Hà Nội vốn là một trong những đô thị có quy mô chăn nuôi, giết mổ và mức tiêu thụ thịt lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, bài toán kiểm soát nguồn gốc thực phẩm trong nhiều năm liền gặp trở ngại lớn bởi tình trạng giết mổ tự phát, rải rác trong các khu dân cư.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trước khi Kế hoạch số 283 được ban hành vào cuối năm 2025, toàn địa bàn có tới 701 cơ sở giết mổ, nhưng 666 cơ sở trong số đó là các lò mổ thủ công, chiếm gần 95%. Việc giết mổ phân tán không chỉ biến nhiều ngõ ngách thành "điểm nóng" ô nhiễm môi trường, phát sinh chất thải chưa qua xử lý, mà còn tạo ra kẽ hở lớn khiến cơ quan thú y rất khó truy xuất nguồn gốc, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên đàn vật nuôi.
Nhằm chấm dứt tình trạng buông lỏng này, thành phố đã triển khai đồng loạt các biện pháp yêu cầu các hộ kinh doanh ký cam kết dừng hoạt động hoặc chuyển đổi mô hình. Đến đầu tháng 9/2026, toàn bộ 100% UBND xã, phường đã ban hành văn bản chỉ đạo và thành lập các tổ kiểm tra liên ngành để giám sát hiện trường.
Kết quả, thành phố đã chính thức xóa sổ các lò mổ tự phát, không để phát sinh điểm giết mổ mới. Các hộ hành nghề đủ điều kiện đã được vận động chuyển dịch vào 71 cơ sở giết mổ tập trung và tập trung tạm thời đang hoạt động trên địa bàn.
Tại hệ thống cơ sở tập trung này, mỗi ngày cơ quan chuyên môn kiểm soát bình quân khoảng 6.500 con lợn, 85.000 con gia cầm và 300 con trâu, bò trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ. Quy trình được thực hiện khép kín: gia súc, gia cầm khi đưa vào đều phải có giấy tờ kiểm dịch rõ ràng, được bác sĩ thú y khám lâm sàng trước khi hạ thịt và kiểm tra thân thịt, đóng dấu kiểm soát trước khi vận chuyển đi tiêu thụ.
Ông Nguyễn Hữu Thảo, Trưởng phòng Quản lý dịch bệnh (Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội), khẳng định việc tổ chức lại theo hướng tập trung là giải pháp cốt lõi để bảo đảm an toàn dịch bệnh ngay từ mắt xích đầu tiên của chuỗi cung ứng thực phẩm.
Khép kín chuỗi cung ứng bằng mạng lưới 28 cơ sở quy hoạch
Song song với việc vận động và di dời, các lực lượng chức năng thành phố tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất tại các tuyến đường vận chuyển và các khu chợ dân sinh. Từ giữa năm 2025 đến nay, cơ quan chức năng đã phối hợp triệt phá, xử lý 3 vụ vận chuyển, giết mổ và kinh doanh thịt lợn nhiễm virus Dịch tả lợn châu Phi, tiến hành tiêu hủy toàn bộ số lượng tang vật và khởi tố 10 đối tượng liên quan.
Đồng thời, 2 cơ sở giết mổ có vi phạm quy định vệ sinh thú y cũng đã bị xử phạt hành chính với tổng số tiền 48 triệu đồng. Các biện pháp xử lý nghiêm này đã tạo sức răn đe rõ rệt, ngăn chặn nguồn thịt bẩn thẩm thấu vào bữa ăn người dân.
Ở cấp cơ sở, chính quyền các địa phương cũng siết chặt quản lý tại các chợ truyền thống. Điển hình tại phường Việt Hưng, các ban quản lý chợ đã yêu cầu toàn bộ tiểu thương kinh doanh ký cam kết không tổ chức mổ gia súc, gia cầm sống ngay trong khuôn viên chợ; kiên quyết từ chối tiếp nhận các loại thịt không có dấu kiểm soát thú y hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ. Các băng rôn tuyên truyền cũng được căng treo tại các chợ lớn như Kim Quan, Diêm Gỗ, Quán Tình nhằm nâng cao ý thức giám sát của người tiêu dùng.
Để giải quyết căn cơ nhu cầu tiêu thụ thực phẩm trong dài hạn và không để tái diễn tình trạng giết mổ tự phát khi các cơ sở tạm thời hết thời hạn hoạt động, ngày 16/8/2026, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 4314 phê duyệt quy hoạch Mạng lưới cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung. Theo quy hoạch này, thành phố bố trí 28 cơ sở giết mổ quy mô lớn đặt tại 25 xã ngoại thành.
Mạng lưới 28 cơ sở mới được thiết kế đồng bộ theo tiêu chuẩn công nghiệp và bán công nghiệp, có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn và kết nối giao thông thuận lợi, sẵn sàng tiếp nhận toàn bộ các hộ giết mổ gia súc, gia cầm trên địa bàn vào hoạt động lâu dài.
Trong giai đoạn tới, ngành nông nghiệp Hà Nội tiếp tục phối hợp với các huyện tập trung thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng các cơ sở mới theo quy hoạch, đồng thời tối ưu hóa công suất của 71 cơ sở hiện hữu. Sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt từ hơn 660 lò mổ thủ công sang mạng lưới tập trung có kiểm soát không chỉ giải quyết bài toán môi trường sống cho người dân Thủ đô, mà còn tạo nền tảng vững chắc để xây dựng chuỗi thực phẩm sạch, minh bạch và an toàn bền vững.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.