Chị Lê Thị Thảo (Giám đốc Spoon It) mất 4 năm mới lần đầu có lãi từ hũ bơ đậu phộng làm từ nguyên liệu thu mua trực tiếp ở vùng quê Quảng Nam cũ.
Chị Mai Thị Ý Nhi (Mỹ Phương Food) mang mẻ bánh dừa đầu tiên đi tặng khách dịp Tết và bị chê cứng và không ngon.
Cả hai đều từng thất bại nhưng vẫn giữ vững niềm tin:
Lấy nguyên liệu từ chính mảnh đất mình lớn lên, chế biến sạch và tin rằng chất lượng thật đủ sức tự mở cửa.
Vài năm sau cú vấp ban đầu, bánh dừa Mỹ Phương Food đã có mặt trên kệ siêu thị Nhật Bản và từng bước vươn tới 20 thị trường quốc tế như Hàn Quốc, Mỹ, Australia, châu Âu...
Bơ đậu phộng Spoon It bước vào chuỗi khách sạn 5 sao và có những đơn hàng xuất sang Hàn Quốc.
Tất cả đều không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của những lần cải tiến máy móc, những buổi livestream không có người xem, và những quyết định sai rồi làm lại từ đầu.
Hành trình đó đang trở thành câu hỏi chung cho hàng trăm sản phẩm OCOP khác trên địa bàn Đà Nẵng, từ đặc sản địa phương đến thị trường toàn cầu, khoảng cách đó rút ngắn bằng cách nào?
Thất bại trước khi tạo nên thương hiệu
Câu chuyện của Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Mỹ Phương Food là một trong số ít trường hợp đi được đoạn đường dài đó.
Bà Mai Thị Ý Nhi, người sáng lập Mỹ Phương Food, quê gốc ở vùng dừa Tam Quan (phường Hoài Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai).
Ký ức tuổi thơ của bà gắn với từng trái dừa mang bán, từng sợi xơ dừa tước tay kiếm thêm cho gia đình. Chính vốn am hiểu bản địa đó dẫn bà đến bánh dừa nướng, một đặc sản đã có ở vùng Quảng Nam cũ nhưng hoàn toàn thủ công, cung không đủ cầu.
Theo bà Nhi, công ty thành lập năm 2016, nhưng năm đầu tiên (2021) làm bánh dừa nướng, Mỹ Phương Food đã thất bại toàn diện. Mẻ bánh đầu tiên ra lò bị cứng, bị ngọt và mang tặng cho khách còn bị chê.
Bà Nhi chia sẻ, may mắn lúc đó không bỏ cuộc, chồng chị quyết tâm tự mày mò thiết kế cơ khí, nhìn ra các điểm nghẽn trong quy trình sau một năm vận hành thực tế và bắt tay thay đổi. Đến nay dây chuyền sản xuất đã trải qua 4 lần nâng cấp.
Giám đốc Mỹ Phương Food chia sẻ, đến năm thứ hai (2022), bánh dừa có sự khác biệt rõ ràng: cắt mỏng hơn, ít ngọt hơn, giòn xốp hơn. Sản phẩm đặc biệt nổi trội với việc sử dụng 50% cơm dừa tươi, không hương liệu, không chất bảo quản, mỗi miếng bánh mang cấu trúc thớ xơ dừa tự nhiên, không miếng nào giống miếng nào.
Chính sự khác biệt đó thu hút một vị khách người Nhật trong chuyến du lịch. Ông ăn thử, tìm đến tận cơ sở và đề xuất xuất khẩu, điều mà bà Ý Nhi lúc đó chưa hề nghĩ đến và cũng là bước đầu tiên giúp Mỹ Phương Food vươn ra toàn cầu.
Sản phẩm phải có câu chuyện thật
OCOP chỉ là đảm bảo, không phải được công nhận OCOP là doanh nghiệp sẽ phát triển bằng phẳng, không khó khăn.
Chị Lê Thị Thảo, chủ cơ sở Spoon It, thương hiệu bơ đậu phộng OCOP tại Đà Nẵng khởi nghiệp từ năm 2020, đúng thời điểm dịch COVID-19. Sản phẩm dùng đậu phộng thu mua trực tiếp từ các hộ nông dân ở vùng Quảng Nam cũ, chế biến sạch, 100% hạt rang mộc, không đường, không phụ gia và luôn kiên trì giá trị thực phẩm sạch.
Chị Thảo kể rằng, phải đến tháng 6/2024, tức là sau 4 năm thì cơ sở mới bắt đầu có lãi và đến nay sản phẩm của Spoon It không chỉ có mặt tại các sàn thương mại điện tử mà còn xuất khẩu sang Hàn Quốc.
Chiếc bánh dừa nướng của Mỹ Phương Food đến nay không chỉ phủ sóng tại toàn bộ tỉnh, thành phố và hệ thống cửa hàng đặc sản sân bay trong nước, mà đã vươn tới 20 thị trường quốc tế (như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Trung Quốc, Lào, Australia...), đồng thời hiện diện trên các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới.
Câu chuyện của Spoon It và Mỹ Phương Food chỉ ra một điểm chung:
Hạt đậu phộng hay miếng cơm dừa không thể vượt đại dương bằng hoài niệm. Muốn thoát khỏi ao làng, sản phẩm OCOP buộc phải cởi bỏ chiếc áo "quà quê" để bước vào chuẩn mực và sự cạnh tranh khốc liệt của ngành công nghiệp thực phẩm toàn cầu.
Khi công nhân lên sóng livestream
Vượt qua được kênh truyền thống không có nghĩa là làm chủ được thị trường số. Đó là bài học Mỹ Phương Food trả giá bằng tiền thật.
Theo bà Ý Nhi, công ty từng hợp tác với nhiều đơn vị truyền thông để xây kênh thương mại điện tử, chi phí đổ vào lớn nhưng liên tiếp thất bại, phần vì đơn vị dịch vụ không hiểu sâu về sản phẩm, phần vì doanh nghiệp chưa nắm bắt được bản chất vận hành của nền tảng số.
Tại thời điểm đó, Mỹ Phương Food đã quyết định dựa vào nội lực, xây đội ngũ từ bên trong, sử dụng ngay chính công nhân sản xuất, đào tạo họ thành người livestream bán hàng.
Sau hơn một năm kiên trì tự học hỏi, đội ngũ công nhân của xưởng hiện duy trì lịch phát sóng trực tuyến từ 6 đến 8 tiếng mỗi ngày. Sản phẩm của nhà máy đã có đơn hàng thường xuyên trên các sàn Shopee, TikTok, Lazada, Tiki trong nước cũng như sàn Shopee Đông Nam Á và Alibaba.
Kênh thương mại điện tử do chính những người công nhân vận hành hiện mang về cho công ty mức doanh thu khoảng 200 triệu đồng mỗi tháng. Những công nhân trực tiếp làm ra chiếc bánh mỗi ngày đã trở thành người truyền lửa chân thực nhất tới người tiêu dùng.
“Việc tham gia phát sóng trực tuyến giúp tôi bứt phá ra khỏi vùng an toàn của bản thân để trưởng thành và tự tin hơn rất nhiều. Điều khiến tôi tự hào nhất là mình vừa làm công nhân sản xuất, vừa trực tiếp truyền tải câu chuyện về chiếc bánh dừa quê hương ra thế giới.” chị Đỗ Thị Khánh Ly - Công nhân công ty Mỹ Phương Food.
"Trước chị làm quản lý ở một công ty trong khu công nghiệp. Sau thấy công ty này gần nhà, điều kiện lại tốt nên xin về làm. Người dân quanh khu này đều làm cho công ty, điều kiện làm việc rất tốt, an toàn, sạch sẽ và lương, thưởng ổn định. Công ty cũng hay lắm, khi công ty phát triển là cứ tăng thưởng hàng năm, dần dần cao hơn nhiều nơi khác nữa nên đời sống chị, em công nhân ở đây rất ổn định" chị Nguyễn Thị Kiều Diễm - Công nhân công ty Mỹ Phương Food.
Bước qua cửa ngõ đại siêu thị
Đầu tháng 11/2026, Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng khai mạc đợt đầu tiên trong chuỗi bốn chương trình quảng bá sản phẩm "Made in Da Nang" tại Trung tâm Thương mại Aeon Mall Đà Nẵng, phường Thanh Khê.
Sự kiện quy tụ gần 20 doanh nghiệp, hợp tác xã mang sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương trưng bày tại 18 gian hàng, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng lẫn bộ phận thu mua của hệ thống bán lẻ hiện đại quy chuẩn quốc tế như Aeon Mall, Mega Market, Lotte...
Với AEON Mall, đơn vị phối hợp tổ chức đợt quảng bá đầu tiên, sự kiện này không chỉ là không gian trưng bày mà còn là dịp để AEON Mall chủ động phối hợp để các sản phẩm Made in Đà Nẵng hiểu rõ mình đang ở đâu và cần đáp ứng điều gì.
Gỡ điểm nghẽn cho bài toán lớn
Thành phố Đà Nẵng hiện có hơn 200.000 ha đất sản xuất nông nghiệp với 477 sản phẩm OCOP được công nhận. Nhưng đằng sau con số ấn tượng ấy là một thực tế trăn trở: mới chỉ có 19 sản phẩm vươn ra được thị trường xuất khẩu, mang về doanh thu khiêm tốn trên 50 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2026.
Chưa đầy 4% sản phẩm chạm tới thị trường quốc tế, khoảng cách ấy phơi bày ba "nút thắt cổ chai" lớn: Vùng nguyên liệu đạt chuẩn có mã số vùng trồng còn quá ít; Năng lực chế biến sâu chưa tương xứng với tiềm năng; Bài toán áp lực nguồn vốn.
Để đặc sản quê hương không dừng lại ở ranh giới hội chợ hay chiếc ao làng, Đà Nẵng đang dồn lực tháo gỡ điểm nghẽn bằng ba "mũi khoan" chiến lược:
Thứ nhất là chuẩn hóa vùng nguyên liệu. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành 5.000 ha vùng sản xuất tập trung, trong đó 2.000 ha đạt chuẩn được cấp mã số vùng trồng, nền tảng sống còn để các doanh nghiệp OCOP không còn phải tự bơi đi gom nguyên liệu trôi nổi.
Thứ hai là thúc đẩy chế biến sâu và liên kết chuỗi. Thay vì để các cơ sở đơn độc loay hoay, thành phố xây dựng Đề án tái cơ cấu cây trồng vùng miền núi phía Nam gắn với các sản phẩm chủ lực, từng bước hình thành 5 chuỗi liên kết giá trị cao nhằm đưa công nghệ vào giải phóng giá trị hạt nông sản thô.
Thứ ba là khơi thông nguồn lực đầu tư. Với nguồn vốn đầu tư công trung hạn 3.700 tỷ đồng giai đoạn 2026 – 2030 đóng vai trò "vốn mồi", thành phố chủ động lập các tổ công tác xuống tận cơ sở tháo gỡ vướng mắc thủ tục, tạo đòn bẩy thu hút doanh nghiệp lớn cùng chung tay đầu tư vào chế biến và tiêu thụ sản phẩm OCOP.
MỤC TIÊU CHIẾN LƯỢC
NÂNG TẦM OCOP ĐÀ NẴNG ĐẾN NĂM 2030
• 5.000 ha vùng sản xuất tập trung, trong đó 2.000 ha đạt chuẩn cấp mã số vùng trồng quốc tế.
• 05 chuỗi liên kết giá trị cao gắn chế biến sâu với vùng nguyên liệu bản địa.
• 3.700 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn làm lực đẩy khơi thông nguồn lực đầu tư xã hội.
• Mục tiêu cốt lõi: Nâng tỷ lệ xuất khẩu, xóa bỏ khoảng cách giữa "chứng nhận trên giấy" và "giỏ hàng toàn cầu".
OCOP Đà Nẵng nỗ lực rút ngắn khoảng cách giữa con số 477 sản phẩm trên giấy chứng nhận và giỏ hàng của người tiêu dùng toàn cầu không thể chỉ dựa vào sự kiên trì đơn độc của một cô gái khởi nghiệp với hũ bơ đậu phộng, hay những mẻ bánh dừa nướng tự mày mò cải tiến máy móc.
Thành phố trung tâm miền Trung cần một cuộc chuyển mình đồng bộ từ cơ chế, chính sách đến tư duy làm nông nghiệp thời đại số, nơi mỗi đặc sản quê hương thực sự tìm thấy tấm vé thông hành vững chắc để tự tin bước ra biển lớn thị trường toàn cầu.