Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển quyết định trao Giải Nobel Vật lý năm 2026 cho Francis Halzen “vì những đóng góp mang tính quyết định đối với Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện các neutrino năng lượng cao có nguồn gốc từ vũ trụ”.
Ông Francis Halzen đặt nền móng cho lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới với ý tưởng sử dụng lớp băng vĩnh cửu tại Nam Cực để phát hiện những hạt bí ẩn mang tên neutrino. Ý tưởng này dẫn đến sự ra đời của Đài quan sát Neutrino IceCube, công trình cho phép các nhà khoa học phát hiện và theo dõi những neutrino bắt nguồn từ các vùng xa xôi của vũ trụ.
Nhà khoa học Francis Halzen. (Ảnh: nobelprize)
Năm 2025, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển trao giải Nobel Vật lý cho ba nhà khoa học John Clarke, Michel H. Devoret và John M. Martinis bởi “phát hiện đường hầm cơ học lượng tử vĩ mô và lượng tử hóa năng lượng trong mạch điện”. Công trình này mở ra khả năng thực hiện các phép đo siêu nhạy trong máy chụp cộng hưởng từ (MRI), đồng thời đặt nền tảng cho việc phát triển điện thoại di động và máy tính có hiệu năng cao hơn.
Loạt giải Nobel năm nay bắt đầu được công bố vào hôm 5/10 với giải Nobel Y sinh, được trao cho ba nhà khoa học có công trình dẫn tới việc phát triển một công cụ sử dụng ánh sáng để giải mã cơ chế hoạt động của não bộ.
Nobel là giải thưởng quốc tế do Quỹ Nobel tại Stockholm lập ra từ năm 1901 dựa trên tài sản của Alfred Nobel, nhà phát minh kiêm doanh nhân Thụy Điển. Giải được trao thường niên cho những cá nhân và tổ chức có cống hiến nổi bật trong các lĩnh vực Y sinh, Hóa học, Vật lý, Văn học, Hòa bình. Năm 1968, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển lập ra Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển cho Khoa học kinh tế để tưởng nhớ Nobel, còn gọi là giải Nobel Kinh tế. Năm nay, số tiền thưởng cho mỗi hạng mục là 12 triệu kronor Thụy Điển (khoảng 1,2 triệu USD), tăng 1 triệu kronor so với năm 2025.
Hồng Anh(VOV.VN)Link: https://vov.vn/the-gioi/nobel-vat-ly-2026-vinh-danh-nha-khoa-hoc-san-hat-bi-an-tu-vu-tru-post1338915.vov