Nằm ngay đường Lê Thánh Tông, sát bờ vịnh Hạ Long, khu nhà chờ của bến phà Bãi Cháy từng là nơi hàng triệu lượt người qua lại. Nhưng gần 20 năm sau chuyến phà cuối cùng, dấu vết của thời gian hiện rõ trên công trình.
Ghi nhận của phóng viên Tiền Phong tại khu nhà chờ, nhiều hạng mục đang trong tình trạng xuống cấp. Tường bong tróc, ẩm mốc, một số vị trí xuất hiện vết nứt, hệ thống cửa, lan can đã hoen gỉ. Bên trong những căn phòng từng phục vụ hoạt động của bến phà gần như trống không, nền nhà phủ bụi, nhiều ô kính vỡ nằm ngổn ngang.
Ở một số khu vực, cây cỏ đã mọc trên mái và len vào sát công trình. Những tủ sắt cũ han gỉ, dây điện, vật dụng còn sót lại càng làm rõ vẻ hoang phế của khu nhà chờ từng rất nhộn nhịp.
Đáng chú ý, bên trong công trình vẫn còn một số dấu tích của thời kỳ bến phà còn được sử dụng. Một bảng thông báo cũ vẫn được giữ lại trên tường. Từ những ô cửa lớn của nhà chờ có thể nhìn thẳng ra mặt nước, phía đối diện là khu Bãi Cháy đã thay đổi mạnh mẽ sau gần hai thập kỷ.
51 năm nối đôi bờ Cửa Lục
Bến phà Bãi Cháy bắt đầu hoạt động từ năm 1955. Trong suốt 51 năm, đây từng là đầu mối giao thông đặc biệt quan trọng, kết nối hai bờ Cửa Lục và tuyến giao thông huyết mạch qua khu vực Hạ Long.
Không chỉ gắn với đời sống thường nhật của nhiều thế hệ người dân, bến phà còn mang những dấu ấn của thời chiến.
Trong cuộc kháng chiến chống chiến tranh phá hoại bằng không quân, hải quân của Mỹ giai đoạn 1964–1972, cán bộ, nhân viên bến phà vừa bảo đảm hoạt động giao thông, vừa trực tiếp tham gia chiến đấu, phối hợp với bộ đội chủ lực bắn rơi một máy bay Mỹ và làm hỏng một chiếc khác.
Với những thành tích đạt được, tập thể cán bộ, công nhân viên và lực lượng tự vệ bến phà Bãi Cháy hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, vào các năm 1985 và 1996.
Ngày 2/12/2006, cầu Bãi Cháy chính thức khánh thành. Sau hơn nửa thế kỷ đưa người và phương tiện qua Cửa Lục, bến phà hoàn thành sứ mệnh lịch sử và dừng hoạt động.
Khu vực bến phà sau đó được giao cho UBND TP Hạ Long cũ quản lý. Khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công trình được bàn giao cho UBND phường Hồng Gai.
Hồi sinh bến phà ký ức
Trước tình trạng công trình xuống cấp sau nhiều năm không còn sử dụng đúng công năng ban đầu, phường Hồng Gai đã rà soát, xây dựng phương án trùng tu khu nhà chờ bến phà Bãi Cháy.
Đại diện lãnh đạo phường Hồng Gai cho biết, đây là địa điểm có giá trị đối với lịch sử, văn hóa địa phương nên chủ trương là giữ lại nhà chờ, cải tạo thay vì phá bỏ.
Theo phương án đang được nghiên cứu, khu vực này có 3 công trình dự kiến được trùng tu, nâng cấp, gồm nhà chờ phà 2 tầng rộng khoảng 240m2, nhà chờ phà 1 tầng rộng hơn 160m2 và nhà làm việc 2 tầng rộng gần 170m2. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 15 tỷ đồng.
Không gian sau cải tạo được định hướng vừa lưu giữ dấu tích của bến phà, vừa bổ sung các dịch vụ phục vụ người dân và du khách, trong đó có dịch vụ ẩm thực và không gian cảnh quan ven vịnh.
Theo định hướng của địa phương, bến phà Bãi Cháy, hầm nhà tù và khu vực núi Bài Thơ sẽ được kết nối trong tuyến phố đi bộ, tạo thành chuỗi địa điểm lịch sử, văn hóa để người dân, du khách khám phá khu vực Hồng Gai.