Lễ hội truyền thống đền Trần Thương và Lễ Tưởng niệm 726 năm ngày mất của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn sẽ diễn ra từ ngày 25/9 đến ngày 2/10 tại Di tích quốc gia đặc biệt đền Trần Thương, xã Trần Thương, tỉnh Ninh Bình. Với hệ thống nghi lễ truyền thống cùng nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục, nghệ thuật, lễ hội tiếp tục là dịp tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với vùng đất từng giữ vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông.
Từ dấu tích kho lương nhà Trần đến không gian văn hóa cộng đồng
Đền Trần Thương là nơi thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và các tướng lĩnh nhà Trần. Vùng đất này gắn với hệ thống kho lương của nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ hai năm 1285.
Di tích được xây dựng từ thời Hậu Lê, trải qua nhiều lần tu bổ nhưng vẫn lưu giữ không gian kiến trúc, hệ thống thờ tự và nhiều hiện vật có giá trị.
Điều làm nên sức sống của di sản đền Trần Thương không chỉ nằm ở những dấu tích vật chất. Qua thời gian, các nghi lễ, lễ hội và tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần đã được cộng đồng gìn giữ, trao truyền, trở thành một phần trong đời sống văn hóa của người dân nơi đây.
Hằng năm, đền Trần Thương có hai lễ hội lớn. Lễ hội truyền thống tháng Tám gắn với ngày mất của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn vào ngày 20/8 âm lịch. Trong khi đó, Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào Rằm tháng Giêng tái hiện tục mở kho lương khao quân của quân đội nhà Trần sau chiến thắng quân Mông - Nguyên lần thứ ba năm 1288, đồng thời gửi gắm ước vọng về quốc thái dân an, mùa màng tốt tươi.
Giá trị của di tích và lễ hội đã được ghi nhận qua nhiều dấu mốc. Năm 1989, đền Trần Thương được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia; năm 2015 được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt; đến năm 2017, Lễ hội đền Trần Thương được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục bảo tồn, quản lý và phát huy đồng thời giá trị di sản vật thể và phi vật thể.
Chương trình nghệ thuật đặc sắc - kết nối quá khứ với hiện tại
Lễ hội đền Trần Thương năm 2026 là hệ thống hoạt động được tổ chức xuyên suốt nhiều ngày, kết hợp nghi lễ truyền thống với các hoạt động văn hóa, giáo dục và thể thao.
Tại lễ hội, chương trình nghệ thuật với chủ đề “Dấu thiêng muôn đời - Sáng ngời di sản” được tổ chức tại sân tâm linh khu di tích. Chương trình dự kiến có khoảng 10.000 người tham dự, với sự hiện diện của lãnh đạo Trung ương, lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, đại diện các sở, ban, ngành, địa phương cùng nhân dân và du khách.
Chương trình nghệ thuật được sử dụng để khắc họa vùng đất Trần Thương trong tiến trình dựng nước và giữ nước, đặc biệt dưới triều Trần; làm nổi bật hình tượng Trần Hưng Đạo - Đức Thánh Trần trong tâm thức cộng đồng và câu chuyện về kho lương gắn với hào khí Đông A.
Việc kết hợp công nghệ trình diễn với âm nhạc, múa và hình thức sân khấu hiện đại cũng hướng tới đưa câu chuyện di sản đến gần hơn với công chúng. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên các nền tảng số, qua đó mở rộng không gian tiếp cận lễ hội vượt ra ngoài khuôn khổ của địa điểm tổ chức.
Đáng chú ý, việc đưa học sinh đến với di tích thông qua hoạt động trải nghiệm tạo thêm một cách tiếp cận lịch sử từ chính không gian văn hóa của địa phương. Những câu chuyện về kho lương nhà Trần, về Hưng Đạo Đại vương và vùng đất Trần Thương không chỉ được tiếp nhận qua sách vở mà còn được kết nối với di tích, lễ hội và ký ức cộng đồng.
Khi lịch sử được kể lại bằng nhiều hình thức, khi khán giả trẻ được trực tiếp tìm hiểu di tích, khi người dân địa phương cùng tham gia lễ hội và khi những giá trị truyền thống tiếp tục được thực hành, di sản không chỉ được bảo tồn như một ký ức quá khứ mà còn trở thành một phần của đời sống hôm nay.
Lễ hội đền Trần Thương năm 2026 tiếp tục đặt trọng tâm vào việc kết nối quá khứ với hiện tại, để những dấu tích của một vùng đất gắn với lịch sử dân tộc được tiếp tục nhận diện, gìn giữ và lan tỏa trong đời sống cộng đồng.
Lịch trình lễ hội 2026
Lễ hội năm nay được tổ chức trong thời gian chính từ ngày 25-30/9, tức từ ngày 15 đến hết ngày 20 tháng 8 âm lịch. Trước đó, ngày 11/9 đã diễn ra Lễ xin Đức Thánh mở cửa đền.
Ngày 25/9, các hoạt động tế lễ cổ truyền được thực hiện với sự tham gia của các đội tế nam, nữ quan trong xã cùng các đoàn tế khách thập phương.
Ngày 26/9 là ngày khai mạc với nhiều hoạt động, trong đó có Liên hoan Thực hành nghi lễ Hầu Thánh lần thứ IX và chương trình giáo dục trải nghiệm “Hành trình theo dấu Kho lương Trần Thương” dành cho học sinh. Giải Cờ tướng cũng được tổ chức từ ngày này đến ngày 28/9.
Tối 26/9, lễ khai mạc được tổ chức tại Sân tâm linh đền Trần Thương, với các nghi thức dâng chúc văn bái yết, dâng hương, tuyên bố lý do, diễn văn khai mạc, nổi trống khai hội và chương trình nghệ thuật chào mừng.
Ngày 27/9 diễn ra Hội thi “Em yêu lịch sử Quê hương đền Trần Thương” lần thứ VII năm 2026, các hoạt động trải nghiệm, trò chơi dân gian và Giao lưu các đội trống hội đền Trần Thương lần thứ III.
Ngày 28/9 là đêm đầu tiên của chương trình văn nghệ “Đêm hội Trần Thương năm 2026,” với sự tham gia của các câu lạc bộ tại các thôn và trường học trên địa bàn xã.
Ngày 29/9, không gian lễ hội tiếp tục được mở rộng với Giải kéo co truyền thống, Hội thi nấu cỗ cúng dâng Thánh, Lễ Thả đèn hoa đăng, Lễ kính Thánh, chẩn tế Mông Sơn thí thực và chương trình nghệ thuật dân ca trên hồ Trần Thương.
Điểm nhấn của lễ hội là ngày 30/9, tức ngày 20/8 âm lịch, với Lễ tưởng niệm 726 năm ngày mất của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Từ sáng sớm, các nghi lễ tâm linh được thực hiện tại đền; tiếp đó là rước kiệu Thánh quanh khu vực đường tâm linh, dâng hương và Lễ tưởng niệm, trước khi đại biểu thực hiện nghi lễ tại Hậu cung.
Sau đó, Lễ tạ vào chiều 2/10 sẽ khép lại các hoạt động chính của Lễ hội năm 2026.
Với vị thế là Di tích quốc gia đặc biệt và lễ hội đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đền Trần Thương đang được định hướng trở thành một điểm đến trong hành trình du lịch văn hóa, tâm linh của Ninh Bình.
(Vietnam+)