Nhiễm trùng - nguy cơ khiến đái tháo đường mất kiểm soát

Nhiễm trùng - nguy cơ khiến đái tháo đường mất kiểm soát

PGS.TS.BS Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho biết một nam bệnh nhân 24 tuổi vừa được cấp cứu tại bệnh viện và phát hiện mắc đái tháo đường trong tình trạng đường huyết tăng cao, kèm nhiều rối loạn chuyển hóa.

Bệnh nhân có tình trạng béo phì, sau khi sụt khoảng 10 kg mới đi khám. Kết quả ghi nhận đường huyết của bệnh nhân tăng lên khoảng 300 - 400 mg/dL, cao gấp nhiều lần mức đường huyết bình thường, kèm nhiễm toan ceton và tăng mỡ máu.

Theo bác sĩ Nam, đái tháo đường là bệnh mạn tính xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc sử dụng insulin không hiệu quả, dẫn đến tình trạng đường huyết tăng cao.

Nếu trước đây bệnh thường được nhắc đến nhiều ở nhóm trung niên, lớn tuổi, thì thực tế điều trị hiện nay đã ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp xuất hiện ở độ tuổi trẻ hơn. Thừa cân, béo phì, ít vận động và thay đổi lối sống là những yếu tố góp phần làm gia tăng nguy cơ.

Việc phát hiện đái tháo đường khi còn trẻ đồng nghĩa người bệnh phải bước vào quá trình quản lý sức khỏe kéo dài, từ kiểm soát đường huyết, cân nặng, mỡ máu đến phòng ngừa biến chứng.

Mối liên hệ giữa nhiễm trùng và đường huyết

Trong quá trình quản lý bệnh, nhiễm trùng là một trong những yếu tố có thể khiến đường huyết trở nên khó kiểm soát hơn. Khi cơ thể chống lại nhiễm trùng, phản ứng stress và viêm có thể làm đường huyết tăng cao hoặc dao động mạnh. Người bệnh có thể mệt nhiều, khát nước, tiểu nhiều, mất nước hoặc ăn uống kém.

Nhiễm trùng ở người mắc đái tháo đường có thể xuất hiện tại nhiều cơ quan, từ da, bàn chân đến đường hô hấp. Theo PGS.TS.BS Trần Quang Nam, các bệnh như cúm, phế cầu hay virus hợp bào hô hấp (RSV) có thể gây sốt, ho, khó thở, suy giảm chức năng hô hấp và buộc người bệnh phải nhập viện.

Nếu người trẻ đối mặt nguy cơ gián đoạn kiểm soát bệnh sớm, thì ở người cao tuổi, biến chứng do nhiễm trùng càng nặng nề hơn do hệ miễn dịch lão hóa và nhiều bệnh nền đi kèm. Trong đó, các bệnh lý như zona thần kinh cũng có thể gây tổn thương thần kinh, và để lại những cơn đau kéo dài ngay cả khi tổn thương ngoài da đã lành.

"Đa số những bệnh nhân đái tháo đường phải nhập viện là do tình trạng nhiễm trùng, có thể là nhiễm trùng da, nhiễm trùng bàn chân hoặc là nhiễm trùng đường hô hấp như viêm phổi", PGS.TS.BS Trần Quang Nam cho biết.

Không phải mọi tình trạng nhiễm trùng đều biểu hiện rõ ngay từ đầu. Có trường hợp khởi phát bằng sốt, ho, khó thở, nhưng cũng có người chỉ mệt kéo dài, ăn uống kém hoặc nhận thấy đường huyết ngày càng khó kiểm soát. Vì vậy, những thay đổi bất thường về thể trạng hoặc đường huyết cần được theo dõi và đánh giá sớm.

Vai trò của vắc xin trong phòng ngừa biến chứng

Bên cạnh giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay, che ho, hạn chế tiếp xúc với người đang có triệu chứng hô hấp và đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, tiêm chủng là một trong những biện pháp dự phòng quan trọng đối với người mắc đái tháo đường.

TS.BS Nguyễn Huy Luân, Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết việc tiêm ngừa nên được thực hiện sớm, khi khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể còn tốt. Ngay từ khi được chẩn đoán đái tháo đường, người bệnh có thể trao đổi với bác sĩ về kế hoạch tiêm chủng phù hợp với độ tuổi, tình trạng bệnh, bệnh nền đi kèm, lối sống và công việc.

Kế hoạch tiêm chủng cần được cá thể hóa theo từng trường hợp. Trong đó, vaccine phòng cúm, phế cầu, RSV và Zona có thể được bác sĩ cân nhắc tùy theo độ tuổi và mức độ nguy cơ.

Theo TS.BS Nguyễn Huy Luân, những người lớn tuổi, kiểm soát đường huyết kém, có suy giảm miễn dịch hoặc mắc kèm bệnh tim mạch, bệnh tim phổi mạn tính, bệnh thận mạn là những nhóm cần được ưu tiên đánh giá nguy cơ và tư vấn dự phòng.

Dự phòng vì vậy không nên bắt đầu khi sức khỏe đã suy giảm. Mỗi lần tái khám không chỉ là dịp kiểm tra đường huyết, HbA1c hay điều chỉnh thuốc, mà còn có thể là thời điểm để bác sĩ rà soát nguy cơ nhiễm trùng và tiền sử tiêm chủng.