Giá các tàu chở dầu siêu lớn đã qua sử dụng lần đầu tiên vượt giá tàu đóng mới, trong bối cảnh các chủ tàu chạy đua tận dụng mức cước vận tải tăng cao tại khu vực vùng Vịnh, khiến thị trường tàu chở dầu thô cỡ lớn “nóng” lên.
Giá các tàu đã hoạt động 5-10 năm tăng mạnh và các giao dịch được hoàn tất chỉ trong vài ngày thay vì vài tuần do các nhà môi giới chạy đua tìm những tàu có thể bàn giao sớm nhất.
Cước vận tải từ Trung Đông tới châu Á đối với tàu chở dầu thô cỡ rất lớn (VLCC), loại tàu có sức chở khoảng 2 triệu thùng dầu, hiện lên tới 1,2 triệu USD/ngày, mức cao kỷ lục, qua đó đẩy giá tàu tăng theo.
Một nhà môi giới chuyên giao dịch tàu VLCC đánh giá thị trường hiện nay đang rất nóng. Trong tuần qua, một số tàu được đóng trước năm 2016 đã được bán với giá từ 150 triệu USD trở lên, trong khi giá trung bình của tàu đóng mới chỉ vào khoảng 135 triệu USD.
Ông Alexander Saverys, Giám đốc điều hành công ty vận tải biển CMB Tech của Bỉ, cho biết: “Đây thực sự là điều bất thường, và có lẽ chỉ xuất hiện một lần trong một thế hệ.”
Trong một lưu ý gửi khách hàng, hãng môi giới tàu biển Braemar cho biết giá tàu hiện được quyết định chủ yếu bởi tốc độ tàu có thể được bàn giao cho chủ mới. Theo Braemar, tuổi tàu hiện “có ảnh hưởng đáng ngạc nhiên” đến giá bán.
Dữ liệu về quyền sở hữu tàu cho thấy một tàu chở dầu mới được đưa vào khai thác, thuộc sở hữu của Dynacom, công ty của tỷ phú Hy Lạp George Prokopiou, đã được bán với điều kiện “bàn giao ngay” với giá 200 triệu USD, thuộc nhóm các mức giá cao nhất từng được ghi nhận.
Một tàu khác dự kiến được bàn giao trong tháng 10/2026 được bán với giá 169 triệu USD. Nhìn chung, giá trị tàu chở dầu đã tăng khoảng 1/3 so với cùng kỳ năm ngoái.
Một động lực khác góp phần thúc đẩy nhu cầu tàu hiện nay là các công ty dầu mỏ quốc doanh ở Trung Đông muốn sở hữu đội tàu riêng nhằm tăng khả năng kiểm soát hoạt động xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh.
Trước đây, các công ty dầu mỏ quốc gia thường thuê tàu của những chủ tàu khác, khiến họ phải phụ thuộc vào bên thứ ba khi vận chuyển dầu qua những khu vực có rủi ro cao như eo biển Hormuz.
Theo công ty tư vấn hàng hải Drewry, Tập đoàn năng lượng quốc doanh Adnoc của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã mua ít nhất 6 tàu VLCC trong 2 tháng qua.
Ông Saverys cho biết với mức cước vận tải cao chưa từng có, thời gian thu hồi vốn từ việc mua một con tàu có thể chỉ tính bằng vài tháng.
Ông dẫn ví dụ, nếu có thể tiết kiệm 100 triệu USD trong 6 tháng, việc mua một con tàu với giá 175 triệu USD về thực chất có thể được xem như mua một tài sản chỉ với giá 75 triệu USD.
Các quốc gia vùng Vịnh hiện cạnh tranh mua tàu với hãng Sinokor của Hàn Quốc, doanh nghiệp đang chiếm ưu thế trên thị trường tàu chở dầu sau khi mua khoảng 6 tỷ USD giá trị đội tàu vào đầu năm nay.
Các công ty kinh doanh hàng hóa như Trafigura, doanh nghiệp vừa công bố kế hoạch niêm yết hoạt động kinh doanh tàu siêu lớn trong tuần qua, cũng đã mua các tàu VLCC trong năm nay nhằm tăng khả năng kiểm soát hoạt động vận chuyển hàng hóa và bảo vệ biên lợi nhuận.
Ông Rajesh Verma, Phó Giám đốc phụ trách nghiên cứu vận tải tàu chở dầu tại Drewry, cho hay mức cước vận tải có thể biến động rất mạnh từng ngày, khiến các bên tham gia thị trường không thể biết chắc mức cước thực tế sẽ là bao nhiêu khi bắt đầu một ngày giao dịch.
Thị trường nóng lên cũng khiến nhiều chủ tàu phải đánh giá lại đội tàu của mình và cân nhắc việc bán tàu. Tuy nhiên, nhiều chủ tàu VLCC vẫn chưa muốn bán vì muốn tận dụng mức cước vận tải đang ở mức kỷ lục.
Điều này làm nguồn cung tàu trên thị trường trở nên khan hiếm, qua đó tiếp tục đẩy giá tàu lên cao. Một số chủ tàu cảnh báo thị trường có thể sụt giảm mạnh nếu các bên xung đột đạt được thỏa thuận hòa bình và eo biển Hormuz được mở cửa trở lại.
Tuy nhiên, ông George Macheras, người phụ trách hoạt động hàng hải toàn cầu tại hãng luật Watson Farley & Williams, cho rằng ngay cả khi cước vận tải giảm đột ngột, mức cước vẫn có thể cao hơn về mặt cơ cấu so với những năm trước.
Theo ông, ngay cả khi cước vận tải giảm xuống 200.000 euro/ngày, dù mức giảm này có thể chưa xảy ra trong 2-3 tháng tới, các chủ tàu vẫn có thể thu lợi nhuận./.
(TTXVN/Vietnam+)