Ông Zelensky nêu kịch bản có thể khiến Ukraine gác lại tham vọng NATO

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Trước đó, giới chức Ukraine nhiều lần thừa nhận viễn cảnh họ gia nhập NATO như kỳ vọng có thể khó xảy ra trong tương lai gần.

Ông Zelensky nêu kịch bản có thể khiến Ukraine gác lại tham vọng NATO - 1 — Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (Ảnh: Reuters).

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine không loại trừ khả năng lựa chọn một cơ chế an ninh khác thay vì gia nhập NATO, nhưng nhấn mạnh các bảo đảm phải có tính ràng buộc pháp lý và thực sự phát huy hiệu quả.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn với báo Corriere della Sera, ông Zelensky cho rằng phương án tốt nhất với Kiev là kết hợp 3 thành phần trong hệ thống an ninh: quân đội Ukraine, châu Âu và NATO.

Tổng thống Ukraine nhấn mạnh quân đội nước này đã là một bảo đảm cụ thể cho khả năng phòng thủ của đất nước. Với kinh nghiệm chiến đấu và quy mô lực lượng, quân đội Ukraine cũng có thể tăng cường sức mạnh cho lực lượng vũ trang của các đồng minh và đối tác trong châu lục.

Ông Zelensky cho biết Ukraine sẵn sàng xem xét các bảo đảm an ninh thay thế nếu những bảo đảm này tương đương với việc trở thành thành viên NATO. Yêu cầu then chốt của Kiev là các thỏa thuận đó phải có hiệu lực pháp lý phù hợp.

“Chúng tôi sẵn sàng thảo luận về những bảo đảm tương đương, ngay cả khi chúng mang một tên gọi khác, nhưng chúng phải có hiệu lực pháp lý như nhau”, ông Zelensky nói.

Ông cũng nhấn mạnh Ukraine không chỉ tìm kiếm những lời hứa mang tính hình thức từ các đối tác, mà cần một cơ chế thực sự vận hành hiệu quả và bảo đảm khả năng bảo vệ đất nước nếu xuất hiện mối đe dọa mới.

Theo quan điểm của ông Zelensky, tư cách thành viên NATO có thể đóng vai trò răn đe đối với cả hai phía. Nếu Ukraine được đề xuất một hình thức bảo đảm khác, cơ chế đó phải mang lại mức độ an ninh tương đương.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tuyên bố Ukraine không nên gia nhập NATO. Ông nhấn mạnh Washington và Kiev không có thỏa thuận liên minh chính thức, dù hai nước sẽ tiếp tục hợp tác trong một số vấn đề.

Giới chức Ukraine nhiều lần thừa nhận viễn cảnh gia nhập NATO của nước này trong tương lai gần không phải là điều dễ dàng. NATO cũng cho biết, chủ đề về việc kết nạp Ukraine hiện chưa nằm trong chương trình nghị sự của liên minh.

Ukraine coi việc gia nhập NATO là mục tiêu đối ngoại trọng tâm kể từ năm 2014, và sau đó đã thể chế hóa mục tiêu này vào hiến pháp. Vào tháng 9/2022, vài tháng sau khi xung đột toàn diện với Nga nổ ra, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chính thức nộp đơn xin kết nạp nhanh Ukraine vào NATO.

Tuy nhiên, NATO chưa bao giờ đưa ra một lộ trình thời gian cụ thể cho việc kết nạp Ukraine. Một số quốc gia thành viên vẫn phản đối việc Ukraine gia nhập khối.

Tháng 9, các nước NATO lần đầu tiên chính thức công nhận ở cấp lãnh đạo rằng Ukraine là một bên đóng góp chung cho an ninh châu Âu - Đại Tây Dương. Theo bà Alyona Getmanchuk, Trưởng Phái đoàn Ukraine tại NATO, quyết định này mở ra những cơ hội mới để các đồng minh hỗ trợ Ukraine.

Nga vốn coi việc Ukraine tìm cách gia nhập NATO là một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến xung đột. Moscow cũng cho rằng xu hướng mở rộng hiện diện của NATO về phía đông là mối đe dọa lớn đối với an ninh quốc gia của Nga.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa khẳng định Kiev sẵn sàng xem xét cơ chế an ninh thay thế tư cách thành viên NATO, với điều kiện cơ chế này phải có hiệu lực pháp lý ràng buộc và hiệu quả thực tế tương đương. Phát biểu trên tờ Corriere della Sera, nhà lãnh đạo Ukraine đề xuất mô hình an ninh kết hợp ba trụ cột gồm quân đội Ukraine, châu Âu và liên minh Bắc Đại Tây Dương. Ông Zelensky nhấn mạnh lực lượng vũ trang nước này với kinh nghiệm thực chiến dày dạn không chỉ bảo vệ biên giới mà còn có thể củng cố năng lực phòng thủ chung cho toàn lục địa. Động thái điều chỉnh lập trường của Kiev diễn ra trong bối cảnh cánh cửa gia nhập NATO tiếp tục đối mặt nhiều rào cản chính trị nội bộ lẫn quốc tế. Giới chức Mỹ, điển hình là Phó Tổng thống JD Vance, từng nêu rõ quan điểm không ủng hộ việc đưa Ukraine vào khối và khẳng định hai nước không có thỏa thuận liên minh chính thức. Bản thân liên minh NATO cũng xác nhận vấn đề kết nạp Ukraine hiện chưa nằm trong chương trình nghị sự chính thức, dù đã công nhận Kiev là bên đóng góp cho an ninh khu vực. Dù đã hiến pháp hóa mục tiêu gia nhập NATO từ sau năm 2014 và chính thức nộp đơn xin gia nhập nhanh vào tháng 9 năm 2022, Ukraine đến nay vẫn chưa nhận được lộ trình cụ thể. Về phía Moscow, việc khối quân sự phương Tây mở rộng về phía đông từ lâu đã bị coi là lằn ranh đỏ và mối đe dọa an ninh quốc gia trực tiếp dẫn đến xung đột. Do đó, việc tìm kiếm một thỏa thuận bảo đảm an ninh có giá trị pháp lý thay thế đang mở ra hướng tiếp cận thực tế hơn cho cục diện đàm phán tương lai.