Sau mấy tháng ròng rã đặt bẫy ảnh, Ban quản lý rừng đặc dụng Đà Nẵng đã phát hiện 9 chú voi trong Khu bảo tồn loài và sinh cảnh voi thành phố Đà Nẵng.
Từ dấu chân voi con
Năm 2017, Ban quản lý đã ghi nhận có 7 con voi trong cánh rừng ở xã Quế Phước (Đà Nẵng). Cuối năm 2025, người dân đi rừng về báo có dấu chân voi con. Tin vui khiến BQL khấp khởi mừng nhưng cũng chưa dám chắc. Đơn vị liền lập kế hoạch đặt bẫy ảnh để xác thực.
Anh Nguyễn Long Ban (Phòng Bảo tồn thiên nhiên) nhớ như in, trước Tết Nguyên đán, nhóm của anh gồm 9 người đã lặn lội vượt gần 4km đường rừng gian nan để đặt bẫy ảnh.
Thời điểm đó trúng những ngày mưa dầm dề, cả nhóm ở lại rừng 6 ngày thì hứng trọn 6 ngày mưa
Cứ sáng ra, 9 người chia thành hai nhóm nhỏ phân tản đi khắp nơi đặt bẫy, tới trưa về lán ăn cơm rồi đi tiếp, tối lại về trải qua giấc ngủ dưới mưa rừng.
“Chúng tôi đặt bẫy dựa trên phát hiện của người dân và dấu vết của voi để lại như dấu chân, phân, mùi, kể cả những đàn bồ hóng thường bu bám theo đàn voi. Vì đặt bẫy ảnh chủ đích chứ không phải bẫy hệ thống nên không có cự ly nhất định giữa từng bẫy, nơi nào có khả năng cao là đặt”, anh Ban nói.
Để có thể ghi trọn những khoảnh khắc đàn voi ngang qua, các anh chọn những thân cây cao to rồi đặt máy ở độ cao khoảng 1,5 – 2m.
Mỗi điểm như thế có hai máy ảnh và một máy quay, những chiếc máy này được buộc chặt, có ổ khoá đề phòng những loài thú “tò mò” tới quậy phá, nhất là khỉ
Suốt gần cả tuần trời dầm dề với mưa, băng rừng vượt suối nhưng hy vọng về đàn voi tăng thêm quân số át cả nỗi nhọc nhằn nên chẳng ai kêu than. Cho đến khi 45 bẫy ảnh đặt ở 15 điểm tại 3 tiểu khu xong xuôi, mọi người kiểm tra chắc chắn, an toàn mới rút khỏi rừng.
Anh Ban kể thêm, “thợ săn” ảnh vào rừng ngoài việc cầm theo thiết bị định vị GPS còn phải trang bị kỹ năng, kiến thức và kinh nghiệm để ứng phó với những tình huống bất lợi có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
“Khi gặp dấu chân hay phân của voi còn mới, chúng tôi sẽ rẽ đi một hướng khác, tránh đối diện trực tiếp và xung đột với voi vì voi sống trong môi trường tự nhiên, tính tự vệ rất cao. Hơn nữa trước đây từng có người tác động đến chúng nên chúng ghi nhớ rất lâu, có thể tấn công mình”, anh chia sẻ.
Khu bảo tồn loài và sinh cảnh voi thành phố Đà Nẵng có diện tích gần 19.000 ha tại xã Quế Phước. Trong quá trình đặt bẫy ảnh, lực lượng chức năng còn phát hiện nhiều loại động vật hoang dã quý hiếm như trĩ sao, rái cá….
Giữ “mái nhà” cho voi
Sau mấy tháng trời chờ đợi, tổ công tác của anh Ban quay trở lại rừng để gỡ bẫy ảnh. Ai cũng mang trong mình sự háo hức, hồi hộp trên đường ôm hàng chục chiếc máy ảnh từ rừng về.
Những chiếc thẻ đầu tiên mở ra không có voi, chỉ có vài loại thú khác ngang qua. “Mở đến cái thẻ nhớ ảnh thứ 5 thì đàn voi hiện ra nhưng chỉ có vài con thôi, lại là những con voi lớn trong đàn trước đó.
Chúng tôi vội tìm qua thẻ nhớ video ở cùng điểm đặt máy để xem rồi tiếp tục tìm thêm các góc quay khác, phân tích dữ liệu thật cẩn thận.
Mọi người gần như nín thở, chờ từng giây và vỡ oà hét lên sung sướng khi thấy hai chú voi con mập mạp. Khoảnh khắc đó khiến chúng tôi sởn cả da gà”, anh Ban vẹn nguyên cảm xúc.
Đàn voi bước đi thong dong giữa rừng, chốc chốc đưa vòi quặp lấy cành lá cây. Hai chú voi con, một chú khoảng 5 tuổi, một chú khoảng 2 tuổi mập mạp dễ thương đi giữa đàn theo chân những con voi lớn.
Đặc biệt chú voi nhỏ tuổi nhất rất dễ thương, chạy qua chạy lại nô đùa trước bẫy ảnh nên từng thước phim ghi lại rất rõ.
Anh Ban nói, lần bẫy ảnh này phát hiện thêm hai chú voi con, cộng dồn với 7 con lớn đã ghi nhận trước đó nâng tổng số con trong đàn lên 9 con. Tuy nhiên, đây vẫn chưa phải là số liệu cuối cùng, có thể còn nhiều hơn nữa.
Nhưng có một điều những người làm công tác bảo tồn, những người gắn bó với rừng và trân trọng môi trường tự nhiên chắc chắn, đó là môi trường sống ở đây đáp ứng đủ điều kiện cho đàn voi đủ thành phần từ con đực, con cái, với các độ tuổi khác nhau phát triển.
Ở các vùng khác không có được cấu trúc đàn voi hoàn chỉnh như giữa đại ngàn Đà Nẵng. Môi trường sống lý tưởng mà anh Ban nhắc tới là cánh rừng ít đồi dốc giúp voi dễ di chuyển, nguồn thức ăn, nước uống dồi dào, và đặc biệt người dân cũng dần nâng cao ý thức về bảo vệ đàn voi.
Ông Lê Hoàng Sơn, Giám đốc Ban Quản lý rừng đặc dụng Đà Nẵng nhìn nhận đàn voi 9 con với nhiều lứa tuổi cho thấy cấu trúc đàn đang phục hồi tốt, quá trình sinh sản của voi giữa rừng an toàn và thuận lợi.
Đây cũng là minh chứng cho sự đa dạng sinh học của thiên nhiên ở Đà Nẵng.
Theo Ban quản lý, khu vực sinh sống của đàn voi rộng khoảng 10.000 ha. Để tránh sự xung đột giữa voi với con người cũng như bảo vệ môi trường sống của chúng, lực lượng chức năng đã trồng hàng rào bồ kết gai trên đường ranh giới hơn 7km.
Nhờ hàng rào xanh này mà đàn voi không còn xé rừng xuống ruộng nương của người dân tìm thức ăn, phá hoại ruộng vườn, đồ đạc nữa.
Phía người dân, ban quản lý tuyên truyền, vận động bà con ‘ôn hoà” với đàn voi, bảo vệ rừng cũng như môi trường sống của chúng.
Đơn vị cũng phối hợp với các cơ quan chức năng tính đường dài sinh kế cho người dân, bởi khi có đời sống ổn định, họ sẽ bớt tìm vào rừng tìm nguồn thu, từ đó gìn giữ được mái nhà yên bình cho đàn voi.
Không chỉ vậy, các lực lượng còn thường xuyên tuần tra, tháo dỡ các lán trại, bẫy động vật trái phép trong rừng để đảm bảo môi trường sống an toàn cho động vật.
Voi rất thích ăn tre, măng, nứa, mây…, rất may trong rừng có đầy đủ nguồn thức ăn này. Chúng cũng có trí nhớ rất tốt, nơi nào có nguồn thức ăn chúng sẽ quay trở lại rất nhiều lần. Trước đây voi từng bị người dân đuổi đánh khi ăn hoa màu của họ, nên chúng “ghim”, thấy người là dễ xảy ra xung đột.
Bây giờ có hàng rào bồ kết, voi không xuống nữa, nhưng chúng tôi vẫn thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở để bà con hiểu đặc tính của voi cũng như nguy cơ khi gặp chúng.
Từ đó bà con nâng cao ý thức tôn trọng và gìn giữ môi trường sống của voi cũng như các loại động vật hoang dã khác.