Nhận định về tượng tai to, tay cầm vật giống khăn dạt vào bờ biển

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Nhận định ban đầu, ông Hồ Mạnh Hà cho rằng pho tượng dạt vào bờ biển Cửa Lò (Nghệ An) gây xôn xao dư luận là tượng cũ, không phải tượng cổ.

Ngày 14/9, theo thông tin từ Phòng Văn hóa - Xã hội phường Cửa Lò (Nghệ An), pho tượng dạt vào bờ biển hôm 11/9 đã được một người dân địa phương đưa đến cơ sở thờ tự trước khi gửi đi Hà Nội để phục dựng.

Theo ông Hồ Mạnh Hà, Phó trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An, căn cứ vào hình ảnh bức tượng có thể nhận định đây là tượng Ngọc Hoàng, hay còn gọi là Ngọc Hoàng Thiên đế trong tín ngưỡng Đạo giáo và văn hóa thờ cúng dân gian Việt Nam.

Nhận định về tượng tai to, tay cầm vật giống khăn dạt vào bờ biển - 1 — Bức tượng được người dân đưa về cơ sở thờ tự trước khi gửi đi phục dựng (Ảnh: Hoàng Lam).

Mặc dù bức tượng đã bị bong tróc, khó nhận diện nhưng theo ông Hà, căn cứ vào hình dáng tai to, đầu đội mũ thiên bình và hai tay cầm “ngọc hốt” có thể nhận định đây là tượng Ngọc Hoàng.

“Vật trên tay tượng trông giống chiếc khăn, dân gian thường gọi là khăn, nhưng trong tín ngưỡng đây là chiếc "ngọc hốt", biểu tượng quyền lực của vua, được cầm trước ngực khi thiết triều, tế lễ”, ông Hà thông tin.

Dựa theo đặc điểm của tượng, ông Hà cho rằng pho tượng được làm bằng gỗ mít, là tượng cũ, không phải là tượng cổ.

Tượng Ngọc Hoàng thường được bài trí thờ tự tại các đền, điện mẫu, chùa chiền hoặc tại gia để cầu mong sự bình an, mưa thuận gió hòa.

Khi tượng bị cũ hoặc hư hỏng, người ta không tiêu hủy bằng cách đốt đi mà “hóa tượng” bằng cách thả xuống sông, với mong muốn mát mẻ, hanh thông, thuận lợi. Có thể bức tượng đã trôi từ sông ra biển và dạt vào bãi biển Cửa Lò.

Nhận định về tượng tai to, tay cầm vật giống khăn dạt vào bờ biển - 2 — Tay tượng cầm "ngọc hốt", trông giống như cầm khăn (Ảnh: Hoàng Lam).

Như Dân trí thông tin, sáng 11/9, người dân phát hiện một pho tượng, nghi là tượng cổ, trôi dạt vào bãi biển thuộc khối Nghi Thu, phường Cửa Lò.

Thời điểm người dân phát hiện, pho tượng hướng mặt về phía đảo Lan Châu (Cửa Lò). Tượng cao khoảng 60cm, dính nhiều bùn đất trên thân. Tượng bị bong tróc, hư hỏng, chỉ còn phần miệng, cằm và tai còn lớp sơn.

Pho tượng tạc tư thế người đàn ông mặc áo như trang phục quan lại thời xưa, đầu đội mũ trụ, ngồi trên bục gỗ, hai tay cầm vật giống khăn đặt trước ngực.

Pho tượng cao khoảng 60cm, dính nhiều bùn đất, được phát hiện sáng 11/9 tại bãi biển thuộc khối Nghi Thu, phường Cửa Lò, Nghệ An, từng gây chú ý vì hình dáng giống một nhân vật mặc trang phục quan lại. Tuy nhiên, nhận định ban đầu từ cơ quan chuyên môn cho thấy đây nhiều khả năng là tượng thờ cũ, không phải cổ vật như nghi vấn ban đầu. Theo ông Hồ Mạnh Hà, Phó trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An, các đặc điểm tai to, đầu đội mũ thiên bình và hai tay đặt trước ngực cho phép nhận diện tượng Ngọc Hoàng, còn gọi là Ngọc Hoàng Thiên đế. Vật trông giống chiếc khăn trên tay tượng thực chất là “ngọc hốt”, biểu tượng quyền lực của vua, thường được cầm khi thiết triều hoặc thực hiện nghi lễ tế tự. Dựa trên hình ảnh và đặc điểm tạo tác, ông Hà cho rằng tượng được làm bằng gỗ mít, đã qua sử dụng và bị xuống cấp, song chưa có dấu hiệu cho thấy đây là tượng cổ. Tình trạng bong tróc, hư hỏng nặng, chỉ còn lớp sơn tại phần miệng, cằm và tai khiến việc nhận diện trực quan gặp khó khăn, đồng thời cho thấy pho tượng có thể đã chịu tác động lâu ngày của môi trường nước. Trong tín ngưỡng Đạo giáo và văn hóa thờ cúng dân gian Việt Nam, tượng Ngọc Hoàng thường xuất hiện tại đền, điện mẫu, chùa hoặc không gian thờ tự tại gia, gắn với mong cầu bình an, mưa thuận gió hòa. Khi tượng cũ hoặc hư hỏng, một số người thực hiện nghi thức “hóa tượng” bằng cách thả xuống sông thay vì đốt, vì vậy pho tượng có thể đã theo dòng nước ra biển rồi dạt vào Cửa Lò. Ngày 14/9, Phòng Văn hóa và Xã hội phường Cửa Lò cho biết một người dân địa phương đã đưa tượng tới cơ sở thờ tự trước khi gửi ra Hà Nội phục dựng.