Trong nhiều năm qua, những người phụ nữ kiều bào đã không chỉ làm tròn thiên chức người mẹ, người chị trong gia đình mà còn đang bền bỉ giữ gìn, lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc nơi xứ người và vươn lên, khẳng định vị thế trong xã hội.
Hình ảnh những người nữ trí thức, doanh nhân kiều bào cần mẫn mang tri thức, công nghệ và nguồn lực tài chính về đóng góp cho quê hương là những minh chứng sinh động cho sự thống nhất giữa ý Đảng, lòng dân và khát vọng vươn mình của dân tộc.
Nhân kỷ niệm Ngày phụ nữ Việt Nam (20/10), TTXVN giới thiệu một số ý kiến của các nữ trí thức, doanh nhân kiều bào đánh giá về giá trị thực tiễn của Nghị quyết số 23-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 2/8/2026 (Nghị quyết 23) về công tác người Việt Nam ở nước ngoài và những đề xuất cụ thể để tăng cường hơn nữa hiệu quả đóng góp của kiều bào với sự phát triển của đất nước.
Những "nữ đại sứ" nơi xứ người
Đặc biệt tâm đắc với Nghị quyết 23-NQ/TW xác định kiều bào là những “đại sứ văn hóa,” chủ thể phát huy văn hóa thành nguồn lực và sức mạnh mềm quốc gia Giáo sư, Tiến sỹ Phan Thị Trà My, Chủ tịch Hội doanh nghiệp Việt Nam tại Trung Quốc, cho rằng Nghị quyết 23 đã chạm đến một điều rất sâu sắc đó là văn hóa không chỉ để giữ, mà để trao đi, để trở thành sức mạnh mềm và nhịp cầu nối Việt Nam với thế giới.
Trong dòng chảy ấy, nữ kiều bào có vai trò tự nhiên mà kiên trì, bền bỉ. Những người mẹ Việt trong gia đình vẫn hằng ngày, hằng giờ giữ thói quen giao tiếp tiếng Việt với con mình, làm món ăn Việt và giữ gìn gia phong nếp ăn ở, phong cách ứng xử Việt.
Những lần xuất hiện trong xã hội sở tại của những tà áo dài mang đậm phong cách Việt là sự giới thiệu, lan tỏa giá trị bản sắc văn hóa Việt đến bạn bè quốc tế.
“Hình ảnh dân tộc đôi khi được ghi nhớ chỉ bằng một tà áo dài, một món ăn, một câu chào đúng lúc. Những yếu tố đó sẽ trở thành những “nguồn lực mềm” tôn vinh hình ảnh đất nước con người Việt, phục vụ cho ngoại giao nhân dân, kết nối đầu tư và du lịch về nước. Đó là cách đưa Nghị quyết 23 vào thực tiễn - lặng lẽ mà sâu sắc,” Giáo sư, Tiến sỹ Phan Thị Trà My chia sẻ.
Cũng có chung quan điểm, bà Trần Tuệ Tri, Việt kiều Singapore, nhà sáng lập và Giám đốc Điều hành Stamford Global Leadership Center nhấn mạnh, phụ nữ Việt Nam ở nước ngoài có một vai trò rất gần gũi nhưng cũng rất rộng lớn trong câu chuyện này. Trong nhiều gia đình, chính người mẹ, người bà là người giữ tiếng Việt, nếp sống, bữa cơm và những câu chuyện về quê hương. Với các thế hệ sinh ra ở nước ngoài, những điều tưởng nhỏ ấy lại là sợi dây giúp thế hệ trẻ biết về cội nguồn, hiểu mình đến từ đâu.
Từ kinh nghiệm của hơn 30 năm làm thương hiệu, bà Trần Tuệ Tri trăn trở, Việt Nam có một kho tàng văn hóa rất giàu có, từ ẩm thực, thủ công, nghệ thuật đến âm nhạc, kiến trúc, nhưng chưa kể được câu chuyện của mình một cách đủ hấp dẫn với thế giới.
Tài nguyên văn hóa chưa phải là sản phẩm, và sản phẩm chưa phải là thương hiệu. Muốn đi xa, cần hiểu bản sắc của mình, rồi thể hiện bằng ngôn ngữ của hôm nay, với thiết kế, trải nghiệm và chất lượng phù hợp với thị trường quốc tế.
Một ví dụ cụ thể, cái cách “À Ố Show” dùng tre, thúng và nhịp sống Việt Nam để kể một câu chuyện mà khán giả quốc tế có thể cảm nhận, dù không hiểu tiếng Việt. Hay “Bắc Bling” cho thấy chất liệu văn hóa truyền thống có thể gần gũi với người trẻ đến thế nào khi được làm mới một cách sáng tạo. Những ví dụ ấy minh chứng rằng văn hóa Việt có nhiều cơ hội đi xa hơn nữa.
Trong thực tế cuộc sống hiện đại, nữ kiều bào có thể đóng góp ở rất nhiều vai trò trong thực hiện nhiệm vụ của một đại sứ văn hóa: một người mẹ truyền tiếng Việt cho con, một nghệ sĩ kể câu chuyện Việt Nam qua tác phẩm, một nhà thiết kế đưa chất liệu Việt vào sản phẩm mới, hay một nữ doanh nhân kết nối sản phẩm của nghệ nhân trong nước với thị trường quốc tế.
Với những người đã sống giữa nhiều nền văn hóa, đó là một lợi thế đáng quý. Tất nhiên, khi phát triển sản phẩm từ văn hóa, phải tôn trọng cộng đồng và những người đã gìn giữ di sản. Văn hóa chỉ bền vững khi người làm ra nó có sinh kế, có thị trường và được chia sẻ thành quả xứng đáng.
“Tôi mong mỗi phụ nữ Việt ở nước ngoài đều có thể là một đại sứ văn hóa theo cách riêng của mình. Và xa hơn, không chỉ giới thiệu những gì Việt Nam đang có, chúng ta còn có thể cùng nhau sáng tạo những giá trị mới để bạn bè quốc tế muốn tìm hiểu, trải nghiệm và lựa chọn sản phẩm Việt,” nữ doanh nhân kiều bào Singapore chia sẻ.
Để kiều bào thực sự là nguồn lực
Khi nói về Nghị quyết 23, bà Trần Tuệ Tri cho rằng ý nghĩa nhất ở nghị quyết này là cách nhìn người Việt ở nước ngoài như những người cùng kiến tạo, chứ không chỉ là đối tượng được vận động hay chăm lo.
Kiều bào không đứng bên ngoài để “giúp” Việt Nam. Họ là một phần của chính hành trình phát triển ấy, cùng suy nghĩ, cùng hành động và cùng chịu trách nhiệm với kết quả.
Bên cạnh kiều hối và đầu tư, nguồn lực kiều bào còn là tri thức, kinh nghiệm quản trị, năng lực công nghệ và mạng lưới quốc tế. Người Việt ở nước ngoài vừa hiểu quê hương, vừa hiểu cách thế giới vận hành. Đó là lợi thế rất khó tìm ở nơi khác.
Để kiều bào đóng góp hiệu quả hơn, cách tiếp cận cũng cần tiếp tục đổi mới. Cần xây dựng một hệ thống dữ liệu kiều bào theo năng lực, gồm chuyên môn, kinh nghiệm, mạng lưới và hình thức họ muốn tham gia, để kết nối đúng người với đúng bài toán. Đồng thời, thiết lập một cơ chế đóng góp rõ ràng, minh bạch và linh hoạt.
Một chuyên gia có thể tham gia cố vấn, giảng dạy, nghiên cứu hay đồng dẫn dắt một dự án mà không nhất thiết phải về nước làm việc toàn thời gian. Kiều bào cần biết làm việc với đầu mối nào, quy trình ra sao, đóng góp của mình được ghi nhận thế nào. Khi mọi thứ rõ ràng, người giỏi sẽ không ngần ngại tham gia.
Bên cạnh đó, theo bà Trần Tuệ Tri, nên tập trung vào các chuyên gia giỏi, đặc biệt là thế hệ trẻ. Nên chủ động tiếp cận giới trẻ kiều bào thông qua các dự án cụ thể, có mục tiêu, thời hạn và đối tác rõ ràng. Người trẻ bị thu hút bởi cơ hội tạo ra tác động, chứ không phải bởi lời kêu gọi chung chung.
Tâm đắc với những nội dung của Nghị quyết 23, Giáo sư, Tiến sỹ Phan Thị Trà My cho rằng để nguồn lực kiều bào trở thành thực chất, nghị quyết cần sớm được cụ thể hóa bằng cơ chế rõ ràng, đầu mối tiếp nhận và chương trình hợp tác thiết thực, có phản hồi cho từng đề xuất của kiều bào.
Khi mỗi kiều bào được lắng nghe và được đồng hành, sức mạnh đại đoàn kết dân tộc sẽ được nhân lên, và mỗi người sẽ là một cánh tay nối dài, là nhịp cầu vững chắc đưa Việt Nam đến với Thế giới, đưa tinh hoa thế giới về với Việt Nam.
Từ thực tế nhiều năm nỗ lực thúc đẩy các hoạt động giao lưu nhân dân, xúc tiến thương mại, kết nối nông sản, hợp tác khoa học-công nghệ, giáo dục và logistics giữa Việt Nam và Trung Quốc, Giáo sư, Tiến sỹ Phan Thị Trà My góp ý Thành phố Hồ Chí Minh nên duy trì một đầu mối rõ ràng cho từng nhóm chuyên gia, trí thức và doanh nhân ở nước ngoài-cung cấp thông tin cụ thể về nhu cầu của Thành phố, đơn vị tiếp nhận, cơ chế thử nghiệm và người theo dõi.
Bên cạnh đó, rất cần cụ thể hóa bài toán, nhu cầu của Thành phố cùng với không gian thí điểm rõ ràng để giúp kiều bào lựa chọn đúng lĩnh vực và chuẩn bị nguồn lực phù hợp.
Để việc kết nối được thuận lợi, kiều bào rất mong có hướng dẫn cụ thể về đầu mối liên hệ, quy trình thủ tục và thời gian phản hồi, để các đề xuất được tiếp nhận và xử lý kịp thời.
Có chung quan điểm, Tiến sĩ Ngô Phẩm Trân, Chủ tịch Hội doanh nghiệp Việt Nam-Đài Loan (Trung Quốc) cho rằng các địa phương, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh nên có một cơ quan đầu mối hỗ trợ kiều bào khi có nhu cầu trở về Việt Nam phát triển hoặc đầu tư với những cơ chế, chính sách ưu đãi riêng dành cho kiều bào có mong muốn được cống hiến cho quê hương...
Từ thực tế nhiều năm triển khai các chương trình xúc tiến đầu tư, thương mại, kết nối tri thức tại Thành phố, bà Ngô Phẩm Trân nhận xét Thành phố Hồ Chí Minh năng động, phát triển và dẫn dắt doanh nghiệp hội nhập quốc tế nhanh, đó là những thuận lợi khi những kiều bào chọn Thành phố để đầu tư và phát triển. Tuy nhiên, nên nghiên cứu một hành lang pháp lý riêng dành cho kiều bào, không nên xem kiều bào như người nước ngoài để thu hút kiều bào tâm huyết quay trở lại cống hiến cho sự phát triển của Thành phố đúng như định hướng của Nghị quyết số 23.
Những chia sẻ đầy tâm huyết của các nữ trí thức, doanh nhân kiều bào nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 đã cho thấy giá trị thực tiễn sâu sắc của Nghị quyết số 23 không chỉ là một định hướng chiến lược quan trọng mà còn là sự thấu hiểu, trân trọng đối của Đảng, Nhà nước và đất nước với những tâm huyết của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Nơi xứ người, những người phụ nữ Việt vừa là "người giữ lửa" cho văn hóa dân tộc trong từng gia đình, vừa là những đại sứ bản lĩnh, tài năng trên thương trường và không gian tri thức toàn cầu.
Khi những tình cảm, nguyện vọng của các nữ trí thức, doanh nhân kiều bào sớm cụ thể hóa bằng các cơ chế, chính sách linh hoạt và minh bạch, nguồn lực kiều bào chắc chắn sẽ được khơi thông mạnh mẽ. Đó chính là nhịp cầu vững chắc nối liền đất mẹ Việt Nam với thế giới, đưa cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có những nữ kiều bào cùng đóng góp vào khát vọng vươn mình của dân tộc trong kỷ nguyên mới./.
(TTXVN/Vietnam+)