Nếu một nốt ruồi có dấu hiệu bất thường, cách an toàn nhất là để bác sĩ đánh giá thay vì cố loại bỏ nó bằng các phương pháp chưa được kiểm chứng - Ảnh: cancer.gov
Nốt ruồi là những vùng da chứa tập trung các tế bào tạo sắc tố. Chúng có thể xuất hiện từ nhỏ hoặc hình thành thêm trong quá trình trưởng thành. Một số nốt ruồi có thể thay đổi nhẹ theo tuổi, nội tiết hoặc các yếu tố khác mà không đồng nghĩa với ung thư.
Điều đáng chú ý là sự thay đổi bất thường theo thời gian, đặc biệt khi nốt ruồi trở nên khác biệt rõ rệt so với những nốt còn lại trên cơ thể.
5 dấu hiệu trên nốt ruồi cần đặc biệt chú ý
Các bác sĩ da liễu thường sử dụng quy tắc ABCDE để giúp nhận biết những tổn thương da có đặc điểm đáng nghi.
A - Asymmetry, bất đối xứng: Khi tưởng tượng chia nốt ruồi thành hai phần, hai nửa không tương đồng về hình dạng có thể là dấu hiệu cần kiểm tra.
B - Border, bờ không đều: Nốt ruồi thông thường thường có đường viền tương đối rõ. Ngược lại, một tổn thương có bờ nham nhở, khía vào, lượn sóng hoặc không rõ ranh giới cần được chú ý.
C - Color, màu sắc không đồng nhất: Nốt ruồi có nhiều màu khác nhau, chẳng hạn xen kẽ nâu, đen, đỏ, trắng hoặc xanh, đáng lưu ý hơn một nốt có màu tương đối đồng nhất.
D - Diameter, đường kính lớn: Melanoma thường có kích thước trên 6mm khi được phát hiện, tương đương khoảng kích thước một cục tẩy bút chì. Tuy nhiên, không nên dùng mốc 6mm để tự loại trừ nguy cơ, bởi melanoma vẫn có thể nhỏ hơn kích thước này.
E - Evolving, thay đổi theo thời gian: Đây là dấu hiệu đặc biệt quan trọng. Nốt ruồi lớn nhanh, đổi màu, thay đổi hình dạng, trở nên nổi cao hơn hoặc xuất hiện những biểu hiện mới như ngứa, đau, chảy máu đều nên được bác sĩ da liễu đánh giá.
American Academy of Dermatology (AAD) khuyến cáo kiểm tra chuyên khoa khi một nốt ruồi mới xuất hiện, khác biệt rõ so với những nốt khác hoặc đang thay đổi.
Không phải nốt ruồi bất thường nào cũng là ung thư
Một nốt ruồi có hình dạng không hoàn toàn tròn hoặc kích thước khá lớn không đồng nghĩa với việc đó là ung thư. Nốt ruồi ở mỗi người có thể khác nhau về kích thước, hình dạng và màu sắc; một số nốt cũng có thể thay đổi chậm theo thời gian. Điều quan trọng là nhận ra những thay đổi mới hoặc khác thường so với chính nốt ruồi đó trước đây.
Nốt ruồi ở mỗi người có thể khác nhau về kích thước, hình dạng và màu sắc. Một số nốt cũng có thể thay đổi theo tuổi mà không phải vấn đề nghiêm trọng. Điều khiến bác sĩ quan tâm hơn là nốt ruồi đang có sự thay đổi mới và rõ rệt.
Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI), melanoma có thể bắt đầu từ một nốt ruồi đã có sẵn nhưng cũng có thể xuất hiện dưới dạng một vùng sắc tố mới trên da. Những thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc của nốt ruồi là những dấu hiệu cần được đánh giá.
Đáng chú ý, melanoma không nhất thiết phải gây đau. Một nốt ruồi có vấn đề có thể ngứa, chảy máu hoặc đóng vảy, nhưng cũng có trường hợp gần như không gây bất kỳ cảm giác nào. Vì vậy, không nên chờ đến khi nốt ruồi đau mới đi khám.
Khi tự kiểm tra da, mọi người cũng không nên chỉ nhìn những vùng thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng. Hãy để ý cả da đầu, sau tai, lưng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, giữa các ngón chân và vùng quanh móng. Đây là những vị trí dễ bị bỏ sót khi quan sát cơ thể.
Nếu nốt ruồi thay đổi kích thước, màu sắc hoặc mới xuất hiện, đó có thể là dấu hiệu không an toàn - Ảnh minh họa
Khi nào nên đi khám nốt ruồi?
Nếu nhận thấy một nốt ruồi thay đổi nhanh về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc, đặc biệt khi kèm theo ngứa, đau, chảy máu, đóng vảy hoặc không lành, bạn nên đi khám bác sĩ da liễu thay vì tự tìm cách xử lý tại nhà.
Một trường hợp khác cũng đáng chú ý là một nốt ruồi mới xuất hiện ở tuổi trưởng thành, nhất là khi nó có vẻ khác biệt hoàn toàn so với những nốt ruồi khác trên cơ thể. Đây được xem là một trong những dấu hiệu cần kiểm tra.
Bác sĩ có thể quan sát tổn thương bằng thiết bị soi da để đánh giá kỹ hơn. Nếu có nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định lấy một phần hoặc toàn bộ tổn thương để kiểm tra dưới kính hiển vi. Đây mới là cơ sở để xác định tổn thương có phải melanoma hay không.
Việc tự kiểm tra da tại nhà vẫn rất hữu ích. Không cần phải quá lo lắng trước mỗi nốt ruồi, nhưng nên hình thành thói quen quan sát cơ thể định kỳ để nhận ra những thay đổi mới. Có thể chụp lại những nốt ruồi đáng chú ý để so sánh sau một thời gian.
Điều quan trọng nhất là không tự tẩy, đốt hoặc cắt nốt ruồi tại nhà. Nếu một nốt ruồi có dấu hiệu bất thường, cách an toàn nhất là để bác sĩ đánh giá thay vì cố loại bỏ nó bằng các phương pháp chưa được kiểm chứng.
Phát hiện sớm melanoma có ý nghĩa rất lớn đối với việc điều trị. Vì vậy, thay vì lo lắng về từng nốt ruồi trên cơ thể, hãy tập trung vào một câu hỏi đơn giản: "Nốt ruồi này có khác trước đây không?". Nếu câu trả lời là có, đó là lúc nên để bác sĩ da liễu kiểm tra.
Người có nhiều nốt ruồi có nguy cơ ung thư da cao hơn?Không phải nốt ruồi nào cũng nguy hiểm, nhưng một nghiên cứu quy mô lớn vừa công bố cho thấy số lượng nốt ruồi trên cơ thể có thể là một trong những dấu hiệu giúp đánh giá nguy cơ mắc ung thư hắc tố da (melanoma), loại ung thư da nguy hiểm nhất hiện nay.