Đằng sau những “Ngôi nhà xanh” là câu chuyện về sự bền bỉ góp phần thay đổi ý thức người dân trong công tác bảo vệ môi trường và những việc tử tế được chắt chiu từ điều nhỏ bé nhất của Hội LHPN phường Thuận Thành.
Những chuyến xe chở đầy yêu thương
Có những buổi chiều, khi bữa cơm gia đình vừa dọn ra, điện thoại của chị Dương Thị Kim Tuyến, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ tổ dân phố Hồ, phường Thuận Thành (thành phố Bắc Ninh) lại đổ chuông. Đầu dây bên kia là người dân báo vừa dọn nhà, có nhiều chai nhựa, vỏ lon, can nhựa cần thu gom. Chẳng nề hà giờ giấc, chị Tuyến lại thu xếp công việc, cùng chị em trong chi hội lên đường. “Có lúc ngồi ăn cơm, dọn cơm ra rồi, người ta bảo chở ngay đi hộ cái, thế là chị em lại đi chở”, chị Tuyến kể.
Với chị và những hội viên phụ nữ ở tổ dân phố Hồ, những chuyến xe chở phế liệu như thế đã trở thành công việc quen thuộc. Mỗi chuyến đi có thể chỉ là vài chiếc can nhựa, mấy thùng nước uống đã dùng hết hay bao tải vỏ lon sau một đám cưới. Nhưng khi được góp nhặt, phân loại và bán đi, những thứ tưởng chừng vô giá trị ấy lại hóa thành những món quà dành cho người nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Mô hình “Ngôi nhà xanh” thu gom rác thải tái chế tại tổ dân phố Hồ được triển khai từ năm 2023. Điểm đặt ngôi nhà nằm bên bờ hồ điều hòa khu vực trung tâm phường, nơi đông người qua lại. Người dân có thể tự mang phế liệu đã phân loại đến bỏ vào ngôi nhà. Với những gia đình có số lượng lớn nhưng không có phương tiện vận chuyển, chị Tuyến cùng các thành viên Ban Chấp hành Chi hội Phụ nữ tổ dân phố Hồ sẵn sàng đến tận nơi thu gom.
“Người dân cứ gọi lúc nào thì mình đi lúc đấy. Nhiều khi chiều muộn, chị em vẫn tranh thủ chở rác về. Có những hôm phải đi hai chuyến”, chị Tuyến chia sẻ.
Đằng sau những chuyến xe ấy là sự kiên trì vận động của những người phụ nữ. Trong các cuộc họp, buổi sinh hoạt chi hội hay nhóm Zalo cộng đồng, chị Tuyến thường xuyên chia sẻ hình ảnh người dân mang phế liệu đến ủng hộ, những chuyến đi thu gom và những phần quà được trao tận tay các hoàn cảnh khó khăn. Những hình ảnh chân thực ấy trở thành lời vận động gần gũi, giúp người dân hiểu rằng phân loại rác không chỉ bảo vệ môi trường mà còn có thể góp phần giúp đỡ những người xung quanh.
Theo chị Tuyến, từ khi có mô hình “Ngôi nhà xanh”, ý thức phân loại rác của người dân được cải thiện rõ rệt. Nhiều gia đình chủ động giữ riêng chai nhựa, vỏ lon, can nhựa và giấy để mang đến ủng hộ. Những người từng chưa có thói quen phân loại rác nay cũng tích cực tham gia.
Từ nguồn tiền bán phế liệu, Chi hội Phụ nữ tổ dân phố Hồ đã tổ chức nhiều hoạt động an sinh xã hội thiết thực. Trong năm, ba gia đình có hoàn cảnh khó khăn được hỗ trợ, với tổng số tiền 600.000 đồng. Dịp Tết Nguyên đán, hai suất quà gồm bánh chưng và tiền mặt được trao đến các gia đình khó khăn. Chi hội còn tặng quà cho ba trẻ em nhân dịp Tết Thiếu nhi (tổng giá trị 600 nghìn đồng), trích 500.000 đồng ủng hộ quỹ khuyến học của khu dân cư.
Theo chị Tuyến, mỗi phần quà không quá lớn về vật chất, nhưng chứa đựng công sức của nhiều người. Từ người dân giữ lại một chiếc chai nhựa, người gom từng vỏ lon đến những hội viên tranh thủ thời gian đi vận chuyển phế liệu. Từng việc nhỏ nối tiếp nhau, tạo nên một vòng tròn sẻ chia, lòng nhân ái ngay trong khu dân cư.
Từ những chiếc chai nhựa đến quỹ tình thương
Tại tổ dân phố Chương Xá, phường Thuận Thành (thành phố Bắc Ninh), câu chuyện về “Ngôi nhà xanh” cũng bắt đầu từ những hoạt động tuyên truyền giản dị như thế.
Chị Nguyễn Thị Phương Lan, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ tổ dân phố Chương Xá, cho biết mô hình “Ngôi nhà xanh” được triển khai từ năm 2024. Nhận thấy ý nghĩa kép của mô hình này trong việc thu gom phế liệu gây quỹ từ thiện và bảo vệ môi trường, chị xin tài liệu tuyên truyền về phổ biến tại địa phương.
Suốt khoảng một tháng, nội dung tuyên truyền được phát liên tục trên hệ thống loa truyền thanh. Đến dịp Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc vào tháng 11/2024, chị Lan tiếp tục chuẩn bị bài tuyên truyền, vận động người dân cùng tham gia.
Ban đầu, việc thay đổi thói quen không dễ dàng. Không phải gia đình nào cũng quen phân loại rác tại nguồn; một số người còn băn khoăn vì cho rằng gom phế liệu vừa mất công, số tiền thu về chẳng đáng là bao. Nhưng bằng cách giải thích kiên trì, làm trước để người dân nhìn thấy hiệu quả, các hội viên phụ nữ từng bước đưa mô hình vào đời sống.
Hiện hai “Ngôi nhà xanh” được đặt tại hai nhà văn hóa trong tổ dân phố Chương Xá. Từ những chai nhựa, vỏ lon bia, giấy và các loại phế liệu tái chế được người dân đóng góp, chi hội đã bán được khoảng 8 triệu đồng, hình thành nguồn quỹ để hỗ trợ người nghèo và học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Nguồn quỹ được sử dụng vào những dịp thiết thực trong năm. Dịp 8/3, 20/10, chi hội quan tâm tặng quà hội viên có hoàn cảnh khó khăn. Vào Tết Thiếu nhi, Rằm tháng Tám, ngày Thương binh - Liệt sĩ hay dịp Tết Nguyên đán, các hội viên lại cùng nhau rà soát, lựa chọn những trường hợp cần hỗ trợ để trao quà.
Từ khi mô hình hoạt động, người dân trong tổ dân phố Chương Xá dần hình thành thói quen giữ riêng những loại rác có thể tái chế, góp phần bảo vệ môi trường. Việc phân loại rác không còn đơn thuần là yêu cầu giữ gìn vệ sinh mà đã trở thành cách để mỗi gia đình đóng góp một phần nhỏ cho cộng đồng.
Với chị Lan và các hội viên, điều đáng quý không chỉ nằm ở số tiền thu được. Đó còn là sự thay đổi trong nhận thức của người dân, là tinh thần tự nguyện và sự đồng lòng khi mọi người hiểu rằng một chiếc chai nhựa được giữ lại đúng cách có thể góp phần bảo vệ môi trường và tạo nên món quà cho một em nhỏ còn khó khăn.
Một chai nhựa nhỏ, một nghĩa cử lớn
Theo chị Nguyễn Thị Trang, Chủ tịch Hội LHPN phường Thuận Thành, mô hình “Ngôi nhà xanh” được Hội triển khai từ năm 2023, gắn với chương trình công tác Hội, mô hình “Khu dân cư không rác thải” và cuộc vận động xây dựng gia đình “5 không, 3 sạch, 3 an”.
Hội LHPN phường Thuận Thành chỉ đạo các chi hội lựa chọn vị trí phù hợp để đặt ngôi nhà xanh, như tại nhà văn hóa tổ dân phố hoặc nơi thuận tiện cho người dân mang phế liệu đến. Các chi hội đồng thời tuyên truyền tại các buổi sinh hoạt, họp tổ dân phố, trên nhóm Zalo và thông qua hoạt động cộng đồng; vận động mỗi cán bộ, hội viên phân loại rác tại gia đình, giữ riêng các loại phế liệu có thể tái chế.
Để mô hình hoạt động hiệu quả, hội viên được phân công kiểm tra, vệ sinh, thu gom định kỳ, tổ chức bán phế liệu và công khai số tiền thu được. Nhiều chi hội còn duy trì việc đến từng gia đình thu gom chai nhựa, vỏ lon, giấy và các vật liệu tái chế, nhất là với những hộ có nhiều phế liệu nhưng khó vận chuyển.
Từ những ngày đầu còn gặp không ít trở ngại, mô hình đã dần nhận được sự hưởng ứng của người dân. Đến nay, 9 trong tổng số 13 chi hội phụ nữ của phường Thuận Thành đã triển khai “Ngôi nhà xanh”. Tổng số tiền thu được từ hoạt động thu gom, bán phế liệu đạt khoảng 25 triệu đồng. Nguồn quỹ này đã hỗ trợ 83 suất quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn nhân dịp Tết Thiếu nhi, ngày khai giảng, đồng thời giúp đỡ hội viên nghèo, người ốm đau đột xuất.
Theo chị Trang, kết quả ấy cho thấy giá trị của mô hình không nằm ở những khoản tiền lớn, mà ở cách biến một việc làm thân thuộc thành hoạt động an sinh xã hội có sức lan tỏa. Khi mỗi gia đình chủ động phân loại rác để bảo vệ môi trường, mỗi hội viên dành thêm thời gian thu gom, cộng đồng vừa giảm lượng phế liệu bị thải bỏ lẫn lộn, vừa có thêm nguồn lực chăm lo những hoàn cảnh khó khăn.
Những “Ngôi nhà xanh” ở phường Thuận Thành vì thế không chỉ là nơi tập kết chai nhựa, vỏ lon hay giấy vụn. Đó còn là nơi hội tụ sự sẻ chia của những người dân bình dị, nơi tinh thần tiết kiệm gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường và lòng nhân ái.
“Từ một chiếc chai nhựa được giữ lại, một vỏ lon được nhặt lên hay một chuyến xe tranh thủ lúc chiều muộn, hội viên phụ nữ phường Thuận Thành đang âm thầm vun đắp những điều tốt đẹp cho cộng đồng. Và khi những món quà được trao đi, giá trị của “Ngôi nhà xanh” lại tiếp tục được nhân lên”, chị Trang chia sẻ.