Những ngày cuối tháng 8, không gian trải nghiệm Tour Yêu nước - Chạm vào ký ức một thời thu hút nhiều du khách, đặc biệt là người trẻ. Được thiết kế như một hành trình ngược thời gian, không gian này giúp người tham gia có thể hình dung phần nào cuộc sống của người Hà Nội trong thời kỳ bao cấp.
Bước qua cánh cửa gỗ, một không gian thời bao cấp hiện ra với những góc sinh hoạt đặc trưng, đủ để du khách trong 75 phút có thể nhìn, nghe, chạm, nếm và trực tiếp tương tác với các hiện vật, bối cảnh được phục dựng.
Du khách sẽ được dẫn dắt qua những câu chuyện của một Hà Nội những năm 1975-1986, từ không gian sống, phương tiện đi lại, nghề nghiệp, trò chơi tuổi thơ đến nét văn hóa cưới hỏi, từ đó mở ra hành trình đa giác quan với quán trà đá, máy đánh chữ, workshop làm dép lốp cùng những món quà mộc mạc như kẹo lạc, nhân trần,...
Không gian được sắp đặt theo từng khu vực, tái hiện từ căn bếp, cửa hàng mậu dịch đến góc sinh hoạt gia đình. Những chi tiết nhỏ góp phần tạo nên cảm giác như đang bước vào một căn nhà của nhiều thập niên trước.
Phòng khách gia đình được bài trí bằng những vật dụng đặc trưng của một thời kỳ gian khó, với mâm cơm bao cấp “không thịt”, song vẫn tràn ngập tinh thần Không có gì quý hơn độc lập, tự do!
Đứng bên chiếc radio cũ, ông Nguyễn Dân Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Ba Đình, chậm rãi giới thiệu về những ký ức của một thời bao cấp. Theo ông, việc tái hiện không nhằm nhấn vào những thiếu thốn, khó khăn, mà muốn làm nổi bật cách người Việt Nam nói chung và người Hà Nội nói riêng, đã vượt qua bằng tinh thần lạc quan, sẻ chia, tính cộng đồng và sự sáng tạo.
“Qua đó, du khách, đặc biệt là các bạn trẻ, có thể hình dung được một thời ông bà, bố mẹ chúng ta đã sống, hiểu hơn về một giai đoạn lịch sử tuy gian khó nhưng thể hiện sự kiên cường của người Việt Nam, để thêm hiểu và thêm yêu Tổ quốc”, ông Huy nói.
Được sắp đặt, phục dựng xuyên suốt mỗi không gian là những cuốn sổ mua hàng, tem phiếu, những vật dụng gắn với cuộc sống và mức lương “ba cọc ba đồng” một thời. Mỗi món đồ tuy nhỏ bé nhưng trở thành một “điểm chạm”, kể lại biết bao câu chuyện về cuộc sống trong những năm tháng gian khó.
Hàng trà đá nép bên khung cửa tái hiện một căn nhà cổ trên phố Châu Long (Ba Đình), gợi lại nếp sống cộng đồng bình dị của một thời đã qua. Những câu chuyện về ký ức Hà Nội được “thêm vị” bằng chiếc kẹo lạc giòn thơm và ly nhân trần mộc mạc.
Sau khi nghe câu chuyện về đám cưới thời bao cấp, Quỳnh Châu (SN 1993, phường Hồng Hà) cho biết những hình ảnh được tái hiện giúp cô phần nào hình dung về đám cưới của ông bà, bố mẹ qua những câu chuyện từng được kể lại.
“Với tôi, đó giống như một câu chuyện cổ tích. Từ những kỷ vật, món quà cưới đến cách tổ chức đám cưới thời bao cấp, tôi cảm nhận rõ hơn về nếp sống của người Hà Nội khi ấy. Dù còn nhiều khó khăn, mọi người vẫn sẵn sàng giúp đỡ, san sẻ với nhau”, Quỳnh Châu xúc động nói.
Nép mình trong một góc tiệm thời bao cấp, Đào Thị Vui (SN 2002, phường Bồ Đề) cho biết cô xúc động khi được tận mắt chứng kiến không gian gắn với một thời kỳ mà thế hệ ông cha từng trải qua.
“Không gian khiến mình càng trân trọng cuộc sống hiện tại. Mình thích nhất tiệm sách này bởi nơi đây gợi cảm giác về một kho tri thức rộng lớn. Qua đó, mình càng hiểu vì sao giáo dục luôn được coi trọng, đồng thời nhắc nhở người trẻ không ngừng trau dồi tri thức để góp phần xây dựng đất nước ngày càng tốt đẹp hơn”, Vui chia sẻ.
Những nếp sống cộng đồng cũng được tái hiện qua tranh cổ động, loa phường, vòi nước công cộng và khung cảnh người dân xếp hàng lấy nước - hình ảnh quen thuộc của Hà Nội một thời. Trong căn bếp nhỏ, những hũ dưa muối, bát tóp mỡ cất trong chạn gợi lên cuộc sống giản dị, thiếu thốn nhưng đầm ấm và giàu tình người.
Dù trải qua thời kỳ khó khăn, gian khổ, hoạt động trải nghiệm không nhằm khơi lại những thiếu thốn của quá khứ, mà muốn kể về cách ông cha ta sáng tạo niềm vui và vun đắp cuộc sống từ những điều tưởng chừng không thể.
Từ những mảnh bom đạn do quân địch trút xuống, người dân đã tận dụng, chế tác thành những chiếc phích nước được chạm khắc tinh xảo, những chiếc bàn, cuốn lịch,... cho thấy sự khéo léo, lạc quan và khả năng thích ứng trong gian khó.
Hành trình không dừng lại ở việc nghe và nhìn, du khách còn được trực tiếp trải nghiệm workshop làm dép lốp, tự tay tạo nên một phiên bản dép lốp mini để mang về sau tour. Từ những vật liệu tưởng chừng bỏ đi, đôi dép nhỏ trở thành món quà lưu niệm đặc biệt, gợi nhắc về sự sáng tạo, khả năng thích ứng và tinh thần lạc quan của người Việt trong những năm tháng gian khó.
Khép lại 75 phút trải nghiệm, mỗi du khách không chỉ mang về một kỷ vật, mà còn mang theo một lát cắt ký ức về quá khứ để thêm trân trọng cuộc sống hôm nay.
Địa điểm: Không gian văn hóa Ký ức Hà Nội, số 11A Ngũ Xã, phường Ba Đình, Hà Nội.
Ảnh: Nguyễn Hà Nam