Nhiệm vụ trọng tâm xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030

Những kết quả nổi bật

Trong giai đoạn 2021-2025, Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của nước ta cơ bản hoàn thành các mục tiêu đề ra với nhiều chỉ tiêu đạt và vượt mức. Qua đó tạo bước chuyển biến rõ nét và khá toàn diện trong thay đổi diện mạo nông thôn và nâng cao đời sống người dân.

Một trong những dấu ấn quan trọng nhất của giai đoạn 2021-2025 chính là tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đã vượt mục tiêu Quốc hội và Chính phủ giao. Những con số biết nói - hơn 79% xã đạt chuẩn, hàng nghìn xã nâng cao và kiểu mẫu - là minh chứng sống động cho nỗ lực vượt bậc của hệ thống chính trị và toàn dân.

Theo Báo cáo tổng kết của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đến hết tháng 6/2025, cả nước đã có 6.084 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tăng 10,6% so với cuối năm 2021, cơ bản hoàn thành mục tiêu 80% toàn giai đoạn.

Bên cạnh đó, 2.567 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, vượt mục tiêu 40% của giai đoạn, đồng thời có 743 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu (12,2%), vượt xa mục tiêu 10%...

Đặc biệt, có 24 tỉnh, thành phố có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 19 tỉnh có 100% xã đạt chuẩn và 100% cấp huyện hoàn thành nhiệm vụ. Đây là thành tích chưa từng có trong 15 năm thực hiện phong trào. 

Các địa phương này cho thấy phong trào nông thôn mới không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành động lực phát triển thực chất, phù hợp điều kiện từng vùng miền. Điển hình tại Bắc Ninh với 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới, nhiều xã đã đạt chuẩn nâng cao, hình thành các làng nghề OCOP gắn với xuất khẩu.

Còn ở Đồng Tháp nổi bật với mô hình “Vườn mẫu, khu dân cư kiểu mẫu” lan tỏa, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống tinh thần của người dân. Tỉnh Hà Tĩnh tiên phong trong xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu, gắn phát triển hạ tầng với bảo tồn văn hóa và du lịch cộng đồng.

Điểm mới trong giai đoạn 2026-2030

Bước sang giai đoạn 2026-2030, đối với xây dựng nông thôn mới, mục tiêu được đặt trong một không gian phát triển rộng hơn: xây dựng nông thôn hiện đại, giàu đẹp, bản sắc, bền vững, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái; nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền.

Nội dung này được thể hiện qua ngày 24/8, Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo khuôn khổ mới cho việc triển khai các chính sách phát triển nông thôn trong giai đoạn tới.

Theo Nghị quyết số 46/2026/QH16, Chương trình được hình thành trên cơ sở hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia, gồm chương trình về phát triển văn hóa; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Việc hợp nhất nhằm tổ chức lại nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý, nhưng không làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được xác định trong các chương trình trước đây.

Một trong những yêu cầu đầu tiên đối với các địa phương khi bước vào giai đoạn 2026-2030 là phải rà soát lại toàn bộ hiện trạng, bởi không gian phát triển nông thôn đã có nhiều thay đổi sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, gồm 10 tiêu chí và 47 chỉ tiêu. Đáng chú ý, các xã được phân thành 3 nhóm để áp dụng phù hợp với điều kiện phát triển, trong đó nhóm 3 là các xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cách phân loại này cho phép chính sách có sự phân hóa, thay vì áp dụng một mặt bằng cứng cho mọi địa bàn.

Cùng với đó, bộ tiêu chí thí điểm xã nông thôn mới hiện đại mở ra những yêu cầu cao hơn về hạ tầng số, năng lượng mới và tái tạo, sản xuất nông nghiệp thông minh, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, môi trường, chất lượng nguồn nhân lực, văn hóa và an ninh trật tự.

Để điểm lại những kết quả đạt được giai đoạn trước, cùng thông tin, tuyên truyền về bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới (Bộ Nội vụ) phối hợp với báo Dân trí tổ chức tọa đàm với chủ đề: “Xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030: Từ kinh nghiệm thực tiễn đến nhiệm vụ trọng tâm” vào ngày 16/10.