Lễ trao các văn kiện hợp tác diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam - Nhật Bản tại Tokyo ngày 9/11, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng một số lãnh đạo Chính phủ, Bộ, ngành ở Việt Nam.
Một trọng tâm hợp tác ở giai đoạn tới là thúc đẩy các chương trình nghiên cứu chung về bán dẫn. Đây là một trong những lĩnh vực được xác định ưu tiên trong hợp tác công nghệ, với 11 dự án đã được lựa chọn giai đoạn 2025-2026, do Quỹ NAFOSTED của Việt Nam và Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST) cùng tài trợ, trong khuôn khổ chương trình NEXUS.
Lãnh đạo cấp cao chứng kiến lễ trao thỏa thuận của các đơn vị Việt Nam và Nhật Bản, ngày 9/11/2026. Ảnh: Lưu Quý
Thỏa thuận tạo khuôn khổ để hai bên duy trì cơ chế đồng tài trợ ổn định, mở rộng quy mô và lĩnh vực hợp tác, đồng thời gắn kết nghiên cứu khoa học với phát triển nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo. Việc lựa chọn các nhóm nghiên cứu không chỉ nhằm thúc đẩy công bố khoa học, mà còn hướng đến phát triển sản phẩm nguyên mẫu, tạo tài sản sở hữu trí tuệ và đào tạo nhân lực trình độ cao. Các nhà khoa học hai nước có cơ hội phối hợp trong những công đoạn thực tế, từ thiết kế, chế tạo mẫu đến đo lường và đánh giá công nghệ.
Một bước hợp tác khác được thúc đẩy tại diễn đàn là bản ghi nhớ giữa Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo - Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Systems Design Lab (d.lab), thuộc Đại học Tokyo, Nhật Bản, về hợp tác phát triển công nghiệp bán dẫn.
Theo đó, hai bên sẽ phối hợp phát triển năng lực hỗ trợ thiết kế, chế tạo thử và đánh giá chip theo mô hình MPW (Multi-Project Wafer) tại Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn thuộc Cục Công nghệ số của Việt Nam. Các hợp tác bao gồm tư vấn về quy trình vận hành, chuẩn bị và kiểm chứng thiết kế, đánh giá sau chế tạo.
Ngoài ra, hai bên sẽ thúc đẩy nghiên cứu chung về thiết kế, kiểm thử, đóng gói vi mạch và các công nghệ bán dẫn có tiềm năng ứng dụng. Giai đoạn đầu ưu tiên một số thiết kế thí điểm có yêu cầu kỹ thuật, nguồn lực và khả năng tiếp cận công nghệ phù hợp.
"Đào tạo kỹ sư, kỹ thuật viên và giảng viên nguồn thông qua dự án thực tế, gắn các khâu thiết kế, kiểm chứng, chế tạo thử và đo kiểm. Kết quả được đánh giá bằng năng lực thực hành, sản phẩm kỹ thuật và khả năng tiếp tục triển khai, hướng dẫn tại Việt Nam", nội dung hợp tác đề cập.
Bên cạnh bán dẫn, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) ký biên bản ghi nhớ với Viện Matsuo, Nhật Bản, nhằm thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng AI.
Hai bên sẽ phối hợp nghiên cứu và phát triển AI, ứng dụng giải pháp AI để giải quyết các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp, tổ chức công và xã hội; đồng thời xây dựng chương trình đào tạo thực hành về học sâu và khoa học dữ liệu cho sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu của PTIT.
Các văn kiện hợp tác, trong đó có nhiều nội dung về khoa học và công nghệ được trao giữa hai bên. Ảnh: Lưu Quý
Các hoạt động dự kiến gồm triển khai dự án nghiên cứu chung, đồng công bố khoa học, trao đổi chuyên gia và giảng viên. Chuyên gia Viện Matsuo có thể tham gia giảng dạy, tổ chức hội thảo trực tuyến; sinh viên và giảng viên PTIT được giới thiệu tham gia chương trình đào tạo Deep Learning và cơ hội thực tập tại Nhật Bản. Hai bên cũng trao đổi về việc chia sẻ nền tảng học trực tuyến GCI World, tổ chức chương trình đào tạo và nghiên cứu chung về mô hình thế giới, robot, AI tạo sinh, sản xuất thông minh và chuyển đổi số.
Bên cạnh hợp tác giữa các cơ sở nghiên cứu và đào tạo, một số doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản cũng trao đổi, ký kết thỏa thuận liên quan đến phát triển hạ tầng AI, ứng dụng AI tạo sinh và tự động hóa hoạt động doanh nghiệp.
Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam - Nhật Bản được tổ chức trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Nhật Bản. Sự kiện do Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản cùng một số đơn vị của Nhật Bản đồng tổ chức, thu hút hơn 1.000 khách tham dự.
Lưu Quý