Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở (THCS) Si Pa Phìn được xây dựng tại bản Nậm Chim 1, xã Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên, cách đường biên giới Việt - Lào khoảng 13km. Đây là công trình đầu tiên hoàn thành trong chiến dịch xây dựng trường nội trú tại 248 xã biên giới.
Đầu năm 2026, Tổng Bí Thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự lễ khánh thành ngôi trường đầu tiên “về đích” trong chiến dịch xây 248 trường học vùng biên giới này.
Ngày khánh thành, những đứa trẻ người Thái, Mông, Hà Nhì, Khơ Mú, Si La, Lào, Cống… đứng trong sân trường, háo hức chào đón những lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước về thăm, kiểm tra thực tế việc triển khai chính sách từ Trung ương tới vùng biên giới. Với nhiều học sinh vùng cao, đây là lần đầu các em được bước vào một ngôi trường lớn và hiện đại đến vậy.
Từ ngày khởi công đến lúc khánh thành trường Si Pa Phìn chỉ có 151 ngày đêm. Trên diện tích 6,88ha, công trình gồm 31 phòng học, 14 phòng chức năng, 120 phòng nội trú, 15 phòng công vụ cùng nhà đa năng, nhà văn hóa, bếp ăn, bể bơi, sân thể thao…
Trên quy mô xây dựng gần 7ha, khối lượng công việc lớn và địa hình vùng sâu, vùng xa, việc hoàn thành công trình chỉ sau hơn 5 tháng được xem là một kỳ tích về tiến độ thi công.
Để có được những phòng học bừng sáng, phòng âm nhạc, mỹ thuật, thực hành khoa học (STEM), thư viện, bể bơi, nhà thi đấu... cả công trường đã chạy đua với thời gian. Giữa mùa mưa Tây Bắc, với hàng trăm kỹ sư, công nhân làm việc liên tục 2-3 ca mỗi ngày. Có những đêm, cả công trường sáng đèn giữa núi rừng.
Và Si Pa Phìn không chỉ có thêm một ngôi trường, có thêm những phòng học. Với Giàng Thị Mò và Giàng Thị Bầu (ảnh trên), hai học sinh từ bản Phi Lĩnh 1, niềm háo hức lớn nhất là được ở nội trú. Các em không còn phải dậy từ lúc sương còn phủ kín núi để nhóm bếp nấu cơm mang đến trường, cũng không phải ăn vội cặp lồng cơm nguội hay mì tôm vào buổi trưa.
Bể bơi, sân bóng, phòng nội trú đẹp đẽ… là những thứ trước đó các em chỉ từng nhìn thấy trên tivi.
Trong khuôn viên 7ha, trường Si Pa Phìn được tổ chức như một không gian học tập và sinh hoạt khép kín.
Với các thầy cô, những người từng lên Si Pa Phìn khi nơi đây còn chưa có điện, chưa có sóng điện thoại, sự thay đổi ấy khiến ông vẫn có cảm giác khó tin. “Từ nay, thầy và trò sẽ được về chung một nhà. Không chỉ lên lớp cùng nhau mà còn được ăn cùng mâm, ngủ cùng nhà”, theo lời thầy Đinh Văn Giáng.
Cách Si Pa Phìn hơn 800km, ở vùng núi Đông Bắc, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Bình Liêu cũng khoác lên mình một diện mạo mới.
Ngôi trường được đầu tư, nâng cấp trên khuôn viên 9,7ha với tổng kinh phí 40 tỷ đồng. Giữa những thửa ruộng, dòng sông và núi rừng biên giới, mái trường mới nổi bật như một điểm nhấn của vùng đất Bình Liêu.
Ngày 5/9, sân trường Bình Liêu rực rỡ cờ hoa. Những học sinh người Tày, Dao, Sán Chỉ… đón năm học mới trong ngôi trường chưa từng có, vừa được hoàn thiện nơi vùng biên.
Năm học 2026-2027, trường có 26 lớp với khoảng 653 học sinh nội trú và bán trú. Với nhiều em, đây không chỉ là một nơi học mới mà còn là nơi ăn, ở và sinh hoạt trong suốt những năm tháng học trò.
Ngày khai giảng 5/9 vừa qua, trường còn đón Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến tới thăm, trở thành một điểm cầu trong lễ khai trường toàn quốc.
Trong sân trường mới, những bộ trang phục truyền thống tạo nên bức tranh sinh động, nhiều màu sắc. Những đứa trẻ từ các bản làng khác nhau cùng đứng trong một sân trường, cùng bắt đầu một năm học.
Ở Bình Liêu, 98% học sinh của trường là người dân tộc thiểu số. Cô Hiệu trưởng Ngô Thị Thanh Ninh gọi ngôi trường mới là “giấc mơ có thật” và kỳ vọng nơi đây không chỉ dạy kiến thức mà còn mở rộng các hoạt động phát triển thể chất, trí tuệ, kỹ năng sống cho học sinh.
Thường ngày, hơn 650 học sinh vùng biên giới bước qua cổng trường, mang theo sách vở, những câu chuyện của bản làng và cả những giấc mơ còn chưa gọi thành tên.
Với những học sinh ở xa trường hàng chục cây số, việc được ở nội trú giúp các em không còn phải đối mặt với trở ngại trên đường đến lớp mỗi ngày. Chíu Hà Phương ở thôn Phiêng Sáp, cách trường gần 20km; Vi Hà Phương ở Pắc Liềng, cách trường hơn 10km.
Trong những phòng nội trú sạch sẽ, khang trang, mỗi học sinh có giường, chiếu, chăn màn và những vật dụng thiết yếu. Đời sống mới được hình thành bên trong khuôn viên trường: sáng đến lớp, chiều học tập và rèn luyện, tối tự học.
Vi Hà Phương, học sinh lớp 9, nói việc học nội trú giúp cha mẹ yên tâm hơn, còn em có điều kiện rèn luyện tính tự lập, kỷ luật và tinh thần đoàn kết. Với Chíu Hà Phương, thầy cô ở trường giống như “những người cha, người mẹ thứ hai”.
Trở lại Tây Bắc, hành trình đến với những ngôi trường mới tiếp tục ở Sơn La, nơi cách trung tâm tỉnh 50-90km.
Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Yên Sơn nằm giữa không gian rộng lớn của núi rừng Tây Bắc. Những dãy nhà mới hiện lên giữa những triền núi, mở ra một không gian học tập khác hẳn những điểm trường nhỏ, rải rác trước đây.
Trường Lóng Phiêng với quy mô tương tự, rộng 5ha, mức đầu tư hơn 250 tỷ đồng, hoàn thành chỉ trong 10 tháng, ghi dấu những kỳ tích về giải phóng mặt bằng, thi công.
Yên Sơn là công trình hoàn thành sớm nhất trong số 13 trường nội trú biên giới được Sơn La triển khai.
Tối 14/8, lần đầu tiên cả khu trường được đóng điện. Những dãy nhà đồng loạt sáng lên giữa núi rừng. Bí thư Đảng ủy xã Bùi Văn Thanh miêu tả đó là khoảnh khắc “lâng lâng, khó tả”, như một giấc mơ trở thành sự thật.
Trên diện tích tương đương nhau, cả trường Yên Sơn và Lóng Phiêng cùng được quy hoạch với 30 lớp học, các phòng học bộ môn, khu nội trú, nhà ăn, bể bơi, sân thể thao và nhiều hạng mục phụ trợ.
Những phòng máy tính, lớp học mới không chỉ bổ sung thiết bị cho một ngôi trường vùng cao. Quan trọng hơn, chúng tạo ra những điều kiện học tập mà trước đây học sinh nơi đây ít có cơ hội tiếp cận.
Cả hai trường biên giới tại Sơn La đều được thiết kế với quy mô 1.050 học sinh. Bước vào năm học 2026-2027, chỉ tiêu 1.050 học sinh nhanh chóng được lấp đầy, gồm các cháu từ lớp 3 tới lớp 9 thuộc đối tượng được điều chỉnh bởi Nghị quyết 140 năm 2026 của Chính phủ.
Hầu hết số học sinh nhập học tại các trường đều ở nội trú tại cơ sở. Mỗi trường cũng có hơn 60 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên cùng đảm nhiệm việc dạy học, chăm sóc và tổ chức đời sống cho học sinh.
Những dãy nhà còn mới, những bồn cây đang được chăm sóc, những khoảng sân rộng mở giữa núi rừng.
Ở một nơi mà trước đây việc đưa con đến trường đã là một nỗi lo với nhiều gia đình, một khu trường rộng lớn như Yên Sơn, Lóng Phiêng không chỉ giải quyết chuyện chỗ học. Những ngôi trường tạo ra một không gian để trẻ em học tập, vui chơi, sinh sống và lớn lên cùng nhau. Đó cũng là điều khiến Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Nguyễn Đình Việt nói rằng các trường nội trú không chỉ dạy văn hóa mà còn chú trọng thể thao, âm nhạc và phát triển năng khiếu cho học sinh.
Từ Si Pa Phìn, Bình Liêu đến Yên Sơn, Lóng Phiêng, những ngôi trường mới có thể mang hình hài khác nhau, nằm ở những vùng đất khác nhau nhưng cùng mở ra cơ hội để trẻ em vùng biên được học tập trong điều kiện đầy đủ hơn, được sống trong môi trường an toàn hơn và có thêm hành trang cho tương lai.
Một ngôi trường rồi sẽ không còn mới, những bức tường sẽ cũ đi, cây trong sân trường sẽ lớn. Nhưng với những đứa trẻ miền biên viễn hôm nay, nơi ấy có thể là điểm bắt đầu của một con đường rất dài...