Nhật Bản tố tàu Trung Quốc thả vật thể lạ, yêu cầu rời EEZ

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Nhật Bản ngày 6.10 cho biết một tàu khảo sát của Trung Quốc đã rời vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của nước này sau nhiều lần bị yêu cầu chấm dứt hoạt động nghiên cứu mà Tokyo cho là trái phép.

Theo AFP, phát ngôn viên Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản Masashi Asano cho biết tàu Kexue của Trung Quốc được phát hiện ngày 27.9 tại vùng biển cách đảo Ishigaki, tỉnh Okinawa, khoảng 70 km về phía bắc.

Theo ông Asano, con tàu "thỉnh thoảng thả các vật thể giống như dây thép ra biển từ mạn và đuôi tàu".

Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản đã liên tục phát cảnh báo qua vô tuyến, yêu cầu tàu dừng hoạt động. Nhật Bản nhấn mạnh không chấp nhận các hoạt động nghiên cứu khoa học trong EEZ nếu chưa được sự đồng ý của Tokyo. Tàu Kexue sau đó rời khu vực vào ngày 2.10.

Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), hoạt động nghiên cứu khoa học biển trong EEZ cần có sự đồng ý của quốc gia ven biển có quyền chủ quyền và quyền tài phán tại khu vực này.

Ông Asano cho biết số vụ khảo sát mà Nhật Bản cho là trái phép do tàu Trung Quốc tiến hành trong EEZ đã tăng đáng kể. Từ đầu năm đến nay, Tokyo ghi nhận 14 vụ, so với 6 vụ trong năm 2025 và chỉ 1 - 2 vụ mỗi năm trong ba năm trước đó.

Theo ông Asano, số vụ việc gia tăng trong bối cảnh Nhật Bản và Philippines thúc đẩy đàm phán phân định ranh giới biển. Ngày 28.5, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos đã nhất trí khởi động các cuộc đàm phán chính thức về ranh giới biển của EEZ và thềm lục địa của 2 nước.

Diễn biến mới cũng xảy ra giữa lúc quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc còn nhiều bất đồng, đặc biệt về vấn đề Đài Loan và tranh chấp chủ quyền đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.

Tuy nhiên, trong bài phát biểu chính sách ngày 5.10, Thủ tướng Takaichi gọi Trung Quốc là "láng giềng quan trọng", đồng thời cam kết thúc đẩy đối thoại nhằm xây dựng quan hệ song phương mang tính xây dựng và ổn định. Bà nhấn mạnh Nhật Bản sẽ tiếp tục bảo vệ lợi ích quốc gia, kiên quyết duy trì lập trường trong các vấn đề bất đồng và kêu gọi Trung Quốc hành động có trách nhiệm.

Trung Quốc cảnh báo Philippines sau diễn biến ở Biển Đông

Phía Trung Quốc chưa bình luận về vụ việc trên. Gần đây, cựu Ngoại trưởng Nhật Bản Takeshi Iwaya đã thăm Bắc Kinh, gặp Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong. Theo Hãng thông tấn Anadolu, ông Vương kêu gọi Thủ tướng Takaichi "đính chính" các phát ngôn liên quan Đài Loan, đồng thời nhấn mạnh quan hệ song phương cần được bình thường hóa.

Vụ việc tàu khảo sát Kexue của Trung Quốc thả vật thể lạ vào vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản gần đảo Ishigaki phản ánh áp lực thực địa ngày càng gia tăng tại vùng biển Đông Á. Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản đã liên tục phát cảnh báo và yêu cầu dừng hoạt động dựa trên quy định của UNCLOS về nghiên cứu khoa học biển. Con tàu chỉ rời đi sau nhiều ngày bị theo dõi, cho thấy mức độ phức tạp trong việc kiểm soát các hoạt động đo đạc đại dương chưa qua cấp phép. Đáng chú ý, tần suất các chuyến khảo sát trái phép của Bắc Kinh trong EEZ Nhật Bản đã tăng vọt lên 14 vụ từ đầu năm đến nay, cao hơn nhiều so với 6 vụ năm 2025. Sự gia tăng đột biến này trùng thời điểm Tokyo và Manila thúc đẩy đàm phán phân định ranh giới biển và thềm lục địa sau thỏa thuận cấp cao ngày 28.5. Giới quan sát nhận định đây là nỗ lực thu thập dữ liệu thủy văn và tạo tiền lệ pháp lý thực tế trước các bước dịch chuyển địa chính trị mới trong khu vực. Diễn biến trên tiếp tục thử thách chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi giữa lúc quan hệ song phương đối mặt nhiều bất đồng xoay quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư và vấn đề Đài Loan. Dù khẳng định kiên quyết bảo vệ chủ quyền, Tokyo vẫn để ngỏ kênh ngoại giao khi bà Takaichi vừa tái khẳng định Trung Quốc là đối tác quan trọng và kêu gọi đối thoại xây dựng. Phía Bắc Kinh hiện chưa đưa ra bình luận chính thức, duy trì thái độ thận trọng trong bối cảnh các tiếp xúc ngoại giao cấp cao gần đây vẫn chịu nhiều ràng buộc chính trị.