Bộ GD-ĐT cho hay chương trình xác lập rõ những yêu cầu, giá trị và chuẩn mực cần được thực hiện nhất quán trong toàn ngành ngay từ năm học 2026-2027.
Xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính và thực chất
Chương trình đặt mục tiêu xây dựng môi trường giáo dục kỷ cương, trung thực, liêm chính, thực chất, dân chủ, tôn trọng và lấy người học làm trung tâm; đổi mới tư duy và phương thức quản lý theo hướng quản trị phát triển; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan trong các hoạt động giáo dục; thực hiện nghiêm tinh thần “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật”.
Cụ thể, mục tiêu đến hết năm học 2026-2027, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi gian lận trong thi cử, nghiên cứu khoa học; hành vi nâng điểm, làm sai lệch học bạ và các hành vi thiếu trung thực khác trong giáo dục. Cùng đó, 100% đơn vị thuộc Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT, cơ sở giáo dục hoàn thành việc rà soát, loại bỏ hoặc tinh gọn các kỳ thi, cuộc thi, hội thi, hội thao không thiết thực, gây áp lực thành tích. Bên cạnh đó, 100% Sở GD-ĐT, cơ sở giáo dục không sử dụng đơn thuần điểm số, kết quả các kỳ thi, cuộc thi, hội thi để đánh giá, xếp hạng cơ sở giáo dục.
Đến năm 2030, các tiêu chí về liêm chính, trung thực, trách nhiệm nêu gương được cụ thể hóa và áp dụng thực chất trong đánh giá, xếp loại, quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng; 100% cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục xây dựng và duy trì môi trường “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật”.
“Dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” trở thành yêu cầu xuyên suốt
Một trong những điểm nhấn của chương trình là đưa tinh thần “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” thành yêu cầu xuyên suốt trong quản lý, giảng dạy, học tập, thi cử và đánh giá.
Các cơ sở giáo dục phải tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá, thi cử, tuyển sinh và kiểm định chất lượng bảo đảm khách quan, trung thực, phản ánh đúng năng lực, phẩm chất của người học; không chạy theo thành tích, không đánh đổi chất lượng thực chất lấy các chỉ tiêu hình thức. Cán bộ quản lý chịu trách nhiệm về tính trung thực, khách quan của kết quả đánh giá, thi cử; không giao chỉ tiêu áp đặt về điểm số, tỷ lệ học sinh khá, giỏi cho giáo viên.
Đối với nhà giáo, chương trình nhấn mạnh vai trò nêu gương về đạo đức, trách nhiệm, trung thực, liêm chính; đánh giá đúng sự tiến bộ thực chất và lấy sự tiến bộ của người học làm trung tâm. Đối với người học, yêu cầu được đặt ra rất rõ: Học thật để có tri thức thật, năng lực thật, trung thực trong kiểm tra, thi cử, không lạm dụng công nghệ để giả mạo kết quả.
Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo ngày càng được sử dụng rộng rãi trong giáo dục, chương trình đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng các quy định về liêm chính học thuật; phòng, chống đạo văn, làm thay, gian lận bằng công nghệ; hướng dẫn việc trích dẫn nguồn, tôn trọng bản quyền và sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm.
Khắc phục bệnh thành tích, hình thức
Một điểm nổi bật khác là chương trình gắn việc tăng cường kỷ cương với khắc phục bệnh thành tích, giảm sổ sách, cuộc thi và công việc ngoài chuyên môn, thay vì làm phát sinh thêm thủ tục cho cơ sở giáo dục và giáo viên.
Bộ GD-ĐT yêu cầu rà soát trong toàn ngành các loại hồ sơ, sổ sách, báo cáo, kỳ thi, cuộc thi, hội thi, hội thao, phong trào thi đua; tinh gọn hoặc bãi bỏ những hoạt động không thiết thực, gây áp lực thành tích.
Việc báo cáo, thống kê được định hướng thực hiện trên môi trường số theo nguyên tắc “một dữ liệu chỉ thu thập một lần”, sử dụng cho nhiều mục đích quản lý, giảm tối đa hồ sơ và báo cáo trùng lặp.
Đặc biệt, chương trình quy định không huy động, điều động giáo viên thực hiện nhiệm vụ hành chính, tham gia phong trào ngoài chức năng, nhiệm vụ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; cơ sở giáo dục không tự đặt thêm hồ sơ, sổ sách không cần thiết, phải cắt giảm các cuộc họp, phong trào hình thức. Cán bộ quản lý có trách nhiệm bảo vệ thời gian làm chuyên môn của nhà giáo, để nhà giáo dành tâm sức cho nghiên cứu bài giảng, đổi mới phương pháp và hỗ trợ người học.