Bên cạnh việc giới thiệu sách, tổ chức các hoạt động giao lưu, hội sách năm nay có nhiều hình thức tiếp cận công nghệ, tạo nên trải nghiệm mới cho bạn đọc. Từ đây, cũng gợi mở yêu cầu tiếp tục đổi mới cách tổ chức, mở rộng đối tượng bạn đọc và đưa các hoạt động khuyến đọc đi sâu hơn vào đời sống.
Sách Hà Nội lần thứ 11 có hơn 30 đơn vị xuất bản, phát hành tham gia, giới thiệu hàng nghìn tựa sách thuộc nhiều lĩnh vực. Hai không gian chuyên đề “Văn hiến Thăng Long-Hà Nội” và “Sách mở tri thức-Công nghệ dẫn tương lai” giúp công chúng tiếp cận giá trị lịch sử, văn hóa của Thủ đô qua sách và các hoạt động trải nghiệm, đồng thời giới thiệu những hình thức xuất bản mới, như: Sách điện tử, sách nói, sách đa phương tiện, nhóm nội dung về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Điểm nhấn đáng ghi nhận của hội sách năm nay là các cuộc giao lưu, tọa đàm đã tạo được chuỗi giao lưu rộng hơn về sách, con người và đời sống Thủ đô. Chương trình “Hà Nội Thành phố, gương mặt, con người” với sự tham gia của nhà văn Nguyễn Trương Quý, Tiến sĩ Đỗ Thanh Nga và họa sĩ Trần Thị Thanh Thủy đã đưa người đọc trở lại với Hà Nội qua nhiều lớp ký ức, từ những trang viết của Thạch Lam, Hoàng Đạo Thúy, Doãn Kế Thiện, Tô Hoài… đến những nét ký họa về phố phường và kiến trúc đô thị.
Nhà văn Nguyễn Trương Quý gợi mở cách đọc Hà Nội qua nhiều “đường dẫn”, trong đó mỗi tác giả, mỗi tác phẩm lại giúp người đọc nhận ra diện mạo khác của thành phố. Tiến sĩ Đỗ Thanh Nga chia sẻ: Nhiều người từng biết một Hà Nội trầm tư, thanh lịch qua những trang sách; đến khi trực tiếp trải nghiệm đời sống đô thị hiện tại, lại ngỡ ngàng trước một Hà Nội nhiều âm thanh, nhịp điệu. Đây cũng là gợi ý để nhìn nhận Hà Nội như một đô thị luôn vận động, nhiều lớp văn hóa cùng tồn tại, bổ sung cho nhau.
Ở góc nhìn kiến trúc, họa sĩ Trần Thị Thanh Thủy cho thấy, ký họa có thể trở thành cách lưu giữ ký ức đô thị, khi mỗi công trình, góc phố được nhìn từ hình ảnh trực quan cùng câu chuyện của những người từng sống, từng gắn bó với nơi ấy. Chia sẻ từ giới chuyên môn trong quá trình giao lưu với công chúng cho thấy giá trị của hội sách nằm ở khả năng mở ra những cuộc gặp giữa văn chương, nghiên cứu, kiến trúc và đời sống.
Tại Hội Sách Hà Nội lần thứ 11, công nghệ được ứng dụng theo nhiều hình thức phong phú. Bên cạnh sách điện tử, sách nói và xuất bản đa phương tiện, việc giới thiệu các tài nguyên và dịch vụ thư viện trên môi trường số được triển khai khá sinh động. Hoạt động hướng dẫn đăng ký thẻ thư viện trực tuyến tạo kết nối khá thiết thực, đó là từ trải nghiệm ghé thăm hội sách, bạn đọc có thể tiếp tục tìm kiếm sách, tài liệu sau khi sự kiện kết thúc. Nếu được hướng dẫn đầy đủ cách sử dụng, đây có thể là một trong những hình thức công nghệ có giá trị lâu dài.
Công nghệ được thể hiện qua các nội dung về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có “Tủ sách Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số”. Việc bố trí, chăm chút khu vực nội dung cho nhóm sách này cho thấy Ban Tổ chức sự kiện đã rất quan tâm tới những lĩnh vực tri thức đang tác động trực tiếp đến đời sống. Các chủ đề như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, an toàn thông tin và công nghệ số được đưa vào nội dung giới thiệu sách, giúp người đọc tiếp cận công nghệ từ góc độ tri thức thay vì chỉ từ trải nghiệm thiết bị.
Bên cạnh đó, công nghệ cũng được sử dụng để làm mới cách giới thiệu di sản và sách về Hà Nội. Cùng với “Tủ sách Thăng Long ngàn năm văn hiến”, “Tủ sách điện tử Văn Miếu-Quốc Tử Giám”… các hoạt động giới thiệu tư liệu, thư pháp… đã mang đến cách tiếp cận di sản thông qua cả sách và phương tiện số. Đây là hướng đáng chú ý bởi với các tư liệu lịch sử, văn hóa, việc số hóa giúp mở rộng khả năng tiếp cận, nhất là đối với học sinh, sinh viên và du khách không có điều kiện tìm hiểu trực tiếp từng nguồn tư liệu. Theo giới chuyên môn, càng có nhiều hình thức công nghệ, yêu cầu đặt ra càng rõ về cách sử dụng, chất lượng nội dung, bản quyền, sức hấp dẫn. Đây là điểm cần được nhìn rõ khi đánh giá bước chuyển công nghệ của các hội sách. Khi thử nghiệm công nghệ, cần chọn lọc và đặt hiệu quả kết nối với thư viện, trường học và đời sống.
Hội Sách Hà Nội lần thứ 11 khép lại, cách thức đổi mới trong việc đưa sách đến với công chúng mở ra thêm nhiều khả năng cho các kỳ tổ chức tiếp theo. Sáng tạo về văn hóa đọc cần được nối dài từ ngày hội đến đời sống, từ trải nghiệm mang tính sự kiện đến nhu cầu đọc lâu dài để tạo nên giá trị bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thực tiễn văn hóa đọc.
THỤY PHƯƠNG