Cử tri Mỹ ngày 3/11 sẽ đi bỏ phiếu bầu cử giữa kỳ để bầu lại toàn bộ Hạ viện và khoảng 1/3 số ghế Thượng viện, sự kiện được coi là phép thử quan trọng đối với Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, đảng Cộng hòa đang dần mất hy vọng vào khả năng giữ được Hạ viện trong cuộc bầu cử.
5 nghị sĩ cấp cao đảng Cộng hòa ngày 14/10 nói với Politico rằng việc giữ được thế đa số tại Hạ viện sau bầu cử giữa kỳ là "bất khả thi" và họ giờ chỉ tập trung vào nỗ lực giảm thiểu tổn thất cũng như cố gắng duy trì thế đa số ở Thượng viện.
"Nếu giành được đa số tại Hạ viện, đảng Dân chủ sẽ có một công cụ quan trọng là quyền điều tra chính quyền ông Trump. Họ sẽ kiểm soát các ủy ban của Hạ viện, qua đó có thể tổ chức các phiên điều trần, ra trát triệu tập và tiến hành điều tra", Caitlin Babcock, cây viết của Christian Science Monitor, viết.
Trong bối cảnh đó, nhiều quan chức và nhân viên chính quyền ông Trump đang tìm luật sư riêng để chuẩn bị ứng phó nếu bị quốc hội điều tra sau bầu cử giữa kỳ. "Các cuộc gọi như vậy bắt đầu xuất hiện rải rác từ tháng 6 và tần suất đã tăng lên đáng kể trong những tháng gần đây", Judd Stone, đồng sáng lập hãng luật Stone Hilton có trụ sở tại Austin, bang Texas, cho biết.
Tổng thống Mỹ Donald Trump lên máy bay ở Bullhead City, bang Arizona ngày 14/10. Ảnh: AFP
Theo ông Stone, Bộ Tư pháp Mỹ là cơ quan đóng vai trò chủ chốt trong việc bảo vệ chính quyền trước các cuộc điều tra. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ vẫn cân nhắc thuê luật sư riêng, bởi lợi ích của chính quyền liên bang không phải lúc nào cũng trùng với từng cá nhân bị quốc hội chất vấn.
Ngoài những hãng luật hàng đầu nước Mỹ, họ còn tìm đến các đơn vị nhỏ hơn theo khuynh hướng bảo thủ nổi danh trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Một trong số đó là Torridon Law tại Washington, có thành viên gồm William Barr, bộ trưởng tư pháp trong nhiệm kỳ một của ông Trump, và Mike Fragoso, cựu cố vấn cho ban lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện.
Một luật sư nổi tiếng am hiểu tình hình cho biết quy định về xung đột lợi ích khiến một hãng luật khó có thể đồng thời đại diện cho nhiều quan chức chính quyền trong cùng một vụ kiện. Điều này càng thúc đẩy các quan chức Mỹ chạy đua để bảo đảm có được luật sư mà họ mong muốn.
Steve Roberts, luật sư tại hãng luật Lex Politica chuyên phục vụ khách hàng có khuynh hướng bảo thủ, cho biết họ không chỉ nhận được cuộc gọi từ các quan chức trong chính quyền mà còn từ những doanh nghiệp thuộc danh sách Fortune 500 và công ty khởi nghiệp.
"Nếu đã ủng hộ chính quyền ông Trump, họ hiểu rằng mình có thể trở thành mục tiêu bị nhắm tới", ông Roberts nói, thêm rằng việc tìm kiếm tư vấn pháp lý từ sớm không đồng nghĩa họ có hành vi sai phạm.
Theo Susanne Grooms, luật sư tại hãng luật Cooley, những công ty từng đóng góp cho các dự án của ông Trump hoặc có quan hệ với Nhà Trắng hay gia đình Tổng thống cũng có thể bị cuốn vào tranh cãi pháp lý sau bầu cử giữa kỳ.
Nhà Trắng cũng đã có thay đổi nhân sự, dường như để chuẩn bị tốt hơn cho khả năng bị phe Dân chủ nhắm đến. Ông Trump đã điều Will Scharf, cựu công tố viên và luật sư riêng của Tổng thống, làm cố vấn pháp lý Nhà Trắng. Katie Bailey, từng làm việc tại các ủy ban giám sát của Hạ viện và Thượng viện, được bổ nhiệm làm giám đốc Văn phòng Các vấn đề Lập pháp, phụ trách phối hợp với quốc hội.
Các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Ủy ban Giám sát và Cải cách Chính phủ Hạ viện cùng Ủy ban Tư pháp Thượng viện đã gửi thư tới một số cá nhân và tổ chức có liên hệ với Tổng thống, đề nghị yêu cầu cung cấp thông tin. Trong số này có Jared Kushner, con rể ông Trump, ban lãnh đạo Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn Kennedy, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.
Nhóm 10 nghị sĩ Dân chủ hồi tháng 8 còn gửi thư đến Nhà Trắng, đề nghị chính quyền Tổng thống Trump xác nhận "sẽ hợp tác với quốc hội trong các cuộc điều tra đang và sẽ diễn ra". Văn phòng thượng nghị sĩ Adam Schiff, đứng đầu nhóm 10 nghị sĩ, cho biết họ chưa nhận được phản hồi.
Các luật sư xem đây là động thái chuẩn bị của đảng Dân chủ, cho thấy nếu giành lại Hạ viện, họ có thể bắt đầu điều tra sớm hơn so với trong nửa cuối nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Nỗ lực điều tra thậm chí có thể khởi động từ tháng 2, ngay sau khi Hạ viện khóa mới bắt đầu làm việc.
"Chúng tôi sẽ sử dụng mọi công cụ hiện có", hạ nghị sĩ Jamie Raskin, người có thể giữ chức chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện nếu đảng Dân chủ kiểm soát cơ quan này, nói với CNN.
Bên ngoài Nhà Trắng ngày 26/8. Ảnh: AFP
Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Trump bác bỏ lo ngại về bầu cử giữa kỳ. Người phát ngôn Nhà Trắng Lauren Bis cáo buộc truyền thông đang cố thúc đẩy một câu chuyện sai lệch, dựa trên những thăm dò không đáng tin cậy rằng đảng Cộng hòa sẽ mất quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện.
"Đảng Dân chủ không có chương trình nghị sự nào nhằm cải thiện cuộc sống của người dân Mỹ. Mục tiêu duy nhất của họ là tiếp tục chiến dịch săn phù thủy đã kéo dài cả chục năm nhằm vào Tổng thống Trump", bà Bis tuyên bố.
Mick Mulvaney, cựu chánh văn phòng Nhà Trắng trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nói bản thân Tổng thống đã trải qua nhiều cuộc điều tra và thủ tục luận tội của quốc hội nên sẽ có sự chuẩn bị đầy đủ để ứng phó.
"Nhưng điều mà mọi người đang bỏ qua là phần lớn nhân viên của ông ấy chưa từng đối mặt với những tình huống như vậy", ông Mulvaney lưu ý.
Như Tâm (Theo WSJ, Christian Science Monitor, AFP)