Nhân chứng nói gì về nghi vấn nhiều hài cốt liệt sĩ nằm dưới sân trụ sở Đảng ủy xã ở Đà Nẵng?

Trao đổi với Tuổi Trẻ sáng 16-10, Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức cho biết đang liên hệ các nhân chứng, chuẩn bị tổ chức hội thảo vào ngày 19-10 nhằm xác minh thông tin về khu vực nghi có mộ chôn cất tập thể hàng chục liệt sĩ dưới sân trụ sở Đảng ủy xã Hiệp Đức (số 127 Hùng Vương, thôn An Đông, xã Hiệp Đức, TP Đà Nẵng).

Nhân chứng nói có thể có 40 - 45 hài cốt liệt sĩ

Ông Đặng Ngọc Nga (xã Hiệp Đức), cựu chiến binh nhiều năm đi tìm đồng đội, cho biết nhiều lần ông chứng kiến thi thể bộ đội hy sinh được người dân khiêng về chôn cất tại khu vực sân trụ sở Đảng ủy xã Hiệp Đức hiện nay.

• Đà Nẵng bổ nhiệm 77 sĩ quan vào ban chỉ huy quân sự xã, phường

"Vị trí này trước đây vốn là một khe suối nằm giữa hai gò đồi. Mỗi lần bắt được bộ đội của ta, đối phương đem về Đồi Thị xử bắn.

Các thi thể được buộc tay, chân rồi dùng đòn khiêng về hố ở khu vực sân Đảng ủy xã Hiệp Đức hiện nay để chôn cất. 

Tôi vẫn nhớ như in cảnh thi thể bộ đội được khiêng đi. Không riêng năm 1970 mà còn nhiều thời điểm khác", ông Nga kể.

Nhiều tuần qua, các đoàn công tác của địa phương, quân đội cùng các cựu chiến binh đã tập trung xác định tọa độ, tìm hiểu tư liệu lịch sử và gặp gỡ các nhân chứng tại địa phương.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Trần Phước Xảo - nguyên Chỉ huy Tiểu đoàn 15 (Sư đoàn 2), nguyên Chánh Văn phòng Bộ Tư lệnh Quân khu 5 - cho biết cuối tháng 4-1970, nhiều đơn vị đặc công của Sư đoàn 2 tham gia chiến đấu tại hai vị trí Đồi Sơn và Đồi Thị (quận lỵ Hiệp Đức cũ).

Ông Xảo cũng trực tiếp tham gia chỉ huy trận đánh này.

Theo ông Xảo, Đồi Sơn và Đồi Thị cách nhau khoảng 500m. Bộ đội đặc công luồn sâu, đồng loạt nổ súng vào ngày 26-4-1970. Tuy nhiên, do bị lộ thông tin, nhiều chiến sĩ hy sinh trên trận địa. 

"Riêng tại Đồi Sơn có tổng cộng 45 anh em đặc công hy sinh vào ngày 26-4. Danh sách tên tuổi và quê quán cụ thể tôi đang giữ.

Mấy ngày sau trận đánh, địch bắt người dân xung quanh đưa thi thể bộ đội về chôn tại vị trí sân Đảng ủy xã Hiệp Đức hiện nay.

Hàng chục năm qua, do quá trình xây dựng, cải tạo, đô thị hóa nên các ngôi mộ bị vùi lấp, đến nay nằm sâu dưới nền đất", ông Xảo nói.

Nỗ lực xác minh, tìm kiếm để đón các liệt sĩ trở về

Hiệp Đức là một trong những địa bàn có nhiều thông tin liên quan đến Chiến dịch 500 ngày đêm được các cơ quan chức năng tại Đà Nẵng tập trung xác minh trong thời gian qua.

Mới đây, sau gần ba tháng thực hiện các thủ tục, chính quyền địa phương đã tổ chức truy điệu, an táng 17 liệt sĩ thuộc lực lượng đặc công Sư đoàn 2, hy sinh tại Đồi Thị năm 1970.

Ngôi mộ tập thể này được phát hiện từ năm 1988 và được ông Võ Đình Thế (TP.HCM) chăm lo hương khói suốt hàng chục năm qua.

Trong quá trình xác minh vụ việc, Bộ Chỉ huy quân sự TP Đà Nẵng, chính quyền xã Hiệp Đức và các cơ quan chức năng tiếp tục nhận được thông tin từ các cựu chiến binh về một ngôi mộ tập thể khác nằm dưới sân trụ sở Đảng ủy xã Hiệp Đức.

Thông tin này đã xuất hiện từ nhiều năm trước nhưng việc xác minh chưa có tiến triển.

Suốt nhiều tháng qua, Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức đã tích cực gặp gỡ nhân chứng, thu thập thông tin và đối chiếu các tư liệu lịch sử lưu trữ.

Trung tá Nguyễn Nhật Linh, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự xã Hiệp Đức, cho biết đến nay đã thu thập được nhiều thông tin, căn cứ về khả năng có một số lượng lớn hài cốt liệt sĩ nằm dưới sân trụ sở Đảng ủy xã.

Theo ông Trần Phước Xảo, ngoài ông và cựu chiến binh Đặng Ngọc Nga, còn có nhiều nhân chứng biết về vụ việc này.

Trong số đó có nguyên Chỉ huy trưởng Tiểu đoàn 10 (Sư đoàn 2), đơn vị trực tiếp tham gia trận đánh tại Hiệp Đức ngày 26-4-1970 và có nhiều chiến sĩ đặc công hy sinh.

Ngoài ra, tại Hiệp Đức hiện vẫn còn một số người từng cầm súng bên kia chiến tuyến biết về hố chôn các liệt sĩ tại khu vực sân Đảng ủy xã hiện nay.

"Sẽ rất tốt và rõ ràng nếu mời được tất cả nhân chứng về hội thảo để cung cấp thông tin. Chúng tôi không mong mỏi gì hơn ngoài việc có thể đón anh em đồng đội trở về sau hàng chục năm", ông Xảo nói.

Theo kế hoạch của UBND xã Hiệp Đức, hội thảo ngày 19-10 sẽ tập trung làm rõ vị trí, đặc điểm khu vực nghi có mộ chôn cất liệt sĩ, ước tính số lượng hài cốt, phiên hiệu đơn vị, thời điểm hy sinh và danh tính các liệt sĩ nếu có đủ căn cứ.

Kết quả hội thảo sẽ là cơ sở để địa phương và các cơ quan chức năng tiếp tục khảo sát thực địa, tổ chức tìm kiếm, khai quật, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới.

Từ nguồn tin ban đầu về việc nhiều cán bộ, chiến sĩ được chôn cất tại khu vực sân Đảng ủy xã Hiệp Đức trong chiến tranh, địa phương đang kêu gọi người dân, nhân chứng lịch sử cung cấp thông tin để phục vụ công tác tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ.