Tháng 9, khi những cơn mưa dầm trải rộng khắp núi rừng Tây Nguyên cũng là lúc lực lượng quản lý, bảo vệ rừng tại Đà Lạt hối hả ra quân trồng thông ba lá, phủ xanh những khoảng đồi còn trống.
“Chủ nhật này, toàn đội trồng thông ở khu đèo Prenn nhé! Nếu xong sớm, anh em cố gắng chạy qua khoảnh đồi tái sinh tiểu khu 148B kiểm tra độ sinh trưởng cây”, ông Nguyễn Như Việt, Trưởng Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Viên, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, gọi điện giao nhiệm vụ cho cán bộ của đơn vị trong ngày nghỉ cuối tuần.
Quyết liệt chống xâm lấn rừng
Tại Đà Lạt, thông ba lá không đơn thuần là cây lâm nghiệp mà đã trở thành cây xanh đô thị đặc trưng, được quản lý theo cơ chế đặc biệt nghiêm ngặt.
Mới đây nhất, giữa tháng 9, anh H.N.M. (27 tuổi, ngụ khu An Sơn, phường Xuân Hương - Đà Lạt) tự ý chặt hạ một cây thông trong khuôn viên nhà, rồi quay video đăng tải lên mạng xã hội. Ngay sau đó, lực lượng chức năng phường Xuân Hương - Đà Lạt đã lập hồ sơ xử lý nghiêm theo quy định.
Ông Nguyễn Hậu, Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt, chia sẻ: "Dù cây thông nằm trong khuôn viên nhà dân, nhưng theo Quyết định 19/2026/QĐ-UBND của UBND tỉnh Lâm Đồng, đây là cây xanh đô thị. Việc chặt hạ bắt buộc phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Chúng tôi đang củng cố hồ sơ để xử lý nghiêm trường hợp này".
Du khách trải nghiệm không khí trong lành dưới rừng thông ở Đà Lạt (Ảnh: Minh Hậu).
Từ xưa đến nay, thông ba lá đã gắn liền với từng hơi thở, nếp sống của người dân phố núi Đà Lạt. Thông phủ xanh các triền đồi, soi bóng bên những ngôi biệt thự cổ, đưa tâm hồn du khách lắng đọng trong không khí lãng mạn xứ sương mù.
Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển đô thị, diện tích rừng thông đang chịu nhiều áp lực. Tại một số khu vực ven đô, tình trạng ken gốc (gọt vỏ cho cây chết khô) hoặc chặt hạ thông để chiếm đất rừng vẫn lén lút diễn ra.
Trưởng Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Viên Nguyễn Như Việt cho biết, đơn vị được giao quản lý hơn 22.300ha rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn 5 phường, gồm: Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Viên - Đà Lạt, Lang Biang - Đà Lạt, Cam Ly - Đà Lạt, Xuân Trường - Đà Lạt. Trong đó có gần 19.000ha là rừng phòng hộ bảo vệ môi trường, cảnh quan.
Những nỗ lực bảo vệ rừng đang mang lại tín hiệu tích cực: Năm 2024 ghi nhận 68 vụ vi phạm lâm luật (tác động gần 4ha đất, 180 cây thông bị hủy hoại); đến năm 2025 giảm xuống còn 48 vụ (tác động gần 2ha, 44 cây bị hủy hoại); và trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn địa bàn chỉ xảy ra 21 vụ với 16 cây rừng bị ảnh hưởng.
Lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, bảo vệ rừng thông Đà Lạt (Ảnh: Minh Hậu).
Chia sẻ về áp lực nghề nghiệp, một cán bộ giữ rừng bộc bạch, diện tích quản lý quá rộng trong khi lực lượng mỏng khiến công tác tuần tra gặp rất nhiều gian khó. Tại các khu vực giáp ranh, không ít hộ dân cố tình trồng cây ăn quả, cây công nghiệp lấn dần lên đồi thông.
"Có những vị trí hôm nay lực lượng chức năng vừa nhổ bỏ cây trồng trái phép, hôm sau người dân lại lén lút ra trồng lại. Anh em phải kiên trì bám địa bàn, mất nhiều tháng trời mới xử lý dứt điểm được một vụ việc", vị này chia sẻ.
Cắt hạ 1 cây, trồng mới 5 cây
Để bảo vệ trọn vẹn cảnh quan phố núi, chính quyền các phường của đô thị Đà Lạt đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chủ rừng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Tại các diện tích bị lấn chiếm, sau khi xử lý vi phạm, lực lượng chức năng lập tức tổ chức trồng lại rừng ngay.
Đáng chú ý, đối với các cây thông buộc phải giải tỏa để làm hạ tầng giao thông hoặc công trình công cộng, chính quyền địa phương áp dụng nghiêm quy định trồng rừng thay thế.
Du khách thư thái dạo chơi dưới những gốc thông bên bờ hồ Xuân Hương (Ảnh: Minh Hậu).
Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt Nguyễn Hậu cho biết, theo quy định quản lý cây xanh đô thị của tỉnh Lâm Đồng, trường hợp bắt buộc phải cắt hạ thông do mục đích công cộng hoặc nguy cơ ngã đổ, địa phương phải thực hiện kế hoạch trồng thay thế theo tỷ lệ nghiêm ngặt: Chặt hạ 1 cây phải trồng mới 5 cây.
Song song với công tác bảo vệ, phong trào phủ xanh đất trống đồi trọc cũng được phát động mạnh mẽ khắp các địa phương.
Tại phường Lâm Viên - Đà Lạt, nơi quản lý hơn 1.400ha rừng thông, ông Nguyễn Hoàng Phúc, Chủ tịch UBND phường cho biết, năm 2025 địa phương đã trồng mới 100.000 cây xanh, và chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026 đã trồng bổ sung hơn 8.000 cây.
Tương tự, tại phường Langbiang - Đà Lạt, chính quyền địa phương đã phối hợp với Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà thu hồi triệt để các diện tích đất bị lấn chiếm, tổ chức trồng tái sinh thành công gần 35.000 cây thông ba lá.
Sự quyết liệt của chính quyền cùng tinh thần chung tay của cộng đồng đang góp phần quan trọng giữ gìn "mảng xanh" đại ngàn, bảo tồn nguyên vẹn "hồn - cốt" thơ mộng của thành phố ngàn hoa.
Con đường quanh co thơ mộng dưới tán thông xanh mát ở Đà Lạt (Ảnh: Minh Hậu).