Nộp gần 1,35 tỷ đồng vẫn chưa được xóa nợ
Ông Nguyễn Văn H. ở Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng) được UBND TP P. cấp một lô đất tái định cư tại khu dân cư Đ. Ngày 31/1/2012, ông được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó ghi nợ tiền sử dụng đất 172,5 triệu đồng.
Ngày 29/11/2019, ông H. làm đơn đề nghị trả khoản nợ này. Tuy nhiên, do đã quá 5 năm kể từ ngày ghi nợ, Chi cục Thuế TP P. ban hành thông báo yêu cầu ông nộp hơn 1,3 tỷ đồng, tính theo giá đất tại thời điểm trả nợ.
Ngày 30/12/2019, ông H. đã nộp đủ số tiền trên vào ngân sách nhà nước. Dù vậy, khoản nợ tiền sử dụng đất vẫn chưa được xóa trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Ngày 27/2/2021, ông H. tiếp tục làm đơn đề nghị trả nợ tiền sử dụng đất. Chi cục Thuế TP P. sau đó ban hành thông báo yêu cầu ông nộp 80,5 triệu đồng tiền sử dụng đất, 92 triệu đồng tiền cơ sở hạ tầng và hơn 4,3 triệu đồng tiền chậm nộp.
Ông H. đã nộp đủ các khoản tiền này. Sau đó, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai TP P. xác nhận ông đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo các chứng từ nộp tiền ngày 27/2/2021, thay vì chứng từ nộp gần 1,35 tỷ đồng trước đó.
Cho rằng việc thu hơn 1,3 tỷ đồng theo thông báo năm 2019 là không đúng quy định, trong khi khoản tiền đã nộp không được xử lý để xóa nợ, ông H. khiếu nại các quyết định giải quyết khiếu nại của cơ quan thuế.
Ông H. khởi kiện, yêu cầu tòa án hủy hai quyết định giải quyết khiếu nại và thông báo nộp nợ tiền sử dụng đất; đồng thời buộc cơ quan thuế giải quyết hồ sơ trả nợ theo quy định và hoàn trả hơn 1,3 tỷ đồng đã thu.
Tòa tuyên hủy các quyết định, buộc hoàn trả tiền cho dân
Trong quá trình giải quyết vụ án, Cục trưởng Cục Thuế tỉnh B. cho rằng, việc Chi cục Thuế TP P. xác định lại tiền sử dụng đất theo giá tại thời điểm trả nợ và ban hành thông báo thu hơn 1,3 tỷ đồng là đúng quy định, do ông H. đã quá thời hạn 5 năm kể từ ngày ghi nợ.
Theo quan điểm của Cục trưởng Cục Thuế tỉnh B., ông H. đã nộp số tiền này vào ngân sách nhà nước ngày 30/12/2019. Tuy nhiên, khi ông H. tiếp tục đề nghị trả nợ vào tháng 2/2021, Chi cục Thuế TP P. đã không căn cứ sổ theo dõi nợ để xác định chính xác tình trạng khoản nợ, dẫn đến việc tiếp tục ban hành thông báo thu tiền sử dụng đất, tiền cơ sở hạ tầng và tiền chậm nộp.
Cục trưởng Cục Thuế tỉnh B. cũng xác định thông báo năm 2019 chưa tính khoản tiền cơ sở hạ tầng 92 triệu đồng mà ông H. còn phải nộp theo hồ sơ. Dù vậy, người bị kiện cho rằng khiếu nại của ông H. không có cơ sở để giải quyết.
Tại phiên tòa, đại diện của Chi cục Thuế TP P. và Chi cục trưởng Chi cục Thuế TP P. (các chủ thể được kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng bởi Thuế cơ sở X., tỉnh Lâm Đồng) thống nhất với ý kiến nêu trên, không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông H.
HĐXX nhận định, khi ông H. nộp hơn 1,3 tỷ đồng ngày 30/12/2019, Nghị định 79/2019/NĐ-CP đã có hiệu lực. Theo quy định chuyển tiếp tại nghị định này, trường hợp ghi nợ tiền sử dụng đất trước ngày 1/3/2016 và chưa thanh toán hết nợ tại thời điểm nghị định có hiệu lực được tiếp tục thanh toán theo chính sách và giá đất tại thời điểm cấp giấy chứng nhận đến hết ngày 28/2/2021.
Do đó, dù thông báo thu tiền được ban hành đúng quy định tại thời điểm ban hành, khi ông H. chưa thực hiện nghĩa vụ theo thông báo mà quy định mới đã có hiệu lực, Chi cục Thuế TP P. phải thu hồi thông báo cũ và ban hành thông báo mới phù hợp với chính sách chuyển tiếp. Việc tiếp tục thực hiện thông báo cũ là không phù hợp với quy định pháp luật.
Tòa cũng xác định các quyết định giải quyết khiếu nại của Chi cục trưởng Chi cục Thuế TP P. và Cục trưởng Cục Thuế tỉnh B. đã không chấp nhận khiếu nại của ông H., xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của ông. Riêng quyết định giải quyết khiếu nại lần hai còn vượt quá phạm vi khiếu nại.
Do đó, TAND tỉnh Lâm Đồng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện, hủy quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu ngày 25/7/2023 của Chi cục trưởng Chi cục Thuế TP P.; hủy quyết định giải quyết khiếu nại lần hai ngày 12/1/2024 của Cục trưởng Cục Thuế tỉnh B.; đồng thời hủy thông báo nộp nợ tiền sử dụng đất ngày 2/12/2019.
Tòa buộc Chi cục Thuế TP P. (nay là Thuế cơ sở X., tỉnh Lâm Đồng) thực hiện nhiệm vụ, công vụ trong việc giải quyết hồ sơ trả nợ tiền sử dụng đất và hoàn trả cho ông H. số tiền hơn 1,3 tỷ đồng.
(Bài viết dựa trên Bản án số 186/2025/HC-ST ngày 21/11/2025 của TAND tỉnh Lâm Đồng)