khoảng cách tính bằng thời gian, chi phí, rủi ro mà người dân, du khách và doanh nghiệp phải gánh chịu. (còn tiếp)

Đường liên vùng Khánh Hòa - Lâm Đồng - Ninh Thuận lo chậm tiến độ

Dự án đường giao thông từ quốc lộ 27C đến đường tỉnh ĐT.656, kết nối Khánh Hòa (bao gồm khu vực tỉnh Ninh Thuận cũ) với Lâm Đồng dài 56,7 km, tổng mức đầu tư 1.930 tỉ đồng, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và giao thông tỉnh Khánh Hòa làm chủ đầu tư.

Tuyến đường được kỳ vọng tăng cường kết nối giao thông liên vùng, thúc đẩy giao thương, vận chuyển hàng hóa và phát triển kinh tế - xã hội giữa Khánh Hòa với khu vực Tây nguyên và Nam Trung bộ. Tuy nhiên, dự án đang gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, trong đó có những vướng mắc liên quan đến đất rừng, ảnh hưởng tiến độ triển khai. Tính đến nay, dự án được phân bổ hơn 1.065 tỉ đồng, gồm 850 tỉ đồng vốn ngân sách trung ương và hơn 215 tỉ đồng vốn ngân sách địa phương; tổng số vốn đã giải ngân đạt 723,58 tỉ đồng, tương đương 68%.

Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, khu vực này có địa hình cao, hiểm trở, nhiều khe sâu, trong khi không có đường nhánh hiện hữu để tiếp cận công trường. Bên cạnh đó, trước đây chưa có quy định cụ thể về phương thức xử lý lâm sản, đến tháng 1.2026, Chính phủ ban hành Nghị định 42 mới tháo gỡ được vướng mắc này. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành bàn giao mặt bằng trong quý 3 và quý 4/2026 để tổ chức thi công đồng loạt. Đoạn 1 và đoạn 3 dự kiến hoàn thành trong quý 2/2027; còn đoạn 2, do điều kiện thi công phức tạp, dự kiến hoàn thành trong quý 4/2027.

Kỳ Nam