Đại học Kinh tế quốc dân, cơ sở giáo dục đơn lẻ có quy mô đào tạo lớn nhất hiện nay - Ảnh: N.T.
Số liệu trích xuất từ báo cáo thường niên của các cơ sở giáo dục đại học cho thấy nhiều trường có quy mô đào tạo và doanh thu rất lớn.
Quy mô đào tạo thống kê số lượng sinh viên đại học (chính quy, từ xa, vừa làm vừa học) và sau đại học đang theo học tại trường. Quy mô này chỉ xét các cơ sở giáo dục đại học riêng lẻ, không xét các đại học quốc gia và đại học vùng (có nhiều trường đại học thành viên).
Đại học quy mô đào tạo hơn 50.000 người
Theo số liệu thống kê, Đại học Kinh tế quốc dân có quy mô đào tạo lớn nhất với hơn 56.000 sinh viên, học viên sau đại học. Để hình dung quy mô của trường lớn thế nào, có thể so sánh với quy mô năm 2025 của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Năm 2025, Đại học Quốc gia Hà Nội có 12 trường thành viên, quy mô đào tạo 81.882 sinh viên, học viên cao học. Như vậy so về quy mô, Đại học Kinh tế quốc dân bằng 68,7% quy mô của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Năm 2025 trường tuyển mới 14.764 sinh viên, học viên sau đại học. Số lượng tuyển mới của trường xếp thứ 2 sau Đại học Trà Vinh với 14.819 người.
Quy mô đào tạo và doanh thu của các cơ sở giáo dục đại học - Dữ liệu và biểu đồ: M.G.
Ở vị trí thứ 2 là Trường đại học FPT với quy mô trên 52.000 người học. Số lượng sinh viên, học viên sau đại học này bao gồm trụ sở chính tại Hà Nội và các phân hiệu tại Đà Nẵng, Quy Nhơn, TP.HCM và Cần Thơ.
Đa số các cơ sở giáo dục đại học nghìn tỉ đều có quy mô đào tạo lớn như Đại học Kinh tế TP.HCM, Cần Thơ, Bách khoa Hà Nội, Công nghiệp Hà Nội, Tôn Đức Thắng, Công nghiệp TP.HCM, Văn Lang, Nguyễn Tất Thành, Văn Hiến... Đại học Trà Vinh là cơ sở giáo dục đại học địa phương duy nhất có quy mô đào tạo vượt 40.000 và doanh thu trên 1.000 tỉ đồng.
Với Trường đại học Công nghệ TP.HCM, số liệu thống kê ghi nhận hơn 29.000 người học. Tuy nhiên phần đánh giá tổng quan trong báo cáo thường niên, báo cáo ghi: "Năm 2025 trường đào tạo 81 ngành thuộc các trình độ: tiến sĩ (4 ngành), thạc sĩ (163 ngành), đại học (61 ngành) với quy mô đào tạo hơn 40.000 sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh. Như vậy số liệu thống kê và đánh giá của trường "vênh" nhau rất lớn.
Về cơ cấu loại hình đào tạo cũng có sự khác biệt giữa các trường. Đa số các trường đại học, đào tạo chính quy chiếm đa số, tỉ lệ gần như tuyệt đối. Tuy nhiên với một số trường, loại hình đào tạo từ xa lại chiếm tỉ lệ vượt trội.
Đại học Trà Vinh là trường hợp điển hình. Trong số 40.283 sinh viên có 22.623 sinh viên từ xa chiếm 56,22%, chính quy 15.221 (37,83%) và vừa làm vừa học 2.394 (5,95%).
Đào tạo từ xa của trường không phân bổ đều mà tập trung đến 97,5% quy mô vào 4 nhóm ngành. Pháp luật: đào tạo từ xa đạt 7.906 sinh viên (chiếm 85,5% quy mô ngành), gấp 13,4 lần hệ chính quy (590 sinh viên).
Kinh doanh và quản lý: đào tạo từ xa đạt 6.345 sinh viên (chiếm 73,3% quy mô ngành), gấp gần 3 lần chính quy (2.129 sinh viên).
Nhân văn: đào tạo từ xa đạt 6.262 sinh viên (chiếm 79,6% quy mô ngành), gấp 4 lần chính quy (1.563 sinh viên). Máy tính và công nghệ thông tin: đào tạo từ xa đạt 1.553 sinh viên (chiếm 60,3% quy mô ngành), gấp 1,6 lần chính quy (948 sinh viên).
Tuy tỉ lệ từ xa không áp đảo nhưng ở Trường đại học Mở TP.HCM và Trường đại học Mở Hà Nội, số lượng sinh viên từ xa chiếm tỉ lệ khá lớn trong tổng quy mô. Trong đó ở nhiều nhóm ngành như kinh doanh quản lý, pháp luật số lượng sinh viên từ xa bỏ xa chính quy.
Về nguồn thu, do học phí và cơ cấu doanh thu các trường khác nhau nên không đồng nghĩa trường quy mô lớn hơn doanh thu sẽ cao hơn. Trong số 15 trường đại học có quy mô đào tạo lớn được thống kê, chỉ có 2 trường có doanh thu dưới 1.000 tỉ đồng.
Trường đại học FPT có quy mô xếp thứ 2 nhưng doanh thu trên 4.300 tỉ đồng (số liệu 2024), bỏ xa Đại học Kinh tế quốc dân. Trường đại học Văn Lang có doanh thu gần 2.900 tỉ đồng và doanh thu năm 2025 của Đại học Kinh tế TP.HCM vượt mốc 2.000 tỉ đồng.
Điều kiện đảm bảo chất lượng có nhiều khác biệt
Theo quy định chuẩn đại học, có nhiều tiêu chí đảm bảo chất lượng khác nhau. Trong bài viết này Tuổi Trẻ thống kê 3 tiêu chí: số lượng giảng viên, tỉ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ và diện tích sàn xây dựng trên mỗi sinh viên.
Số lượng giảng viên toàn thời gian và tỉ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ năm 2025 của các trường - Dữ liệu và đồ họa: M.G.
Ở tiêu chí giảng viên, Trường đại học Văn Lang có số lượng giảng viên toàn thời gian nhiều nhất. Tỉ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ chiếm hơn 41%. Đa số các trường có hơn 1.000 giảng viên.
Các trường đại học Mở Hà Nội, Mở TP.HCM có quy mô xếp ở top đầu nhưng số lượng giảng viên toàn thời gian lại xếp cuối cùng.
Về quy mô, Trường đại học Văn Lang tương đương Trường đại học Mở Hà Nội nhưng số lượng giảng viên toàn thời gian Văn Lang nhiều hơn 3,15 lần.
Đại học Bách khoa Hà Nội có tỉ lệ giảng viên tiến sĩ cao nhất trong số các trường thống kê với tỉ lệ 70,15%. Thấp nhất là Trường đại học Văn Hiến khi tỉ lệ giảng viên tiến sĩ chỉ có 15,1%.
Chỉ có 4/15 cơ sở giáo dục đại học có tỉ lệ giảng viên tiến sĩ đạt từ 50% trở lên. Trường đại học FPT có lực lượng giảng viên hùng hậu nhưng chỉ có 17,04% có trình độ tiến sĩ.
Về diện tích sàn xây dựng/sinh viên, thống kê cho thấy các trường đều đạt chuẩn, không có trường có diện tích sàn dưới chuẩn đại học.
Diện tích sàn xây dựng trên mỗi sinh viên năm 2025 của các trường - Dữ liệu và đồ họa: M.G.
Trường đại học Công nghiệp TP.HCM đứng đầu với 7,53m²/người học, gấp 2,7 lần trường thấp nhất là Trường đại học Công nghệ TP.HCM (2,81m²). Vị trí dẫn đầu của Trường đại học Công nghiệp TP.HCM là một trường hợp ngoại lệ chứ không nằm trong một dải liên tục.
So sánh với điều kiện về giảng viên phía trên cho thấy trường có số lượng giảng viên nhiều, quy mô lớn chưa hẳn đã có diện tích sàn xây dựng phục vụ người học cao.
Đại học Bách khoa Hà Nội (70,15% tiến sĩ) và Đại học Cần Thơ (58,40%) có tỉ lệ tiến sĩ cao và diện tích sàn khá tốt.
Đại học Kinh tế quốc dân có 64,61% tiến sĩ nhưng chỉ có 2,85m²/người học. Trường đại học Công nghiệp TP.HCM có diện tích sàn cao nhất nhưng tỉ lệ tiến sĩ chỉ 40,06%.
Số liệu diện tích sàn của Đại học Kinh tế quốc dân là một ngoại lệ. Số liệu nêu trên thống kê (2,85m2) là của năm 2024. Trong báo cáo năm 2025, diện dích sàn xây dựng/sinh viên được trường kê khai 81.47m2 dù diện tích đất và diện tích sàn xây dựng giữ nguyên như năm 2024.
Trường ghi chú cho số liệu này là bao gồm các chỉ số theo hướng dẫn xác định chỉ số đánh giá tiêu chuẩn cơ sở vật chất chuẩn đại học.
12 đại học Việt Nam doanh thu nghìn tỉ: Học phí chiếm gần hết, nghiên cứu 'lép vế'Ngày càng nhiều đại học Việt Nam đạt doanh thu nghìn tỉ đồng. Tuy nhiên học phí tiếp tục là nguồn thu chủ lực, nghiên cứu khoa học còn chiếm tỉ lệ nhỏ.