Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới
Trong hai ngày 16-17/10, Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) phối hợp UBND tỉnh Gia Lai tổ chức chuỗi hội thảo hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia 2026.
Chương trình hướng đến nâng cao giá trị nông sản thông qua ẩm thực, xây dựng thương hiệu và phát huy sức sáng tạo của điện ảnh, truyền hình, nội dung số. Qua đó, chương trình góp phần quảng bá bản sắc Việt Nam, thu hút du khách, tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Ông Lê Minh Hoàn (thứ 2 bên trái) cùng các diễn giả tham gia thảo luận nâng tầm giá trị của nông sản Việt Nam (Ảnh: Công Sơn).
Tại hội thảo "Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới" ngày 16/10, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đề xuất cách tiếp cận mới trong khai thác giá trị nông sản, gắn sản phẩm với văn hóa và trải nghiệm địa phương.
Ông Hoan cho rằng sức hấp dẫn của món ăn không chỉ đến từ nguyên liệu, cách chế biến mà còn từ cảnh vật, ký ức, nếp sống và tình cảm của con người nơi món ăn ra đời. Điều khiến thực khách nhớ và muốn quay lại đôi khi không chỉ là hương vị mà còn là câu chuyện về vùng đất, người sản xuất và những trải nghiệm từng có.
Theo ông, giá trị một mùa vụ cần được tính bằng số việc làm tạo ra, dịch vụ phát triển thêm và khả năng duy trì quan hệ với khách hàng, thay vì chỉ dừng ở sản lượng, giá bán. Chẳng hạn, chanh dây có thể bán tươi, chế biến thành đồ uống, món tráng miệng hoặc quà tặng. Vườn cây còn có thể trở thành điểm trải nghiệm cho du khách, nơi học sinh tìm hiểu thiên nhiên và đầu bếp khám phá cách chế biến mới.
Nhờ đó, nông dân có thêm cơ hội làm du lịch, giới thiệu kỹ thuật canh tác và kể câu chuyện về sản phẩm. Du khách hiểu rõ hơn nguồn gốc nông sản, tăng niềm tin và có thể tiếp tục mua hàng sau chuyến đi.
Tuy nhiên, ông Hoan nhấn mạnh câu chuyện hấp dẫn không thể thay thế chất lượng. Truy xuất nguồn gốc chỉ có ý nghĩa khi thông tin minh bạch, đáng tin cậy. Chất lượng ổn định và chữ tín mới là nền tảng giữ chân khách hàng lâu dài.
Ông Lê Minh Hoan, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chia sẻ thông tin tại hội thảo (Ảnh: Công Sơn).
Với Gia Lai, những câu chuyện về người trẻ trở về quê lập nghiệp, gia đình gìn giữ món ăn truyền thống hay nghệ nhân trao truyền kinh nghiệm có thể trở thành chất liệu quảng bá nông sản, kết nối sản phẩm với du lịch và mở rộng thị trường.
Nâng tầm nông sản bằng ẩm thực, văn hóa, du lịch
Theo ông Hoan, sự đa dạng về cảnh quan, văn hóa và sinh kế của Gia Lai tạo điều kiện phát triển các hành trình trải nghiệm gắn với nông sản, từ vùng trồng, cơ sở chế biến đến bàn ăn tại điểm đến.
Tuy nhiên, kết nối không có nghĩa là ghép thật nhiều điểm tham quan vào một lịch trình. Du khách cần thời gian gặp gỡ người dân, tìm hiểu đời sống bản địa. Cộng đồng cũng phải được quyết định những giá trị văn hóa có thể chia sẻ, cách giới thiệu và quyền lợi khi tham gia du lịch.
Đại biểu thưởng thức các loại bánh đặc sản của Gia Lai (Ảnh: Doãn Công).
Từ kinh nghiệm Thái Lan, ông gợi ý địa phương nghiên cứu sáng kiến “mỗi gia đình một khả năng sáng tạo”. Người lớn tuổi có thể phát huy kinh nghiệm chọn giống, chăm cây, nấu món truyền thống; người trẻ đảm nhận chụp ảnh, dựng video, bán hàng trực tuyến hoặc thiết kế trải nghiệm cho du khách.
Chính quyền, hợp tác xã, trường học và doanh nghiệp có thể phối hợp đào tạo kỹ năng, thử nghiệm sản phẩm và kết nối người mua. Theo ông, đào tạo thôi chưa đủ, người dân còn cần vốn, thị trường và cơ hội hợp tác. Những nghệ nhân tham gia truyền nghề cũng cần được ghi nhận, trả công xứng đáng.
Để tránh triển khai dàn trải, ông Hoan đề xuất chọn một vùng nguyên liệu, một nhóm sản phẩm cùng một số hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để thử nghiệm trong 90 ngày. Giai đoạn đầu khảo sát nhu cầu, tìm đối tác; tiếp đó phát triển món ăn, quà tặng, trải nghiệm; cuối cùng tổ chức thử nghiệm, lấy phản hồi và điều chỉnh.
“Thị trường cần bước vào từ đầu mùa vụ, chứ không đợi đến cuối mùa mới đi tìm đầu ra”, ông Hoan nhấn mạnh.
Hiệu quả cần được đo bằng thu nhập người dân, số hợp đồng được tái ký, tỷ lệ khách quay lại, cơ hội dành cho người trẻ và khả năng gìn giữ bản sắc địa phương. Một mô hình tăng doanh thu nhưng để cộng đồng gánh phần lớn rủi ro khó có thể thành công bền vững.
Theo ông Lê Minh Hoan, Gia Lai mới sau khi hợp nhất với Bình Định, có điều kiện kết nối vùng nguyên liệu cao nguyên, văn hóa cồng chiêng với làng nghề, văn hóa làng chài và di sản đất võ. Đây là cơ hội hình thành những sản phẩm du lịch, ẩm thực gắn với nông sản và tri thức bản địa.