Những đối thủ tiềm năng của ông Zelensky nếu Ukraine tổ chức bầu cử

Tổng thống Donald Trump hôm 10/10 nói rằng Ukraine nên "tìm lãnh đạo mới" để có thể đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến sự với Nga. Bình luận được đưa ra sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky phản đối Mỹ ký thỏa thuận mua hàng triệu thùng dầu diesel từ Nga, đồng thời phớt lờ đề nghị ngừng tấn công nhà máy lọc dầu Nga.

Lời kêu gọi từ Tổng thống Mỹ lập tức làm dấy lên những nghi vấn về tương lai chính trị của Tổng thống Zelensky cũng như thời điểm Kiev tiến hành cuộc bầu cử tiếp theo.

Ông Zelensky hôm 11/10 tuyên bố Ukraine sẵn sàng tổ chức bầu cử nếu Nga đồng ý "ngừng bắn hoàn toàn" trong 60 ngày. Tuy nhiên, Nga chỉ chấp nhận ngừng tập kích vào đúng ngày Ukraine tổ chức bầu cử.

Hiện chưa rõ Ukraine có chấp nhận đề nghị này hay không và sẽ tổ chức bầu cử vào thời điểm nào. Khảo sát do Viện Xã hội học Quốc tế Kiev công bố hồi đầu tháng cho thấy 71% người Ukraine được hỏi phản đối việc tổ chức bầu cử ở thời điểm hiện tại.

Tổng thống Zelensky chưa xác nhận liệu có tái ứng cử hay không. Nếu bầu cử diễn ra vào thời điểm hiện nay, ông Zelensky sẽ đối mặt nhiều bất lợi, khi uy tín của ông đã sụt giảm nặng nề bởi các bê bối tham nhũng liên quan đến một số trợ thủ thân tín, trong khi quyết định sa thải bộ trưởng quốc phòng Mykhailo Fedorov cũng châm ngòi hàng loạt cuộc biểu tình kéo dài.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi về việc những gương mặt nào có thể trở thành ứng viên tiềm năng cho ghế tổng thống Ukraine nếu nước này tổ chức bầu cử đang được nhiều người quan tâm.

Cựu tổng tư lệnh Valery Zaluzhnyi

Tướng Zaluzhnyi, cựu tổng tư lệnh quân đội, hiện giữ ghế đại sứ Ukraine tại Anh, được giới quan sát đánh giá là đối thủ cạnh tranh hàng đầu với Tổng thống Zelensky.

Theo khảo sát do tổ chức nghiên cứu Rating Group của Ukraine công bố vào giữa tuần trước, ông Zelensky và Zaluzhnyi là hai ứng viên có khả năng nhận về nhiều phiếu bầu nhất trong một cuộc bầu cử tổng thống giả định. Dữ liệu cho thấy gần 23% số người tham gia khảo sát sẽ đứng về phía Tổng thống đương nhiệm, trong khi hơn 20% số người được hỏi ủng hộ cựu tổng tư lệnh quân đội.

Dù vậy, có tới 64% số người tham gia bình chọn bày tỏ tin tưởng ông Zaluzhnyi, so với tỷ lệ 53% dành cho ông Zelensky.

Hiện tại, rất khó dự đoán diễn biến bầu cử, song "nhiều khả năng uy tín cùng những đóng góp của các ứng viên trong thời chiến sẽ đóng vai trò then chốt quyết định lá phiếu từ cử tri", Jenny Mathers, giảng viên cao cấp về chính trị quốc tế tại Đại học Aberystwyth, Anh, nhận xét.

"Từ góc độ đó, tướng Zaluzhnyi có thể nắm lợi thế lớn nhất, bởi vai trò người dẫn dắt lực lượng vũ trang trong hai năm đầu xung đột đã mang lại cho ông vị thế nổi bật cùng động lực ủng hộ rộng rãi", bà nói thêm.

Tuy nhiên, ông tỏ ra khá kín tiếng từ khi rời ghế tổng tư lệnh quân đội và đảm nhiệm vai trò đại sứ tại Anh.

Cựu trùm tình báo Kyrylo Budanov

Tướng Budanov vươn lên trên chính trường Ukraine với tư cách người đứng đầu cơ quan tình báo quân sự GUR. Ông thu hút chú ý nhờ thần thái lạnh lùng, điềm tĩnh và thường xuyên xuất hiện trên truyền hình trong giai đoạn đầu chiến sự để cung cấp thông tin cập nhật cho người dân về diễn biến chiến trường.

Budanov được cho là mục tiêu hàng đầu mà Nga nhắm tới. Ông cho biết đã nhiều lần bị ám sát hụt, trong khi giới chức Ukraine tiết lộ vợ ông, bà Marianna, từng bị đầu độc bằng kim loại nặng vào cuối năm 2023.

Ông được bổ nhiệm làm chánh văn phòng của Tổng thống Zelensky từ đầu năm nay. Budanov chưa từng tuyên bố sẽ tham gia tranh cử và thường né tránh các câu hỏi trực tiếp liên quan đến tham vọng đối với chiếc ghế lãnh đạo đất nước.

Theo số liệu từ Rating Group, khoảng 53% công chúng Ukraine đặt niềm tin vào ông, ngang bằng với tỷ lệ tín nhiệm của Tổng thống Zelensky. Dù vậy, khảo sát ghi nhận chỉ khoảng 6,7% số người được hỏi nói sẽ bỏ phiếu cho Budanov trong vòng đầu tiên nếu cuộc bầu cử diễn ra.

Mathers nhận định Budanov là gương mặt quen thuộc với công chúng và được đánh giá cao nhờ bản lĩnh điều hành chiến dịch đối đầu Nga của Ukraine, song ông cũng nổi tiếng "kín kẽ và kiệm lời".

Cựu bộ trưởng quốc phòng Mykhailo Fedorov

Ông Fedorov, 35 tuổi, từng có nhiều năm giữ cương vị phó thủ tướng kiêm phụ trách chương trình máy bay không người lái (UAV) của Ukraine, trước khi trở thành bộ trưởng quốc phòng hồi tháng 1/2026.

Nhưng chỉ 6 tháng sau, ông bị sa thải do bất đồng gay gắt với Tổng thống Zelensky và đại tướng Oleksandr Syrskyi, thời điểm đó là tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Ukraine.

Các cuộc biểu tình phản đối việc sa thải Fedorov đã nổ ra tại nhiều thành phố của Ukraine và ông sau đó lên tiếng kêu gọi tổ chức bầu cử thời chiến, động thái được xem là thách thức lớn nhất đối với quyền lực của Tổng thống Zelensky kể từ khi chiến sự nổ ra.

"Fedorov từng rất được lòng công chúng trước và sau thời điểm bị bãi nhiệm, nhưng tôi băn khoăn liệu ông ấy có đang đi quá đà không khi liên tiếp đưa ra những phản ứng gay gắt sau khi bị sa thải", Mathers bình luận. "Điều này tiềm ẩn rủi ro khiến ông bị nhìn nhận như một chính khách chú trọng đến tương lai cá nhân hơn là đặt lợi ích chung của đất nước lên hàng đầu".

Theo khảo sát của Rating Group, khoảng 38% số người tham gia nói họ tin tưởng cựu bộ trưởng Fedorov và khoảng 7,6% khẳng định sẽ bỏ phiếu cho ông ngay trong vòng bầu cử đầu tiên.

Cựu tổng thống Petro Poroshenko

Ông Poroshenko giữ cương vị tổng thống Ukraine giai đoạn 2014-2019, sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea và Moskva hậu thuẫn phe ly khai tại vùng Donbass ở miền đông Ukraine.

Ông từng thất bại trước ông Zelensky trong cuộc bầu cử năm 2019. Khi đó, ông Zelensky chưa từng giữ bất kỳ chức vụ chính trị nào, nhưng giới phân tích nhận định cử tri Ukraine lúc bấy giờ đã quá mệt mỏi trước tình trạng kinh tế yếu kém cùng nạn tham nhũng kéo dài trong bộ máy chính quyền dưới thời Poroshenko.

Poroshenko đắc cử vào năm 2014 sau khi cựu tổng thống Viktor Yanukovych bị lật đổ bởi làn sóng biểu tình rầm rộ phản đối chính quyền. Sau những thành công ban đầu, tỷ lệ tín nhiệm của ông suy giảm mạnh do không thể giải quyết nạn tham nhũng, gạt bỏ sự thao túng của các tài phiệt đối với kinh tế đất nước và khắc phục hậu quả từ cuộc đối đầu với Nga.

Cuối năm 2021, ông bị giới chức Ukraine cáo buộc tội phản quốc và tài trợ cho lực lượng ly khai ở miền đông đất nước. Ông phủ nhận mọi cáo buộc, khẳng định đây là động thái mang động cơ chính trị.

Tháng 1/2022, chỉ vài tuần trước khi Nga phát động chiến dịch tại Ukraine, ông Poroshenko ra hầu tòa tại Kiev, tuyên bố sẽ chứng minh mình hoàn toàn trong sạch. Dù vậy đến tháng 2/2025, Tổng thống Zelensky vẫn quyết định trừng phạt ông bằng biện pháp phong tỏa tài sản với lý do nhằm "bảo vệ an ninh quốc gia".

Là một trong những tỷ phú giàu có nhất Ukraine, ông Poroshenko từng nỗ lực đưa đất nước xích lại gần châu Âu và luôn giữ vai trò đối lập kể từ khi rời ghế tổng thống.

Vũ Hoàng (Theo Newsweek, AFP, Reuters)