Nhà cải tạo, sửa chữa vi phạm, chủ vẫn đang ở: Có nên cắt điện, nước?

Hiệp hội Bất động sản TPHCM, gọi tắt là HoREA, vừa đề nghị thành phố cân nhắc việc không cắt điện, nước tại những căn nhà đang cải tạo, sửa chữa nhưng vẫn có chủ sở hữu cư trú hợp pháp. Đề xuất được nêu trong văn bản HoREA gửi Thường trực HĐND và UBND TPHCM ngày 25/9, liên quan dự thảo nghị quyết về biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ thiết yếu. Vấn đề được đặt ra là làm sao xử lý vi phạm trật tự xây dựng nghiêm minh, nhưng không khiến người dân đang sinh sống hợp pháp rơi vào cảnh thiếu điện, thiếu nước. Trước đó, tại kỳ họp thứ 5 diễn ra trong hai ngày 21/9 và 22/9, HĐND TPHCM đã xem xét, thông qua 24 dự thảo nghị quyết cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị 2026. Trong số đó có dự thảo quy định việc áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn thành phố. Theo HoREA, dự thảo nhằm quy định chi tiết, hướng dẫn thực hiện Điều 16 Luật Phát triển đô thị 2026 về bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội và trật tự xây dựng. Nội dung này được xây dựng tương tự Điều 14 Luật Thủ đô 2026, trong đó cho phép áp dụng những biện pháp nhất định nhằm bảo đảm kỷ cương đô thị. Dự thảo nghị quyết hiện đưa ra 8 căn cứ để xem xét ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình hoặc cơ sở thuộc diện vi phạm. Tuy nhiên, HoREA cho rằng phạm vi áp dụng cần được làm rõ hơn, đặc biệt với những căn nhà có người đang cư trú và sử dụng như nơi ở thường xuyên. Điểm được hiệp hội nhấn mạnh là cần loại trừ nhà ở đang cải tạo, sửa chữa, dù có vi phạm pháp luật xây dựng, nếu chủ sở hữu vẫn cư trú hợp pháp tại đó. Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu cho rằng nhà ở xây dựng mới và nhà ở hiện hữu đang sửa chữa là hai trường hợp khác nhau, không nên áp dụng một cách xử lý giống nhau. Sự khác biệt nằm ở việc người dân đã sinh sống trong công trình hay chưa, cùng mức độ ảnh hưởng trực tiếp của quyết định ngừng điện, nước. Với nhà ở xây dựng mới, chủ sở hữu thường chưa chuyển vào sinh sống, nên việc ngừng cung cấp điện, nước khi công trình vi phạm có thể được xem là phù hợp hơn. Biện pháp này khi đó tác động chủ yếu đến quá trình sử dụng hoặc hoàn thiện công trình, thay vì lập tức ảnh hưởng đến sinh hoạt của một gia đình. HoREA vì vậy phân biệt rõ nhóm công trình chưa có người ở với những căn nhà hiện hữu đang được sửa chữa trong quá trình cư trú. Ngược lại, phần lớn chủ sở hữu nhà đang cải tạo, sửa chữa vẫn sinh sống hợp pháp tại chính căn nhà của mình trong thời gian thi công. Nếu điện, nước bị ngừng cung cấp, các thành viên trong hộ gia đình có thể bị ảnh hưởng trực tiếp đến những nhu cầu sinh hoạt hằng ngày. HoREA cho rằng việc xử lý vi phạm cần tính đến thực tế này, thay vì chỉ căn cứ vào tình trạng công trình đang có sai phạm xây dựng. Đề nghị của HoREA không phủ nhận yêu cầu xử lý các hành vi vi phạm pháp luật xây dựng, mà tập trung vào cách lựa chọn biện pháp phù hợp với từng hoàn cảnh. Hiệp hội đề nghị Thường trực HĐND và UBND TPHCM xem xét không áp dụng việc ngừng cung cấp điện, nước đối với nhà ở cải tạo, sửa chữa khi chủ sở hữu vẫn cư trú hợp pháp. Nội dung này được đưa ra để cơ quan có thẩm quyền cân nhắc trước khi hoàn thiện quy định áp dụng trên địa bàn thành phố. Theo thông tin Dân Trí dẫn từ văn bản của HoREA, câu chuyện cốt lõi là cân bằng giữa yêu cầu giữ gìn trật tự xây dựng và việc bảo đảm điều kiện sống tối thiểu của người dân. Thành phố đang đứng trước yêu cầu xây dựng quy định đủ sức răn đe với công trình vi phạm, đồng thời tránh gây hệ quả quá lớn cho những hộ gia đình vẫn đang ở hợp pháp. Việc có cắt điện, nước trong trường hợp này hay không sẽ phụ thuộc vào quyết định cuối cùng của cơ quan có thẩm quyền sau quá trình xem xét, hoàn thiện nghị quyết.