Nhận diện tai nạn giao thông: Nhiều giải pháp được triển khai - Thanh Niên

Từ cải tạo nút giao nguy hiểm đến phân tích dữ liệu tai nạn, đổi mới đào tạo lái xe, nhiều giải pháp đang được triển khai nhằm phòng ngừa TNGT trước khi xảy ra.

Những nút giao từng khiến người dân bất an

Giao lộ Thoại Ngọc Hầu - Lũy Bán Bích, giáp ranh P.Phú Thọ Hòa và P.Tân Phú (TP.HCM), từng khiến người dân lo ngại vì đường hẹp, trũng thấp, biển báo và vạch kẻ đường chưa rõ ràng. Theo người dân, tai nạn, va quệt thường xảy ra từ 4 - 6 giờ khi đường vắng, một số người chạy nhanh, vượt đèn hoặc chuyển hướng thiếu quan sát.

Sau nhiều kiến nghị, khu vực được cải tạo, mở rộng mặt đường, thảm nhựa, lắp đặt đèn tín hiệu, bổ sung vạch dừng, gờ giảm tốc và hệ thống chiếu sáng. Ông Huỳnh Lượng (57 tuổi, sống nhiều năm cạnh giao lộ) nhớ lại: "Trước đây đường này vừa hẹp vừa tối, tai nạn va quệt xảy ra như cơm bữa, ngán nhất là lúc tờ mờ sáng hay đêm muộn. Lúc đó, xe cộ thưa, người ta ỷ y chạy ào ào qua ngã tư, không thèm ngó trước ngó sau, đụng nhau té lăn lóc hoài".

Theo ông Lượng, từ khi mặt đường được nâng cấp, đèn tín hiệu và hướng lưu thông rõ ràng hơn, các phương tiện đi lại trật tự, người dân cũng yên tâm hơn.

Ở cửa ngõ tây bắc TP.HCM, nút giao An Sương từng là nơi thường xuyên xảy ra xung đột giữa xe tải nặng, container và xe máy. Sau khi hầm chui An Sương được đưa vào khai thác, nút giao hình thành ba tầng gồm cầu vượt, vòng xoay và hầm chui đôi, giúp giảm xung đột giữa các dòng phương tiện. Cơ quan chức năng tiếp tục bổ sung dải phân cách cứng tại một số hướng rẽ, điều chỉnh đèn tín hiệu để tách xe máy với ô tô.

Những thay đổi tại hai nút giao cho thấy việc cải tạo hạ tầng, phân định luồng xe và điều chỉnh tín hiệu có thể góp phần giảm tình huống xung đột. Tuy nhiên, hiệu quả kéo giảm TNGT cần được đánh giá bằng số liệu trước và sau khi tổ chức lại giao thông.

Phát hiện bất cập, khắc phục trước khi xảy ra tai nạn

Không phải nguy cơ nào cũng cần đến những công trình lớn mới có thể xử lý. Nhiều bất cập liên quan mặt đường, biển báo, vạch kẻ đường hay đèn tín hiệu cần được phát hiện và khắc phục kịp thời.

Sau đợt kiểm tra QL1 qua TP.Đồng Nai ngày 2.10 của Cục CSGT (C08), Bộ Công an, ngày 9.10, Cục Đường bộ VN yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương sửa chữa mặt đường hư hỏng, khắc phục bất cập về biển báo, chiếu sáng, thoát nước, đồng thời rà soát phân làn, vạch kẻ đường và đèn tín hiệu.

Một kiến nghị cụ thể là gia cố, mở rộng lề QL1 đoạn Km1843+150 - Km1847+740, hướng từ Trảng Bom về Biên Hòa, với chiều rộng trung bình khoảng 2,5 m mỗi bên. Khu vực này có nhiều khu công nghiệp, xe vận tải hàng hóa và xe máy của công nhân lưu thông đông. Tuy nhiên, từ kiến nghị đến triển khai thực tế vẫn cần thời gian. Việc khắc phục những vị trí nguy hiểm không chỉ phụ thuộc vào tiến độ thực hiện mà còn cần theo dõi, đánh giá tình hình giao thông sau khi điều chỉnh.

Theo ông Nguyễn Công Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô VN, cần thường xuyên rà soát biển báo, điểm đen TNGT và tổ chức tốc độ phù hợp với từng đoạn đường. Bởi trên cùng một tuyến, điều kiện mặt đường, tầm nhìn, mật độ phương tiện và hoạt động dân sinh có thể khác nhau, không thể chỉ căn cứ mặt đường rộng, đẹp để quy định tốc độ.

Ông Hùng lưu ý cần phân biệt tốc độ tối đa với tốc độ tối thiểu. Tốc độ tối thiểu chỉ nên áp dụng ở những đoạn đủ điều kiện; tại đường hỗn hợp, khu đông dân cư hoặc nhiều giao cắt phải ưu tiên an toàn.

Dữ liệu tai nạn phải giúp ngăn vụ tiếp theo

Báo cáo TNGT đường bộ 9 tháng năm 2026 của C08 đã phân loại các vụ tai nạn theo khung giờ, tuyến đường, phương tiện, đặc điểm nút giao và nguyên nhân. Từ kết quả này, C08 xác định cần tập trung phòng ngừa tai nạn liên quan đến mô tô, xe máy và ô tô tải, xe đầu kéo.

Ông Lê Trung Tính, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP.HCM, cho rằng thống kê không nên chỉ dừng ở số vụ, số người chết hay số trường hợp bị xử phạt mà cần phân tích sâu nguyên nhân, thời gian, loại đường và hành vi dẫn đến tai nạn. Theo ông, kết quả phân tích cần được chia sẻ với hiệp hội, doanh nghiệp vận tải để xây dựng nội dung tập huấn sát thực tế. Khi biết tai nạn thường xảy ra ở đâu, thời điểm nào và do hành vi gì, tài xế có thêm cơ sở nhận diện nguy cơ trên những tuyến thường xuyên lưu thông.

Cùng với phân tích dữ liệu, hệ thống camera giám sát đang được mở rộng. Từ giữa tháng 10, Công an TP.Đồng Nai bắt đầu vận hành 762 camera tại các tuyến đường, địa bàn trọng điểm, gồm 250 camera AI và 512 camera giám sát, ghi nhận biển số, hành vi vi phạm.

Theo Công an TP.Đồng Nai, hệ thống này hỗ trợ phát hiện, xử lý vi phạm khách quan hơn, tăng tính răn đe và góp phần phòng ngừa tai nạn.

Ông Nguyễn Công Hùng cho rằng việc ứng dụng camera, công nghệ giám sát và xử lý vi phạm cần được thực hiện đồng bộ, thường xuyên. Mục tiêu không chỉ là xử phạt mà quan trọng hơn là thay đổi hành vi của người tham gia giao thông.

Dạy người lái nhận ra nguy hiểm từ sớm

Bên cạnh hạ tầng và công nghệ, kỹ năng nhận diện nguy cơ của người điều khiển phương tiện cũng cần được chú trọng.

Tại TP.HCM, chiến dịch đào tạo kỹ năng lái xe máy an toàn đang được triển khai đến hết năm 2026, hướng đến cả người đã có bằng lái xe trên 3 năm, nhóm tuổi 30 - 50, học sinh và người lao động thường xuyên sử dụng xe máy. Nội dung tập trung vào nhận diện điểm mù xe tải, container, phanh khẩn cấp, xử lý tình huống nguy hiểm và lái xe khi trời mưa, đường trơn. Người tham gia được học qua video tai nạn thực tế kết hợp thực hành.

Theo TS Trần Hữu Minh, Phó vụ trưởng Vụ Vận tải và an toàn giao thông (Bộ Xây dựng), người lái dù thành thạo kỹ năng điều khiển vẫn có thể gặp tai nạn nếu nhận diện nguy cơ chậm. Thay vì chỉ phanh khi xe phía trước bất ngờ cắt mặt, người có khả năng dự báo sẽ chủ động giảm tốc, giữ khoảng cách ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Ở tốc độ 50 km/giờ, phương tiện di chuyển gần 14 m mỗi giây. Nếu nhận diện nguy hiểm sớm hơn 1 - 2 giây, người lái có thêm khoảng 14 - 28 m quãng đường để phản ứng, giảm tốc. Khoảng cách này có thể tạo ra khác biệt lớn trong việc tránh va chạm.

Tuy nhiên, ông Minh cho rằng bài thi mô phỏng tình huống giao thông tại VN từng bộc lộ bất cập khi một số học viên ghi nhớ thời điểm bấm phím để lấy điểm, thay vì thực sự nhận diện nguy hiểm. Có trường hợp phát hiện nguy cơ sớm nhưng bấm ngoài khung thời gian quy định lại không được điểm. Ông đề xuất đổi mới phương pháp đào tạo, sử dụng video từ camera hành trình để học viên phân tích nguyên nhân tai nạn và nhận diện dấu hiệu cảnh báo. Trong giờ thực hành, học viên có thể vừa lái xe vừa nói ra những nguy cơ quan sát được để giáo viên đánh giá khả năng dự báo.

Chẳng hạn, khi thấy xe buýt dừng bên đường, người lái cần tính đến khả năng người đi bộ bất ngờ bước ra phía trước. Khi xe phía trước bật đèn báo rẽ, phải chủ động giảm tốc, giữ khoảng cách thay vì chờ xe chuyển hướng mới tìm cách tránh.

Ông Minh nhìn nhận cần tiếp tục hoàn thiện công cụ và phương pháp đào tạo kỹ năng nhận diện nguy cơ phù hợp với giao thông hỗn hợp tại VN. Những tình huống như xe máy tạt đầu, phương tiện từ hẻm nhỏ lao ra hoặc người đi bộ băng qua đường cần được đưa vào bài học để người lái biết dự báo và phòng tránh từ sớm.