Hoa đào cổ thụ tại Đà Lạt (Lâm Đồng) nở sớm trong tháng 10 được các chuyên gia nhận định có thể liên quan đến sự thay đổi bất thường của thời tiết, trong đó có độ ẩm, ánh nắng và chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm.
Thời tiết thay đổi bất thường
Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, cho biết, tháng 10 thông thường chưa phải mùa hoa đào nở. Loài hoa này thường nở vào dịp Tết Âm lịch. Vì vậy, việc hoa nở sớm trong năm nay là hiện tượng khá đặc biệt.
Theo bà Lan, những ngày qua, thời tiết Đà Lạt thay đổi bất thường. Độ ẩm cao, nắng xuất hiện nhiều sau thời gian mưa kéo dài và sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm là những yếu tố có thể tạo điều kiện thuận lợi để hoa bung nở.
Để hoa phát triển, độ ẩm cần phù hợp, đủ cao để hoa không bị khô héo trước khi nở. Với điều kiện thời tiết tại Đà Lạt những ngày qua, độ ẩm có khả năng ở mức trên 85%, thuận lợi cho hoa tích lũy năng lượng.
Hoa đào đang nở ở Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng (Ảnh: Minh Hậu).
Bên cạnh đó, thời tiết chuyển từ mưa nhiều sang nắng nhiều đột ngột. Từ 18/10 đến 27/10, Đà Lạt có nắng, một số thời điểm nắng mạnh. Lượng mưa giảm khiến nhiệt độ ban ngày tăng, trong khi ban đêm vẫn lạnh.
Đối với cây hoa đào, biên độ nhiệt giữa ngày và đêm càng lớn thì điều kiện hình thành nụ, đâm chồi và nở hoa càng thuận lợi.
Số liệu nhiệt độ những ngày qua cho thấy giai đoạn 18-20/10, biên độ nhiệt giữa ngày và đêm dao động từ 4,9 độ C đến 7,9 độ C. Ngày 21/10, mức chênh lệch này là 7,6 độ C và ngày 22/10 là 8 độ C.
Tuy nhiên, hoa đào không nở ngay khi biên độ nhiệt tăng mà cần thời gian tích lũy qua nhiều ngày. Xu hướng nhiệt độ thay đổi góp phần thúc đẩy quá trình hình thành nụ hoa.
Đáng chú ý, trong 3 ngày từ 23/10 đến 25/10, nhiệt độ ban ngày tăng lên mức 25,3-27,4 độ C. Theo bà Lan, đây là mức nhiệt khá bất thường đối với Đà Lạt trong tháng 10, thời điểm địa phương vẫn thuộc mùa mưa.
Trong khi đó, nhiệt độ ban đêm giảm sâu. Ngày 23/10, nhiệt độ xuống còn 12,8 độ C; đến ngày 25/10, nhiệt độ ban đêm tăng lên 14,8 độ C.
Lượng mưa trong giai đoạn này cũng giảm đáng kể. Những ngày 17-20/10, lượng mưa chưa đến 1mm. Ngày 24/10, lượng mưa đạt 4mm. Những ngày tiếp theo gần như không mưa.
Mưa giảm khiến nắng xuất hiện nhiều hơn, làm nhiệt độ ban ngày tăng trong khi ban đêm vẫn lạnh. Sự kết hợp giữa độ ẩm cao, nắng nhiều, lượng mưa giảm và biên độ nhiệt ngày đêm gia tăng đã tạo điều kiện để hoa đào nở sớm.
Du khách thích thú, chụp hình hoa đào nở sớm ở Đà Lạt (Ảnh: Minh Hậu).
Theo bà Lan, hoa chưa nở đồng loạt mà mới xuất hiện ở một số nơi. Thời gian tới, Đà Lạt dự kiến có một đợt mưa trở lại. Khi có mưa, biên độ nhiệt giữa ngày và đêm có thể giảm do mây che chắn bức xạ nhiệt vào ban ngày.
Vị chuyên gia cho biết, mùa đông năm nay được dự báo ấm. Dịp Tết Âm lịch rơi vào tháng 2, thời điểm hoa đào có thể nở đều hơn. Trong khi đó, hoa nở sớm vào thời điểm này còn lốm đốm, tùy từng khu vực. Những nơi có điều kiện thích hợp mới xuất hiện hoa, chưa có hiện tượng nở đồng đều.
Bà Lan nhận định 4 yếu tố góp phần khiến hoa đào nở sớm ở một số nơi tại Đà Lạt gồm: độ ẩm cao; thời tiết chuyển từ mưa sang nắng nhiều, mây mỏng, bức xạ nhiệt mạnh; nhiệt độ ban đêm giảm sâu; biên độ nhiệt giữa ngày và đêm tăng.
Nhiều yếu tố khiến hoa nở sớm
Trao đổi với phóng viên Dân trí, TS Nguyễn Văn Tỉnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hoa, cây cảnh, Viện Nghiên cứu Rau quả, cho biết, hoa đào nở sớm có thể do nhiều yếu tố cùng tác động, tạo điều kiện thuận lợi cho cây ra hoa, như độ ẩm, ánh sáng và nhiệt độ.
Chẳng hạn, hoa đào ở miền Bắc có phản ứng với điều kiện nhiệt độ để ra hoa. Nếu năm nào thời tiết lạnh sớm, quá trình phân hóa mầm hoa cũng có thể diễn ra sớm hơn.
Tại Đà Lạt, có thể điều kiện ánh sáng, nhiệt độ phù hợp với nhu cầu sinh trưởng của cây, từ đó kích thích cây ra hoa tự nhiên.
Chuyên gia cho biết hoa đào ở Đà Lạt nở sớm do độ ẩm, ánh sáng, nhiệt độ phù hợp (Ảnh: Minh Hậu).
Theo TS Nguyễn Văn Tỉnh, quá trình ra hoa của cây trồng chịu tác động của các điều kiện sinh thái phù hợp, như nhiệt độ, độ ẩm và nguồn nước. Trong đó, nhiệt độ là một trong những yếu tố có tác động lớn.
Nếu gặp điều kiện thuận lợi, sau khi kết thúc một đợt hoa, cây có thể tiếp tục ra hoa ở đợt tiếp theo. Vì vậy, hiện tượng hoa đào nở sớm tại Đà Lạt có thể liên quan đến điều kiện thời tiết trong thời gian qua phù hợp với quá trình ra hoa của cây.
Bên cạnh đó, PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả, cho biết, hiện tượng hoa nở trái mùa không hiếm gặp trong tự nhiên.
Đối với hoa đào tại Đà Lạt, có thể có hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, các cây được gieo từ hạt có thể có đặc tính khác nhau, dẫn đến mức độ mẫn cảm với nhiệt độ không giống nhau. Vì vậy, có cây phân hóa mầm hoa sớm và nở sớm, trong khi những cây khác phân hóa mầm hoa và nở muộn hơn.
Thứ hai, bên cạnh chu kỳ ra hoa theo quy luật, một cây có thể nở hoa trái mùa khi gặp điều kiện ngoại cảnh phù hợp với tình trạng dinh dưỡng và hormone bên trong cây.
Du khách chụp ảnh bên cạnh cây hoa đào đang nở ở Đà Lạt (Ảnh: Minh Hậu).
Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, năm nay, nhiệt độ tại Đà Lạt có xu hướng tăng, lượng sương mù ít hơn, biên độ dao động nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn. Đây có thể là những yếu tố tác động đến hiện tượng hoa đào nở trái mùa.
Liên quan đến tình trạng nhà kính được lắp đặt dày đặc tại Đà Lạt, chuyên gia Lê Thị Xuân Lan cho biết, đây là một trong những yếu tố có khả năng làm thay đổi điều kiện thời tiết địa phương.
Nhà kính được phát triển với diện tích ngày càng lớn nhằm duy trì nhiệt độ phù hợp cho rau, hoa sinh trưởng. Tuy nhiên, việc gia tăng diện tích nhà kính cũng có thể làm thay đổi nhiệt độ khu vực xung quanh.
Theo bà Lan, nếu nhà kính chỉ chiếm diện tích nhỏ thì tác động không đáng kể. Tuy nhiên, nhiều khu vực rộng lớn tại Đà Lạt hiện có mật độ nhà kính cao, có khả năng làm nhiệt độ tăng và ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.