Trong cuộc mít tinh tối 5/10 tại Grand Island, bang Nebraska, Tổng thống Donald Trump tiếp tục quả quyết rằng giá xăng tăng chỉ mang tính tạm thời và đây là cái giá hoàn toàn xứng đáng trong cuộc chiến với Iran.
Sau đó, ông bất ngờ đưa ra tuyên bố dường như không có trong kịch bản. "Họ có thể xóa sổ cả một thành phố", Tổng thống nói. "Cứ để họ xóa sổ Los Angeles. Cứ để họ xóa sổ San Diego. Đó là cái giá rất nhỏ và mọi chuyện sẽ kết thúc rất nhanh thôi".
Tổng thống Donald Trump tại buổi vận động ở Grand Island, bang Nebraska, ngày 5/10. Ảnh: AP
Dù Nhà Trắng nhanh chóng lên tiếng giải thích rằng ý Tổng thống Trump muốn nói là ngăn Iran sở hữu năng lực tấn công Los Angeles, San Diego chứ không phải "xóa sổ" hai thành phố này, bình luận của ông đã thổi bùng làn sóng giận dữ và chỉ trích từ cả lưỡng đảng.
Los Angeles và San Diego là hai vùng đô thị lớn nhất miền nam bang California, với dân số lên tới hàng triệu người, đồng thời tập trung nhiều căn cứ quân sự trọng yếu, trung tâm thương mại quốc tế và hạ tầng kinh tế cốt lõi. Hiện không có bằng chứng nào cho thấy Iran sở hữu vũ khí đủ tầm bắn tới lục địa Mỹ hay có sức mạnh xóa sổ các thành phố như vậy.
'Không phải vật tế thần'
Thống đốc California Gavin Newsom lập tức đáp trả trên mạng xã hội, liên hệ phát biểu từ Tổng thống Trump với việc chính quyền vừa điều động lực lượng liên bang tới khu vực.
"Sau khi điều Vệ binh Quốc gia và thủy quân lục chiến tới kiểm soát California, ông Donald Trump giờ lại xúi giục kẻ thù nước ngoài 'xóa sổ' Los Angeles và San Diego", Thống đốc Newsom viết. "Ông ấy thực sự đang mất kiểm soát".
Thị trưởng San Diego Todd Gloria cũng phản đối gay gắt phát biểu của Tổng thống. "San Diego không phải vật tế thần", ông viết. "Chúng tôi không phải thứ có thể tùy nghi vứt bỏ và chúng tôi không bao giờ là 'cái giá nhỏ phải trả'. Đừng lôi thành phố của chúng tôi vào những lời bốc đồng về chiến sự".
Thị trưởng Los Angeles Karen Bass gọi phát biểu của Tổng thống Trump là "nguy hiểm", cho rằng chúng "tiềm ẩn nguy cơ đe dọa trực tiếp đến an toàn của chúng ta".
"Tổng thống là người bảo vệ đất nước, chứ không phải chủ động đe dọa đất nước và kích động các cuộc tấn công vào sinh mạng người dân Mỹ", bà viết trên X. Thị trưởng Los Angeles sau đó thêm rằng giải thích của Nhà Trắng "không liên quan gì" tới những lời ông Trump nói ra.
Một số nghị sĩ khi lên tiếng chỉ trích phát biểu của ông Trump lại nhấn mạnh thực tế rằng San Diego vốn là nơi tập trung đông đảo quân nhân và khí tài quân đội Mỹ.
Ông Trump gợi ý để Iran 'xóa sổ Los Angeles, San Diego'
Tổng thống Trump phát biểu "để Iran xóa sổ Los Angeles và San Diego" tại buổi mít tinh ở Grand Island, bang Nebraska, ngày 5/10. Video: X/@Acyn
"Cử tri của tôi, trong đó có nhiều quân nhân đang tại ngũ, cựu binh cùng gia đình họ, không phải 'cái giá nhỏ có thể chấp nhận được' trong cuộc chiến của ông Trump", nghị sĩ Dân chủ Sara Jacobs viết trên mạng xã hội.
Chiến lược gia đảng Dân chủ Roger Salazar, phó thư ký báo chí Nhà Trắng dưới thời chính quyền Bill Clinton, cho rằng phát biểu của Tổng thống Trump "vượt quá mọi giới hạn chịu đựng" và "cực kỳ cẩu thả".
"Đã có ít nhất 19 quân nhân thiệt mạng trong cuộc chiến với Iran do ông Trump khơi mào, trong đó có Noah Tietjens, người bang Nebraska", thượng nghị sĩ Dân chủ đại diện bang California Alex Padilla viết, nhắc tới phát biểu của Tổng thống ở Grand Island. "Giờ đây, ông Trump lại đứng ở Nebraska, vừa mời gọi đối thủ cuộc tấn công vào ngay lãnh thổ Mỹ, đẩy hàng triệu người dân cùng hàng trăm nghìn quân nhân vào nguy hiểm, vừa cố lôi kéo người Mỹ hò reo, cổ vũ cho một đòn đánh vào chính đất nước mình".
Ngay cả các thành viên đảng Cộng hòa cũng phản ứng với phát biểu của ông Trump. Jim Desmond, ứng viên đảng Cộng hòa đang chạy đua vào ghế Hạ viện đại diện khu vực San Diego, tuyên bố không thành phố nào của Mỹ "nên bị coi là vật hy sinh".
"Tôi từng gia nhập hải quân để bảo vệ người dân Mỹ, chứ không phải xóa bỏ các thành phố Mỹ như một cái giá có thể chấp nhận được của cuộc chiến", ông viết. "Nhiệm vụ của chúng ta là giữ an toàn cho người dân Mỹ, kiên quyết đối đầu với kẻ thù và đảm bảo mối đe dọa như vậy không bao giờ trở thành hiện thực".
Bàng hoàng và thất vọng
Jessica, thợ làm tóc 28 tuổi tại Los Angeles, không khỏi bàng hoàng khi lướt mạng xã hội và thấy Tổng thống Trump gợi ý Iran nên "xóa sổ" quê hương cô.
"Tôi chỉ thắc mắc rốt cuộc ông ấy muốn truyền tải thông điệp gì?", cô nói. "Ông ấy ghét chúng tôi. Ông ấy ghét Los Angeles, ghét bất kỳ bang nào theo phe Dân chủ. Thật sự quá cay đắng".
Jens Midthun, sống ở trung tâm Los Angeles, cho rằng Tổng thống Trump luôn cố khắc họa thành phố này như một "địa ngục trần gian". "Lẽ ra Tổng thống nên giải quyết các đại sự quốc gia, thay vì cứ mãi ám ảnh với những người dân tuyệt vời, nhân hậu của Los Angeles", ông nói thêm.
Tại San Diego, thành phố vốn là nơi sinh sống của khoảng 250.000 cựu chiến binh, Gil Field, giám đốc truyền thông của một tổ chức phản chiến địa phương, nhận xét "tuyên bố từ Tổng thống Trump không khác gì lời ngụ ý rằng ông ấy sẵn sàng bỏ rơi chúng tôi".
"Thật kinh khủng và chúng tôi thực sự thất vọng", ông nói thêm.
Tàu chiến neo đậu tại Căn cứ Hải quân San Diego. Ảnh: San Diego Union-Tribune
Dù vậy, nhiều người ủng hộ Tổng thống Trump vẫn bỏ ngoài tai những tiếng nói phản đối. Blake Marnell, người thường xuyên diện bộ vest họa tiết tường gạch mô phỏng bức tường biên giới của ông Trump, hiện sống tại San Diego và cũng tham dự cuộc vận động ở Nebraska, khẳng định ông "hoàn toàn ủng hộ" quan điểm của Tổng thống.
"Không có gì sai khi đề cập tới điều đó lúc này nếu đặt vào đúng bối cảnh. Bài phát biểu phù hợp với một buổi vận động tranh cử nơi Tổng thống đang nói chuyện với những cử tri nòng cốt của mình", Marnell cho biết hôm 6/10.
Craig DeLuz, đại diện tổ chức Đảng viên Cộng hòa California (CRA), thừa nhận đây chắc chắn không phải phát ngôn đắt giá nhất của Tổng thống, nhưng cho rằng ông Trump chỉ muốn xoáy vào một thực tế lớn hơn rằng mối đe dọa đang treo lơ lửng trên đầu những thành phố này.
"Tổng thống muốn nói rằng chính chúng ta mới là mục tiêu. Các thành phố đó đang nằm trong tầm ngắm và đây là lý do ông ấy phải lao vào cuộc chiến với Iran", DeLuz giải thích.
Vũ Hoàng (Theo AFP, Reuters, Guardian, USA Today)