NSND Xuân Đàm khép lại một đời nặng nghĩa với sân khấu

Nguồn ảnh: Thanh Niên

NSND, đạo diễn Xuân Đàm, một trong những nghệ sĩ có nhiều đóng góp cho sân khấu Việt Nam và đời sống văn hóa - nghệ thuật Quảng Trị, vừa qua đời ở tuổi 96. Ông có 65 năm tuổi Đảng.

NSND Xuân Đàm, người vừa qua đời ngày 14.9 ở tuổi 96 tại Quảng Trị, là một trong những nghệ sĩ có nhiều đóng góp cho sân khấu Việt Nam và đời sống văn hóa - nghệ thuật Quảng Trị. Ông qua đời, để lại nỗi tiếc thương cho gia đình, người thân, bè bạn và những người yêu sân khấu.

Sinh ra tại làng Lập Thạch, nay thuộc phường Đông Lễ, tỉnh Quảng Trị, Xuân Đàm trưởng thành trong một gia đình nghèo. Năm 1950, khi chưa học hết lớp đệ nhị, ông tòng quân tham gia kháng chiến chống Pháp. Thay vì theo học lớp sĩ quan, ông chọn nghệ thuật và về Đoàn kịch Bình Trị Thiên, cùng các nghệ sĩ biểu diễn phục vụ bộ đội, nhân dân trên chiến trường Bình Trị Thiên.

Sau năm 1954, ông tiếp tục công tác trong Đội chiếu bóng Quân khu 4. Từ năm 1955 - 1960, ông vừa công tác, vừa tự học và học bổ túc văn hóa, hoàn thành chương trình lớp 10. Năm 1960, ông thi vào Trường Nghệ thuật sân khấu Việt Nam, khoa Đạo diễn và chính thức chuyển sang con đường sân khấu.

Năm 1962, Xuân Đàm sang Moscow (Liên Xô) học đạo diễn sân khấu. Sau khi trở về nước, năm 1964, ông được giao giảng dạy đạo diễn, diễn viên cho các lớp tập huấn nghệ thuật sân khấu miền Nam.

Cũng trong thời gian này, ông dàn dựng vở Con gà chân chì cho Đoàn dân ca Trị Thiên. Vở diễn được chọn là một trong những vở hay nhất tại Liên hoan sân khấu lần đầu tiên của miền Bắc, mang về cho ông huy chương vàng đầu tiên trong sự nghiệp.

Từ những năm 1970, Xuân Đàm tiếp tục sáng tạo nhiều vở diễn thuộc các loại hình kịch dân ca, kịch nói, tuồng. Trong đó có nhiều tác phẩm nổi tiếng như: Tín hiệu trái tim, Tiếng hát, Bão tố ngoài khơi, Tình ca, Độc thoại đêm, Trần Thủ Độ, Bình minh đó, trái tim anh, Âm mưu và tình yêu, Huyền thoại mẹ...

Bên cạnh hoạt động chuyên môn, ông có nhiều năm làm công tác quản lý văn hóa, nghệ thuật tại Huế và Quảng Trị, từng giữ chức Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Quảng Trị và nhiều năm là Ủy viên Ban Thư ký Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam.

Năm 1997, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Hơn 7 thập niên gắn bó với sân khấu, từ người lính, diễn viên đến đạo diễn, nhà giáo và nhà quản lý văn hóa, Xuân Đàm để lại dấu ấn trong quá trình phát triển sân khấu ở Bình Trị Thiên và Quảng Trị.

Sự ra đi của NSND Xuân Đàm khép lại cuộc đời 96 năm, trong đó phần lớn thời gian ông dành cho nghệ thuật, văn hóa và quê hương Quảng Trị.

NSND, đạo diễn Xuân Đàm qua đời ngày 14.9 tại Quảng Trị, hưởng thọ 96 tuổi, khép lại cuộc đời dành phần lớn thời gian cho sân khấu, văn hóa và quê hương. Với 65 năm tuổi Đảng và hơn 7 thập niên hoạt động nghệ thuật, ông để lại dấu ấn sâu đậm trong tiến trình phát triển sân khấu Bình Trị Thiên, đồng thời góp phần xây dựng đời sống văn hóa, nghệ thuật Quảng Trị. Sinh ra trong một gia đình nghèo tại làng Lập Thạch, nay thuộc phường Đông Lễ, tỉnh Quảng Trị, Xuân Đàm tòng quân năm 1950 khi chưa học hết lớp đệ nhị và tham gia kháng chiến chống Pháp. Thay vì theo học lớp sĩ quan, ông lựa chọn nghệ thuật, gia nhập Đoàn kịch Bình Trị Thiên để biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân, sau đó tiếp tục công tác tại Đội chiếu bóng Quân khu 4. Bước ngoặt nghề nghiệp đến vào năm 1960, khi ông thi vào khoa Đạo diễn, Trường Nghệ thuật sân khấu Việt Nam, rồi sang Moscow, Liên Xô học đạo diễn sân khấu năm 1962. Trở về nước, ông giảng dạy cho các lớp tập huấn nghệ thuật sân khấu miền Nam và dàn dựng Con gà chân chì, tác phẩm được chọn vào nhóm vở hay nhất tại Liên hoan sân khấu lần đầu tiên của miền Bắc, mang về huy chương vàng đầu tiên trong sự nghiệp của ông. Từ những năm 1970, Xuân Đàm tiếp tục khẳng định năng lực qua nhiều loại hình như kịch dân ca, kịch nói, tuồng, với các tác phẩm tiêu biểu gồm Tín hiệu trái tim, Bão tố ngoài khơi, Trần Thủ Độ, Âm mưu và tình yêu, Huyền thoại mẹ. Bên cạnh sáng tạo và giảng dạy, ông từng giữ chức Giám đốc Sở Văn hóa và Thông tin, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Quảng Trị, nhiều năm là Ủy viên Ban Thư ký Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân năm 1997.