Ngày 2/10, tại Hà Nội, Báo Tiền Phong phối hợp với Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Diễn đàn "Phát triển Kinh tế tầm thấp và Thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam”.
Từ không gian nghiên cứu đến không gian kinh tế
Nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong - cho biết, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang mở ra những không gian phát triển mới cho các quốc gia.
Trước đây, không gian vũ trụ chủ yếu được nhìn nhận như lĩnh vực của nghiên cứu khoa học, quốc phòng và khám phá. Ngày nay, vũ trụ đang trở thành một không gian kinh tế quan trọng; sự phát triển của phương tiện bay không người lái, cảm biến, kết nối và các nền tảng số đang từng bước hình thành một hệ sinh thái kinh tế mới trong không gian tầm thấp.
Hai không gian này tuy khác nhau về độ cao, công nghệ và cơ chế quản lý, nhưng ngày càng gắn với nhau thông qua dữ liệu, thông tin liên lạc, định vị - dẫn đường, trí tuệ nhân tạo và các hệ thống điều hành số. Điểm đáng chú ý không còn chỉ là chúng ta có thêm một loại vệ tinh, một chiếc UAV hay một cảm biến mới, mà là những công nghệ đó có thể giải quyết được vấn đề gì của sản xuất, đời sống và quản trị quốc gia.
Công nghệ phải gắn với “bài toán” thực tiễn
Nhấn mạnh vào xu hướng toàn cầu, nhà báo Phùng Công Sưởng cho biết, trên thế giới, xu hướng cũng đang chuyển rất rõ từ phát triển thiết bị đơn lẻ sang xây dựng hệ thống và cung cấp dịch vụ. Vệ tinh quan sát Trái Đất, viễn thông, định vị; UAV trong nông nghiệp, logistics, kiểm tra hạ tầng, cứu hộ, cứu nạn; cùng với dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra nhiều mô hình ứng dụng mới. Giá trị cuối cùng ngày càng được đo bằng thông tin đến đúng lúc, dịch vụ đủ tin cậy, chi phí hợp lý và khả năng hỗ trợ người sử dụng ra quyết định.
Tại Việt Nam, năm 2026 đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong định hướng chính sách của Việt Nam. Công nghệ hàng không và vũ trụ đã được xác định trong Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia; Chính phủ đồng thời giao các nhiệm vụ cụ thể về phát triển UAV, hệ thống quản lý thiết bị bay không người lái, vệ tinh, chùm vệ tinh quan sát Trái Đất và hạ tầng dữ liệu không gian. Điều đó cho thấy những lĩnh vực chúng ta trao đổi hôm nay đang chuyển từ câu chuyện về tiềm năng sang yêu cầu tổ chức thực hiện bằng sản phẩm, hạ tầng và kết quả cụ thể.
Theo nhà báo Phùng Công Sưởng, dù Việt Nam có cơ hội rất lớn về phòng chống thiên tai; quản lý tài nguyên, môi trường và đất đai; nông nghiệp; đô thị; hạ tầng; logistics; kết nối vùng sâu, vùng xa…, nhưng cơ hội lớn không tự chuyển thành năng lực và thị trường nếu không đi được vào quy trình thực tế của người sử dụng.
Một chuyến bay UAV chỉ có giá trị khi giúp giảm thời gian, giảm chi phí hoặc tạo ra dịch vụ tốt hơn. Một nguồn ảnh vệ tinh chỉ phát huy hiệu quả khi được chuyển thành cảnh báo, bản đồ, chỉ số hoặc thông tin đủ tin cậy để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân sử dụng. Một chương trình nghiên cứu chỉ tạo ra tác động lâu dài khi năng lực về con người, quy trình, dữ liệu và công nghệ được giữ lại và tiếp tục phát triển sau khi nhiệm vụ kết thúc.
“Qua các tham luận gửi tới Diễn đàn, chúng tôi nhận thấy một thông điệp khá xuyên suốt: Công nghệ chỉ thật sự có ý nghĩa khi bắt đầu từ bài toán cần giải quyết, chứ không bắt đầu từ mong muốn có thêm một thiết bị mới”, nhà báo Phùng Công Sưởng nói.
Theo ông Phùng Công Sưởng, ban tổ chức kỳ vọng từ những góc nhìn khác nhau tại Diễn đàn, một số vấn đề ưu tiên có thể được nhận diện rõ hơn; những nội dung cần hoàn thiện về cơ chế, tiêu chuẩn, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực được phản ánh cụ thể hơn; đồng thời hình thành thêm những kết nối có thể dẫn tới chương trình thử nghiệm, dự án ứng dụng hoặc sản phẩm thực tế.
Báo Tiền Phong đồng hành cùng đổi mới sáng tạo
Với vai trò là cơ quan Trung ương của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, nhà báo Phùng Công Sưởng khẳng định Báo Tiền Phong luôn tiên phong đồng hành cùng các lĩnh vực mới của đời sống kinh tế - xã hội. Việc phối hợp với Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức diễn đàn lần này nhằm tạo ra một không gian trao đổi thực chất, nơi kết nối các nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà quản lý và thế hệ trẻ.
“Công nghệ chỉ thật sự có ý nghĩa khi bắt đầu từ bài toán cần giải quyết, chứ không phải từ mong muốn có thêm một thiết bị mới”, Tổng biên tập báo Tiền Phong nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt của diễn đàn.
Nhà báo Phùng Công Sưởng cho biết, sau diễn đàn, báo Tiền Phong sẽ tiếp tục theo dõi, lan tỏa các mô hình, ý tưởng giá trị, đồng thời tích cực phản ánh những “điểm nghẽn” về cơ chế, hạ tầng và dữ liệu để cùng các cơ quan chức năng tháo gỡ. Qua đó, báo Tiền Phong mong muốn góp phần biến những sáng kiến công nghệ thành sức mạnh thực tế, giải quyết các bài toán phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong kỷ nguyên số.