Giữa thời đại chỉ cần vài cú nhấp chuột là có thể soạn thảo và gửi đi hàng loạt văn bản, tiếng lách cách từ chiếc máy đánh chữ của ông Nguyễn Văn Quốc Việt (69 tuổi), tại một góc chợ An Lạc, phường Ninh Kiều, TP.Cần Thơ, vẫn đều đặn vang lên mỗi ngày.
Chiếc máy hoạt động hoàn toàn bằng cơ học, không màn hình, không bộ nhớ. Mọi thao tác căn lề, xuống dòng đều do người thợ tự điều chỉnh. Khi gõ hết một hàng, tiếng chuông nhỏ vang lên báo hiệu phải gạt cần để xuống dòng.
Tưởng chừng đã lỗi thời, chiếc máy đánh chữ vẫn gắn bó với ông Việt suốt hơn nửa thế kỷ. Trước năm 1975, cha ông Việt là giáo viên tiểu học, thường dùng máy đánh chữ để soạn giáo án. Từ những lần tò mò gõ thử, ông dần yêu thích rồi được gia đình cho học nghề. Năm 1975, khi tròn 18 tuổi, ông chính thức trở thành một “đả tự viên”.
Người đàn ông hơn 50 năm gõ chữ thuê ở miền Tây bằng chiếc máy cổ không phím xóa
Ngày ấy, nghề đánh chữ thuê khá thịnh hành. Ngoài nhận đánh đơn từ, giấy tờ, ông Việt còn soạn sẵn những mẫu đơn để bán, bởi máy in và máy photocopy chưa phổ biến.
Hơn 50 năm qua, ông đã sử dụng nhiều đời máy, đều được sản xuất ở nước ngoài. Chiếc máy hiện tại mua từ Đức, có giá trị tương đương hơn 1,5 chỉ vàng.
Tuy nhiên, việc tìm phụ kiện thay thế ngày càng khó khăn, đặc biệt là băng mực. Để tiếp tục làm nghề, ông phải dùng giấy đề can lót bên dưới giúp chữ in đậm hơn. Những hỏng hóc nhỏ đều do ông tự sửa chữa.
Ông Việt đã gắn bó với nghề này hơn 50 năm
ẢNH: THANH DUY
Điều đặc biệt là chiếc máy không có phím xóa. Nếu gõ sai, ông Việt phải lấy giấy ra, dùng bút xóa rồi lắp lại, căn chỉnh chính xác để đánh đè lên. Với những lỗi quan trọng như số tiền hay thông tin cá nhân, ông phải bỏ cả tờ giấy và làm lại từ đầu. Bởi vậy, công việc đòi hỏi sự tập trung, độ chính xác và đôi tay thành thạo.
Theo ông Việt, năm 2008, chính quyền địa phương quy hoạch hơn chục gian hàng đánh chữ về một dãy tại chợ An Lạc. Ông nhận gian hàng số 12 và gắn bó đến nay. Số người còn theo nghề hiện không nhiều.
Dù máy vi tính ngày càng phổ biến, ông Việt vẫn có khách tìm đến. Một số người lựa chọn máy đánh chữ vì văn bản chỉ tồn tại trên giấy, không có bản điện tử lưu trữ, giúp họ yên tâm hơn về tính riêng tư.
Chiếc máy từ Đức có giá hơn 1,5 chỉ vàng lúc mua
ẢNH: THANH DUY
Mỗi ngày, ông có mặt tại gian hàng từ 6 giờ sáng đến khoảng 10 giờ, sau đó về chăm sóc người vợ bị tai biến. Đầu giờ chiều, ông lại tiếp tục công việc. Thu nhập vài chục ngàn đồng mỗi văn bản giúp ông trang trải cuộc sống và có thêm niềm vui tuổi già.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, giữa nhịp sống hiện đại của đô thị Cần Thơ, tiếng máy đánh chữ của ông Việt vẫn vang lên đều đặn. Đó không chỉ là âm thanh của một nghề xưa, mà còn là dấu ấn của một thế hệ “đả tự viên” từng gắn bó với những trang giấy và con chữ.